جلال جلالیزاده، نماینده اسبق سنندج در مجلس ششم و عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت، از معدود چهرههای اهل سنت است که سابقه حضور پیوسته در بالاترین سطوح احزاب اصلاحطلب سراسری را دارد. در این مطلب نگاهی همهجانبه به تحصیلات آکادمیک او در دانشکده الهیات، ماجرای مخالفت با حضورش در هیئت رئیسه مجلس ششم، پرونده قضایی سال ۱۳۸۴ و گفتگوهای اختصاصی او با عبدی مدیا انداختهایم.
جلال جلالیزاده کیست؟
دکتر جلال جلالیزاده، استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم، فعال سیاسی اصلاحطلب و یکی از شاخصترین چهرههای سیاسی اهل سنت ایران، متولد ۳ تیر ۱۳۳۹ در سنندج، نماینده اسبق مردم سنندج، دیواندره و کامیاران در مجلس ششم شورای اسلامی است. جلالیزاده در طول حدود سه دهه فعالیت سیاسی-آکادمیک، با ترکیبی منحصربهفرد از تخصص علمی در حوزه فقه و حقوق شافعی (مذهب اکثریت اهل سنت در ایران)، حضور پیوسته در ساختار اصلاحطلب کشور، و دفاع پیگیر از حقوق اقلیتهای دینی و قومی، به یکی از مهمترین نمایندگان سیاسی اهل سنت ایران بدل شده است.
اهمیت جلال جلالیزاده در سپهر سیاسی-فکری ایران از چند جهت قابل بررسی است. نخست، او تنها عضو اهل سنت در شورای مرکزی دو حزب شاخص اصلاحطلب ـ جبهه مشارکت ایران اسلامی (در فاصله ۱۳۷۹-۱۳۸۹) و سپس حزب اتحاد ملت ایران اسلامی ـ بوده است؛ جایگاهی که او را در شمار معدود چهرههای اهل سنتی قرار میدهد که در ساختار رسمی احزاب اصلاحطلب نقش راهبردی ایفا کردهاند. دوم، در دوران نمایندگی در مجلس ششم (۱۳۷۹-۱۳۸۳)، جلالیزاده بنیانگذار و رئیس «مجمع نمایندگان اهل سنت در مجلس شورای اسلامی» بود؛ تشکلی که برای پیگیری مطالبات اقلیت اهل سنت ایران از طریق ساختار پارلمانی شکل گرفت. سوم، اولین نطق قبل از دستور به زبان کُردی در تاریخ مجلس شورای اسلامی، توسط او ایراد شد ـ رویدادی نمادین که اهمیت تاریخی-فرهنگی ویژهای در روایت تنوع زبانی و قومی پارلمان ایران دارد.
جلالیزاده در عرصه آکادمیک، استاد دانشگاه تهران و عضو هیئت علمی گروه فقه و حقوق شافعی دانشکده الهیات دانشگاه تهران است ـ یکی از کلیدیترین جایگاههای آکادمیک برای فقه اهل سنت در نظام دانشگاهی ایران. او همچنین مدیرمسئول سابق هفتهنامه سیروان (یکی از نشریات شناختهشده در کردستان ایران)، عضو اولین دوره شورای اسلامی شهر سنندج، مشاور پیشین وزیر کشور، دبیر شورای هماهنگی اصلاحطلبان کرد، و فعال در عرصههای متعدد فکری-سیاسی است. تسلط او به چهار زبان فارسی، کردی، عربی و انگلیسی، یکی از وجوه متمایز کارنامه او به شمار میرود.
زندگی و پیشینه
جلال جلالیزاده در ۳ تیر ۱۳۳۹ در شهر سنندج ـ مرکز استان کردستان ـ به دنیا آمد. سنندج، که یکی از کانونهای اصلی فرهنگ و سیاست کرد در ایران به شمار میرود، در دهههای پیش از انقلاب و پس از آن، خاستگاه نسلهایی از فعالان فرهنگی، سیاسی و دینی کرد بوده است.
