اینترنت چه زمانی و تحت چه شرایطی وصل می‌شود؟ پاسخ در خیابان، دریا و آسمان است

در خوانش امنیتیِ رفتار جمهوری اسلامی، اینترنت «زیرساخت عمومی» نیست؛ در زمان خودش اهرم مدیریت بحران است. وصل یا قطع شدن آن تابع منطق خیابان، کنترل و اشراف اطلاعاتی - امنیتی - قضایی و محیط راهبردی پیرامون ایران است. بر مبنای وقایع دو هفته اخیر و در امتداد یادداشت‌های عبدی‌مدیا، می‌توان گفت اینترنت تنها زمانی و تنها تحت شرایط مشخصی بازمی‌گردد؛ نه زودتر، و نه کامل.

۱- فروکش عملی خیابان و شکست ریتم اعتراض

معیار حاکمیت نه تعداد تجمعات، بلکه توان بازتولید اعتراض است.

اینترنت زمانی وصل می‌شود که تجمعات بزرگ فروکش کرده باشد، ریتم هم‌زمانی و تداوم اعتراض شکسته شده باشد و اعتراض از «میدان» به « فضای پراکنده و کم‌صدا یا بی اثر» منتقل شده باشد. هر سطحی از ظرفیت بازگشت سریع یا تصرف خیابان، باعث تداوم اختلال می‌شود.

۲- تکمیل چرخه شناسایی، بازداشت و اعتراف

اینترنت تا زمانی بسته می‌ماند که نهادهای امنیتی داده‌های میدانی را از بازداشت‌شده‌ها استخراج کنند، شبکه‌های محلی و شهری معترضان را شناسایی کنند و روایت (اعتراف) قضایی – تلویزیونی را آماده سازند.

وصل کردن اینترنت قبل از این مرحله، یعنی بازگشت تصویر مستقل، تداوم هماهنگی، و اختلال در پروژه امنیتی. البته در روزهای اخیر شاهد شکل گیری و تکامل این چرخه از شناسایی و دستگیری تا اعترافات تلویزیونی هستیم.

۳- تثبیت روایت رسمی و مدیریت پسا بحران

بازگشت اینترنت به معنای بازگشت آزادی ارتباط نیست؛ به معنای آغاز فاز جدید است. بازگشت تدریجی، پهنای باند محدود، فیلترینگ سنگین‌تر و کنترل کامل جریان اطلاعات. اینترنتِ آتی «مهندسی‌شده»تر خواهد بود و نه اینترنت آزاد و شاهد کنترل بیش از پیش نهادهای مسئول در امر سایبری خواهیم بود. تا حدی هم باید انتظار داشت همان اینترنت طبقاتی و یا «طرح صیانت از فضای مجازی» که پیشتر جنجالی برای اجرای آن در پی داشت اکنون بی جنجال و با پذیرش راحت تر همه مسئولان جمهوری اسلامی اجرا شود. موردی که در کنار سایر موارد میتوان از موهبت حوادث اخیر برای جمهوری اسلامی و مگاپروژه امنیتی نظام دانست.

۴- یک شرط بزرگ و تعیین‌کننده: ثبات محیط بین‌المللی

در مدل امنیتی جمهوری اسلامی، تصمیم درباره اینترنت وابسته به «وضعیت داخلی به علامه ثبات و عدم تهدید محیط راهبردی خارجی» است. اگر محیط خارجی بی‌ثبات شود، اینترنت به منظور کنترل بیشتر، دیرتر و محدودتر وصل می‌شود.

به‌طور مشخص، اینترنت فقط زمانی وصل می‌شود که هیچ نشانه‌ای از ورود بحران به فاز خارجی دیده نشود. یعنی:

الف) ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن تکان نخورد که عدم حرکت یا تغییرنکردن وضعیت آماده‌باش آن، به تهران پیام می‌دهد که واشنگتن به دنبال ضربه فوری نیست.

ب) ترکیب پایگاه‌های آمریکا در منطقه ثابت بماند؛ یعنی هیچ جابه‌جایی قابل‌توجه در پایگاه‌های عراق، امارات، قطر، بحرین و اردن رخ ندهد و جمهوری اسلامی این نشانگرها به دقت و حساسیت بالا رصد می‌کند.

پ) اروپا اقدامی نظامی یا شبه‌نظامی نکند یعنی هرگونه پرواز شناسایی، جابه‌جایی ناوچه، یا اعلان هشدار می‌تواند باعث ادامه قطع اینترنت و افزایش سطح هشدار شود.

ت) اسرائیل تحرک نظامی «معنادار» نشان ندهد بدان معنا که تهران هر نشانه‌ای از تغییر آرایش هوایی یا دریایی تل‌آویو را به‌عنوان سیگنال «احتمال ضربه» تفسیر می‌کند و اینترنت را بسته نگه می‌دارد.

ث) ادبیات گفتاری غرب همین‌گونه بماند یعنی نه از «حمله»، نه از «خط قرمز»، نه از «اقدام قریب‌الوقوع» سخنی گفته شود و ادبیاتی همانند ادبیات امروز ترامپ در دیپلماسی عمومی و فضای علنی استفاده شود. خطاب‌های ملایم، هشدارهای غیرصریح و زبان مبهم برای جمهوری اسلامی نشانه‌ی فاز مهار، نه فاز اقدام است و در کنار آن اکنون نیاز دارد اندکی از فشارهای انبوه سیاسی برایش کم شود.

ج) ترامپ سفر هفته آینده‌اش به اجلاس داووس را لغو نکند. اگر ترامپ طبق برنامه به داووس برود و سفر را لغو نکند، تهران اطمینان می‌یابد که هیچ تصمیم فوری امنیتی یا نظامی در واشنگتن در جریان نیست. لغو سفر میتواند نشانه آماده‌باش و بحران قلمداد شود و یکی از نتایج مستقیم آن تداوم قطعی اینترنت است.

زمان‌بندی محتمل اتصال اینترنت

اگر همه شرایط بالا برقرار بماند، یعنی خیابان فروکش کند، شناسایی، بازداشت و پرونده‌ها در حد ارضای نهادهای امنیتی تکمیل شود، محیط خارجی آرام بماند، آنگاه بنظر میرسد الگوی اتصال طی ۳ الی ۷ روز آینده باشد که به ترتیب و لایه لایه خواهد بود. شامل برقراری ارتباطات پیامک و موبایل، سپس اینترانت ملی شامل پیام رسان های داخلی، و بعد اینترنت جهانی آن هم با ملاحظات و اعمال نظارت شدیدتر.