خاطرات اکبر هاشمی - ۲۷ بهمن ۱۳۷۰

ساعت نُه صبح، برای استقبال میهمانان اجلاس سران اکو به فرودگاه[مهرآباد] رفتیم. آقای [ایاز] مطلب اف، رییس جمهور آذربایجان آمد؛ قبلاً نخست وزیرشان آمده است، چون او در پکن بوده و زودتر از موعد، جلسه شان تمام شده و خودش را به تهران رسانده است. سان و رژه و مصاحبه انجام شد. نگران وضع آذربایجان است.

ساعت نُه و نیم صبح، هواپیمای حامل [آقای صفر مُراد نیازف]، رییس جمهور ترکمنستان و [آقای شوکت یولداشف]، رییس مجلس اُزبکستان بر زمین نشست. اول آقای [مهدی]کروبی از رییس مجلس اُزبکستان استقبال کرد که ساده تر بود و سان و رژه نداشت. سپس من از آقای نیازف، رییس جمهور ترکمنستان استقبال کردم. از احترام بیش از حد، خیلی راضی اند و متواضع. بعد از مصاحبه، با آقای زنگنه، وزیر همراه، به اقامتگاه رفتند.

به دفترم رفتم. بلافاصله [آقای نواز شریف]، نخست وزیر پاکستان برای ملاقات رسید. ابتدا ملاقات خصوصی و سپس رسمی داشتیم. از وضع کشمیر و احتمال درگیری با هند نگران اند و پیشنهاد میانجیگری ما را دارند؛ پذیرفتم. در مورد افغانستان، توافق بود که راه حل سیاسی است و نه نظامی. در مورد همکاری های فنی و تجاری مذاکره شد. پیشنهاد داشتند برای ساخت کارخانه سیمان و شکر اعتبار بدهند؛ پذیرفتم.

تا ساعت سه بعد از ظهر، کارهای دفتر را انجام دادم و استراحت کردم. سپس برای برنامه های اجلاس اکو، به دفتر مطالعات وزارت امورخارجه رفتم. از ساعت چهار تا چهار و نیم، جلسه غیر رسمی و مذاکرات دوستانه دسته جمعی و معارفه داشتیم.

ساعت چهارو نیم بعد از ظهر، جلسه تشریفاتی اجلاس اکو با حضور ایران، ترکیه، پاکستان، آذربایجان، ترکمنستان و ازبکستان، به عنوان عضو و قرقیزستان، تاجیکستان و قزاقستان، به عنوان ناظر شروع شد. بعد از تلاوت قرآن، سخنرانی افتتاحیه من و سپس سخنان آقای اوزال، رییس جمهور ترکیه انجام شد. تنفس اعلام شد تا خبرنگاران، سفیران و تماشاچیان دیگر بروند.

ادامه جلسه، پشت درهای بسته بود. برای ریاست رأی گیری شد و با پیشنهاد پاکستان و تأیید اوزال و سپس دیگران، من به عنوان رییس اجلاس انتخاب شدم. مطابق معمول، با قرار قبلی انجام شد. دستور جلسه تصویب شد و آقایان اوزال، نوازشریف، مطلب اف، نیازف و رییس مجلس اُزبکستان صحبت کردند. من هم همه را تشویق و حرف هایشان را تأیید کردم.

وزیر امور خارجه ترکیه، گزارش تصمیمات اجلاس آنکارا را داد که تأیید شد. بیشتر صحبت ها دربارة همکاری های اقتصادی و ارتباطات بود و خیلی دوستانه و هماهنگ. بعد از صحبت نوازشریف، برای اقامه نماز مغرب و عشا و تنفس رفتیم. اوزال و همراهان شان و بعضی دیگر، با من نماز جماعت خواندند.

شب ساعت هفت و نیم، برنامه تمام شد. مجموعاً خوب برگزار شد. فقط قطع صدا از گوشی های ترجمه، در چند دقیقه، هنگام صحبت من عیب کار بود که قرار شد مقصر را پیدا کنند.

بعد از جلسه، با آقای [حسن]حسن اف، نخست وزیر آذربایجان ملاقات داشتم. خیلی صریح و بی پرده، مشکلات خودشان و سایر جمهوری ها را گفت. از جنگ با ارمنستان خیلی ناراحت اند و شدیداً خواستار میانجیگری هستند. احساس ضعف دارند. مدعی اند روس ها اسلحه زیاد به ارمنستان داده اند و به آذربایجان نداده اند.

اکنون هم آمریکا و هم روسیه، طرفدار ارمنستان اند و گفت ارتش شوروی در جمهوری ها مانده و تابع روسیه است و اعتنایی به حکومت های محلی ندارد. روس ها به دیگران زور می گویند. اطلاعات زیادی درباره اوضاع شان داد.

برای صرف شام رفتیم. رؤسای هیأت ها دور یک میز و بقیه دور میزهای دیگر بودند. دو طرف من، اوزال و نوازشریف بودند. ضمن شام خوردن، دربارة مسایل فراوانی مذاکره کردیم. اوزال اطلاع داد که سیدعباس موسوی، [رهبر حزب الله لبنان]، امروز توسط اسراییل در منطقه شهید شده است؛ معلوم شد مأموران ما اطلاع پیدا کرده اند و به من نگفته اند.

بعد از مراسم شام، آقای [محمدحسین]عادلی، [رییس بانک مرکزی] آمد و گفت با آذربایجان قرار چاپ اسکناس آنها را گذارده است. عفت هم میزبان میهمانی زنانه بود. دیروقت آمدیم؛ راضی بود.