جلالیزاده در خانوادهای کرد و اهل سنت (با مذهب شافعی، که مذهب اکثریت کردهای سنیمذهب در ایران است) پرورش یافت. این پیشینه قومی-دینی، که در فضای کشوری با اکثریت شیعه و فارس، در حاشیه قرار میگیرد، در شکلگیری بعدی هویت سیاسی-فکری او ـ بهعنوان مدافع حقوق اقلیتهای دینی و قومی ـ نقش بنیادینی داشت.
دوران کودکی و نوجوانی جلالیزاده، با وقایع منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ و سپس بحرانهای پس از انقلاب در کردستان ـ از جمله درگیریهای مسلحانه میان نیروهای دولت مرکزی و گروههای کرد ـ همزمان بود؛ تجربهای که در شکلگیری نگاه او به مسائل قومی و منطقهای ایران بیتأثیر نبود.
تحصیلات
جلالیزاده تحصیلات دانشگاهی خود را در حوزههای دینی-فقهی پی گرفت و به تخصص در فقه و حقوق شافعی ـ یکی از چهار مذهب اصلی فقه اهل سنت ـ دست یافت. این تخصص، در نظام دانشگاهی ایران، عمدتاً در گروه فقه و حقوق شافعی دانشکده الهیات دانشگاه تهران تدریس و پژوهش میشود؛ گروهی که جلالیزاده در آن، به مرتبه استادی رسیده است.
تخصص او در فقه شافعی، جایگاهی متمایز به او میبخشد: او نه فقط یک سیاستمدار اهل سنت، بلکه یک متخصص علمی-آکادمیک در فقه مذهب اکثریت کردهای سنی ایران است؛ تخصصی که در گفتمان او درباره حقوق اهل سنت در ایران، پشتوانه علمی-تخصصی فراهم میکند.
تسلط جلالیزاده به چهار زبان فارسی، کردی، عربی و انگلیسی، علاوه بر اینکه از پشتوانههای تحصیلی او در حوزه فقه (که تسلط به عربی را ضروری میکند) ناشی میشود، به او اجازه میدهد در فضاهای فکری متنوع ـ از فضای آکادمیک ایرانی، تا گفتمان دینی-عربی، و حلقههای فکری بینالمللی ـ نقشآفرینی کند.
فعالیت آکادمیک
جلالیزاده در عرصه دانشگاهی، بهعنوان استاد دانشگاه تهران و عضو هیئت علمی گروه فقه و حقوق شافعی دانشکده الهیات دانشگاه تهران فعالیت میکند. این گروه، یکی از معدود مراکز رسمی آموزش فقه اهل سنت در نظام دانشگاهی ایران است که به نیاز آموزشی و پژوهشی اقلیت اهل سنت کشور پاسخ میدهد.
علاوه بر تدریس و پژوهش، جلالیزاده در حوزه نویسندگی و ترجمه نیز فعال است و آثار متعددی در حوزههای فقه، الهیات، حقوق اقلیتها و مسائل اجتماعی-سیاسی منتشر کرده است. این کارنامه آکادمیک، پشتوانهای علمی برای فعالیتهای سیاسی-اجتماعی او فراهم میکند.
عضویت در شورای شهر سنندج
پیش از ورود به مجلس شورای اسلامی، جلالیزاده عضو اولین دوره شورای اسلامی شهر سنندج بود. این شورا، که در پی نخستین انتخابات شوراهای شهر و روستا در اسفند ۱۳۷۷ ـ یکی از مهمترین دستاوردهای دولت اصلاحات ـ شکل گرفت، در سالهای نخست فعالیت خود، تجربهای کلیدی در دموکراسی محلی در ایران به شمار میرفت.
حضور جلالیزاده در این شورا، که با همکاری گروهی از فعالان اصلاحطلب سنندج بود، آغاز مسیر سیاسی او در سپهر رسمی جمهوری اسلامی محسوب میشود و او را در شبکه ارتباطی فعالان اصلاحطلب کرد و اهل سنت قرار داد.
