۱۹ شهریور ۱۲۸۸۱۲۸۸

فرار محمدعلی‌شاه قاجار از ایران به روسیه

در ۱۹ شهریور ۱۲۸۸، محمدعلی‌شاه قاجار، پادشاه مخلوع و برکنار‌شده ایران، پس از ۵۷ روز پناهندگی در سفارت روسیه در تهران، سرانجام کشور را به سوی روسیه ترک کرد. او به همراه خانواده، رجال و طرفداران رژیم استبدادی و حدود ۱۲۰ قزاق ایرانی، با راهنمایی سفارت روسیه و همراهی نمایندگان سفارتخانه‌های روس و انگلیس تا مرز روسیه همراهی شد و از بندر انزلی راهی بندر اُدِسا در روسیه گردید.

این رویداد نقطه پایانی بر دوران استبداد محمدعلی‌شاه بود که با به توپ بستن مجلس در ۲ تیر ۱۲۸۷ و سرکوب مشروطه‌خواهان آغاز شده بود. پس از فتح تهران توسط مشروطه‌خواهان در ۲۵ تیر ۱۲۸۸، محمدعلی‌شاه از سلطنت خلع و به سفارت روسیه پناهنده شد. طبق توافق، قرار شد دولت ایران سالانه صد هزار تومان به او و خانواده‌اش پرداخت کند و در برابر، او املاک خود را به دولت واگذار کرده و جواهرات سلطنتی را پس دهد.

محمدعلی‌شاه سال‌ها در روسیه زندگی مرفهی داشت، اما با بروز انقلاب کمونیستی ۱۹۱۷ در روسیه، ناچار به فرار از این کشور شد و از راه دریا به استانبول رفت و سرانجام در ۱۶ فروردین ۱۳۰۴ در سن ۵۳ سالگی درگذشت.