مشروطه و نخستین آزمون دولت نوپای ایران

نخستین لایه این روایت به سال‌های پرآشوب مشروطه بازمی‌گردد. در ۱۰ مرداد ۱۲۸۶، در حالی که ایران هنوز درگیر تثبیت نظام مشروطه بود، نیروهای عثمانی از ضعف دولت مرکزی بهره بردند و در بخش‌هایی از مرزهای غربی پیشروی کردند. این حادثه، بیش از آنکه یک درگیری مرزی باشد، نشانه‌ای از وضعیت کشوری بود که هم‌زمان با تلاش برای تغییر ساختار سیاسی خود، در برابر فشار قدرت‌های منطقه‌ای نیز آسیب‌پذیر شده بود. احمد کسروی در تاریخ مشروطه ایران بارها به این نکته اشاره می‌کند که انقلاب مشروطه اگرچه دریچه‌ای به سوی اصلاحات گشود، اما در کوتاه‌مدت دولت مرکزی را با بحرانی عمیق روبه‌رو کرد؛ بحرانی که توان حکومت برای کنترل مرزها و اعمال اقتدار را کاهش داد.