نمایندگی در مجلس ششم (۱۳۷۹-۱۳۸۳)
نقطه عطف کارنامه سیاسی جلالیزاده، انتخاب او بهعنوان نماینده مردم سنندج، دیواندره و کامیاران در ششمین دوره مجلس شورای اسلامی بود. مجلس ششم، که با اکثریت قاطع اصلاحطلبان و در پی پیروزی فهرست مشارکت در انتخابات بهمن ۱۳۷۸ شکل گرفت، یکی از مهمترین مجالس تاریخ پس از انقلاب در ایران به شمار میرود و حضور جلالیزاده در آن، در شمار نسلی از نمایندگان شاخص اصلاحطلب قرار میگیرد.
مجمع نمایندگان اهل سنت
یکی از مهمترین دستاوردهای جلالیزاده در مجلس ششم، بنیانگذاری «مجمع نمایندگان اهل سنت در مجلس شورای اسلامی» و ریاست آن بود. این مجمع، نخستین تشکل رسمی نمایندگان اهل سنت در پارلمان ایران بود که با هدف هماهنگ کردن مواضع و پیگیری مطالبات اقلیت اهل سنت کشور (که عمدتاً شامل کردها، بلوچها، ترکمنها، و عربهای اهل سنت میشود) شکل گرفت.
این تشکل، در فضای مجلسی که از منظر تنوع دینی-قومی محدودیتهایی داشت، یکی از کانالهای اصلی پیگیری مسائل اقلیت اهل سنت ایران بدل شد. جلالیزاده در طول دوره نمایندگی، در پیگیری موضوعاتی چون سهم اهل سنت در ساختار قدرت، حقوق فرهنگی-مذهبی اقلیتها، و توسعه مناطق اهلسنتنشین فعال بود.
نطق قبل از دستور به زبان کُردی
یکی از رویدادهای نمادین و تاریخی فعالیت جلالیزاده در مجلس ششم، ایراد اولین نطق قبل از دستور به زبان کُردی در تاریخ مجلس شورای اسلامی بود. این رویداد، که در فضای مجلس ایران ـ که تنها زبان رسمی آن فارسی است ـ پدیدهای استثنایی محسوب میشد، نمادی از تأکید جلالیزاده بر اهمیت تنوع زبانی و فرهنگی در ایران بود و در حافظه تاریخی فعالان فرهنگی کرد، جایگاه ویژهای دارد.
تذکر به وزیر اطلاعات
جلالیزاده همچنین در شمار اولین نماینده تاریخ مجلس شورای اسلامی که به وزیر اطلاعات تذکر داد قرار میگیرد ـ نشانهای از روحیه نقادانه و شجاعت او در نقد نهادهای امنیتی، حتی در فضایی که چنین نقدهایی هزینهبر بود.
روایت مخالفت با نامزدی او در هیئت رئیسه
یکی از روایتهای تأملبرانگیز از دوره مجلس ششم، روایت مخالفت با نامزدی جلالیزاده در هیئت رئیسه مجلس است. جلالیزاده در گفتوگو با کمپین حقوق بشر در ایران، نقل کرده است: «در زمان مجلس ششم، وقتی من کاندیدای هیات رییسه مجلس بودم، یک مرجعی (مرجع تقلید شیعه) از قم جمعی را فرستاد که نباید اهل سنت در هیات رییسه باشد و اصلاحطلبان عقبنشینی کردند.»
این روایت، که نشاندهنده موانع ساختاری حضور اهل سنت در سطوح بالای قدرت در ایران است، یکی از مهمترین شواهدی است که جلالیزاده در گفتمان خود برای نقد تبعیض ساختاری ارائه میدهد. در نگاه او، این رویدادها نشانهای از این هستند که در پشت پرده، «قدرتهای پنهان» در حال تصمیمگیری هستند و مردم باید از این واقعیت آگاه شوند.
دستاوردهای منطقهای
علاوه بر فعالیتهای نمادین و گفتمانی، جلالیزاده در دوره نمایندگی، در پیگیری مطالبات عمرانی منطقه سنندج نیز فعال بود؛ از جمله تخصیص ردیف بودجه برای کنارگذر شرقی سنندج، گازکشی به ناحیه منفصل شهری حسنآباد و روستاهای اطراف سنندج، و عضویت در هیئت رئیسه گروه دوستی پارلمانی بینالمجالس.
فعالیت حزبی و سیاسی
جلال جلالیزاده در طول حدود دو دهه گذشته، یکی از پایدارترین چهرههای اصلاحطلب در ساختار حزبی ایران بوده است.
