خاطرات اکبر هاشمی - ۲۸ بهمن ۱۳۷۰

نزدیک ساعت هشت صبح، برای ملاقات با میهمانان اجلاس اکو، به دفتر مطالعات وزارت امور خارجه رفتم. [آقای ارکی بایف]، معاون نخست وزیر قرقیزستان آمد. گفت رییس جمهور یک استاد دانشگاه است که در گذشته سابقه سیاسی نداشته و خود او هم همکار دانشگاهی اوست و به خاطر همین صبغة فرهنگی و علمی شان، توجه به فرهنگ و دانشگاه دارند. گفت بنا دارند با کشورهای غربی، ژاپن و کره [جنوبی]، برای استفاده از امکانات آنها همکاری کنند. توضیحات زیادی از اوضاع کشورش داد.

[آقای ایاز مُطلّب اف]، رییس جمهور آذربایجان آمد. از درگیری با ارامنه اظهار نگرانی کرد و مدعی حمایت روسیه از ارمنستان شد. آقای نیازُف رییس جمهور ترکمنستان و همراهان آمدند. توضیح زیادی از وضع کشورش داد. او نسبت به روسیه و همسایگانش اظهار بی اعتمادی کرد و خواستار عبور لوله گاز از ایران به سوی ترکیه شد. گزارش مذاکراتش با وزیر امورخارجه آمریکا را داد که شرط هایی برای افتتاح سفارت داشته و می خواسته با مخالفان دولت تماس بگیرد که نتوانسته و گفته است که ترکمنستان برای اصلاح روابطش با ایران واسطه شود.

[آقای یولداشف شوکت]، رییس مجلس اُزبکستان آمد. مذاکرات و درخواست همکاری شبیه سایر جمهوری ها کرد. سپس [آقای گاتایانف]، معاون نخست وزیر قزاقستان آمد. اطلاعات زیادی از وضع خودشان و سایر جمهوری ها به ما داد. جلسه با سران آذربایجان، ترکمنستان، قزاقستان و سفیر روسیه داشتیم. پیشنهاد ایران مبنی بر تأسیس سازمان همکاری کشورهای ساحل دریای خزر مطرح شد؛ با بحث کوتاهی همگی پذیرفتند. قرار شد نماینده ای برای تدوین سازمان و اساسنامه تعیین کنیم. ظهر در همان جا ماندم. نماز و ناهار و استراحت انجام شد.

ملاقاتی با [آقای قیّم اوف]، وزیر امورخارجه تاجیکستان و همراهان داشتم. خیلی صمیمی به نظر می رسند و فارسی حرف می زنند وکمک زیاد در همه زمینه ها می خواهند. از روس ها و بعضی همسایگان و منجمله فساد افغان ها نگرانند؛ قول همکاری دادم؛ همگی از دعوت به اجلاس اکو در ایران ممنون اند.

برای گنجاندن همکاری مسلمانان قبرس شمالی، جلسه خصوصی با اوزال، نوازشریف و همراهان شان داشتیم. تفاهم کردیم و به اعضای اکو تقدیم نمودیم. جلسه اختتامیه تشکیل شد. نمایندگی های قزاقستان، تاجیکستان و قرقیزستان صحبت کردند. سپس گزارش اجلاس آنکارا ارایه شد. بعد از اهدای جوایز و امضای اسناد، نواز شریف و من صحبت کردیم و بیانیه اختتامیه قرائت شد.

محل برگزاری اجلاس دوم و سوم، ترکیه و پاکستان تعیین شد. بعد از ختم جلسه و نماز، با خبرنگاران مصاحبه مطبوعاتی داشتم. عکس دسته جمعی با سران گرفته شد. با رییس جمهور آذربایجان درخصوص آموزش نظامی آنها در ایران و سفر دکتر ولایتی به آنجا برای میانجیگری با سرعت بیشتر، به خاطر نگرانی آنها از وضع موجود، مجدد مذاکره کردیم.

سپس با حضور وزیران نفت، نیرو، راه و ترابری، صنایع، امورخارجه و رییس بانک مرکزی، با آقای نیازف ملاقات مجدد داشتیم دربارة همه رشته های همکاری مذاکره کردیم و مذاکرات و توافق های حاصله جمع بندی شد. قرار شد برای چاپ اسکناس آنها و آذربایجان و... اقدام کنیم.

ساعت نُه و نیم به خانه آمدم. عفت هم امروز با خانواده نوازشریف ملاقات دیگری داشته و از آنها راضی است. هدایا رد و بدل شده است.