جبهه مشارکت ایران اسلامی (۱۳۷۹-۱۳۸۹)
جلالیزاده از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۹، بهعنوان تنها عضو اهل سنت در شورای مرکزی جبهه مشارکت ایران اسلامی فعالیت کرد. جبهه مشارکت، که در سال ۱۳۷۷ توسط فعالان شاخص دولت اصلاحات تأسیس شد، یکی از مهمترین احزاب اصلاحطلب در تاریخ ایران به شمار میرود. حضور جلالیزاده در شورای مرکزی این حزب، نشانهای از باز بودن نسبی فضای حزبی اصلاحطلب به مشارکت اقلیتهای دینی بود.
پس از وقایع پس از انتخابات ۱۳۸۸ و سرکوب گسترده فعالان اصلاحطلب، جبهه مشارکت در سال ۱۳۸۹ منحل شد و فعالیت رسمی آن متوقف گردید.
حزب اتحاد ملت ایران اسلامی
پس از انحلال جبهه مشارکت، جلالیزاده در شکلگیری حزب اتحاد ملت ایران اسلامی ـ که در سال ۱۳۹۴ بهعنوان جانشین فکری-سیاسی جبهه مشارکت تأسیس شد ـ نقش داشت و در شورای مرکزی این حزب نیز عضویت یافت. این حزب، که با محوریت چهرههایی چون مصطفی تاجزاده شکل گرفت، یکی از کانونهای اصلی فعالیت اصلاحطلبان در دهه ۱۳۹۰ به شمار رفته است.
شورای هماهنگی اصلاحطلبان کرد
علاوه بر عضویت در احزاب سراسری، جلالیزاده دبیر شورای هماهنگی اصلاحطلبان کرد نیز هست؛ نهادی که به هماهنگی فعالیتهای اصلاحطلبان در استانهای کردنشین میپردازد. این جایگاه، او را به یکی از سخنگویان اصلی جریان اصلاحطلب کرد بدل کرده است.
محکومیت قضایی (۱۳۸۴)
یکی از فصلهای قضایی کارنامه جلالیزاده، حکم یک سال زندان او در پی سخنرانی در شهر آققلا (در استان گلستان، یکی از مناطق ترکمننشین و اهلسنت ایران) در ۱۶ خرداد ۱۳۸۴ بود. این سخنرانی، در جریان تبلیغات انتخابات ریاستجمهوری نهم و در حمایت از نامزد پیشرو اصلاحطلبان ایراد شد.
در این سخنرانی، جلالیزاده ـ به سبک ثابت گفتمانی خود ـ از ضرورت آزادیهای بیان، آزادی عقیده، آزادی مطبوعات، و بهرهمندی مساوی ایرانیان و اهل سنت از قدرت و ثروت ملی دفاع کرد و از تبعیضهای موجود انتقاد نمود.
دادگاه، با تکیه بر «گزیدهای از سخنان تقطیع شده» این سخنرانی، حکم یک سال زندان را برای جلالیزاده صادر کرد. در حکم تصریح شده بود که گزیده سخنان از نوار سخنرانی پیاده شده است ـ روایتی که بازتابدهنده شیوه قضایی پیگیری اظهارات سیاسی-انتقادی در آن دوره است.
دیدگاهها و مواضع
جلال جلالیزاده در طول کارنامه فکری-سیاسی خود، چارچوب فکری روشنی صورتبندی کرده است که در چند محور قابل پیگیری است.
دفاع از حقوق اهل سنت
محوریترین موضع جلالیزاده، دفاع از حقوق اقلیت اهل سنت ایران است. در نگاه او، اهل سنت ایران (که حدود ۱۰ درصد جمعیت کشور و عمدتاً شامل کردها، بلوچها، ترکمنها و عربهای جنوب کشور میشود) با تبعیضهای ساختاری در حوزههای متعدد ـ از مشارکت سیاسی در سطوح بالای قدرت، تا حقوق فرهنگی-مذهبی، و توسعه اقتصادی مناطق ـ روبهرو هستند. در یکی از موضعگیریهای صریح خود اعلام کرده است: «متاسفانه هیچ ارادهای برای سهیم کردن اهل سنت در قدرت وجود ندارد.»
ویدیوی اختصاصی: تحلیل جلال جلالیزاده از جایگاه اقوام و مذاهب در کابینه
نقد تبعیض ساختاری
جلالیزاده در یادداشتها و سخنرانیهای متعدد، به نقد تبعیض ساختاری علیه اهل سنت، زنان و دیگر گروههای در حاشیه پرداخته است. در نگاه او، این تبعیضها، نه نتیجه تصمیمهای مقطعی، بلکه نتیجه ساختارهای قدرت و اعمال نفوذ «قدرتهای پنهان» در نظام تصمیمگیری ایران است.
دفاع از آزادیهای مدنی
جلالیزاده در امتداد گفتمان اصلاحطلبی، از آزادی بیان، آزادی عقیده، آزادی مطبوعات و دیگر آزادیهای مدنی-سیاسی دفاع کرده است. این موضع، در سخنرانیهای انتخاباتی او ـ از جمله سخنرانی آققلا که به محکومیت قضایی او انجامید ـ بهطور برجسته بازتاب یافته است.
نگاه به مجلسهای اخیر
جلالیزاده در ارزیابی مجلسهای اخیر ایران، رویکردی انتقادی دارد. در یکی از موضعگیریهای پربازتاب خود اعلام کرد: «به نظر من مجلس زمانی میتواند بهعنوان ممتحن به دیگران نمره بدهد که خودش نمره قبولی گرفته باشد. مشخص است که مجلس اصلاً نمره نمیگیرد که نمره مردودی بدهد.» این موضع، در نقد عملکرد مجالس کنونی و حق آنها در داوری دولتها، در فضای سیاسی ایران بازتاب گستردهای یافته است.
تقسیم قدرت و تبعیض دینی-قومی
در تحلیل بنیادین خود از مسائل ایران، جلالیزاده تأکید دارد که قانون اساسی، وظایف ارکان حکومت را مشخص کرده، اما در عمل، نهادها در محدودیتهای ساختاری گرفتارند. در نگاه او، اگر «قدرتهای پنهان» در پشت پرده در حال تصمیمگیری هستند، مردم باید از این واقعیت آگاه شوند.
نگاه به دولتهای مختلف
جلالیزاده در ارزیابی دولتهای متعدد ـ از اصلاحات تا اعتدالگرا و اصولگرا ـ رویکردی نقادانه دارد. در دوره دولت روحانی، او از حسن روحانی بهعنوان مسئول اجرای قانون اساسی، خواستار شفافسازی درباره موانع تحقق مطالبات اهل سنت و زنان شد. در ارزیابی دولتهای اصولگرا، نقدهای جدیتر و ساختاریتری مطرح کرده است.
ارتباط با چهرهها و جریانها
جلال جلالیزاده در طول کارنامه طولانی خود، با شبکهای گسترده از چهرههای اصلاحطلب در ارتباط بوده است. یکی از پیوندهای شخصی شاخص او، دوستی و همکاری نزدیک با بهاءالدین ادب (دیگر نماینده سنندج در مجلس ششم) بود؛ همکاریای که به یکی از پلهای نمادین جریان اصلاحطلب کرد در پارلمان ایران بدل شد.
در سطح حزبی، رابطه او با چهرههای شاخص جبهه مشارکت و حزب اتحاد ملت ـ از جمله محمدرضا خاتمی (دبیرکل سابق جبهه مشارکت)، مصطفی تاجزاده (از چهرههای شاخص اصلاحطلب)، محسن آرمین، مرتضی مبلغ، شمسالواعظین، و دیگر اعضای شورای مرکزی این احزاب ـ از پیوندهای اصلی اوست.
در سطح جریان فکری اهل سنت ایران، جلالیزاده یکی از چهرههای پیوندزننده میان جریان اصلاحطلب سراسری و جریان فکری-سیاسی اهل سنت محسوب میشود؛ پلی که در فضای پر تنش روابط میان مرکز و حاشیههای قومی-دینی، نقش مهمی ایفا کرده است.
جمعبندی
دکتر جلال جلالیزاده، یکی از شاخصترین چهرههای سیاسی اهل سنت ایران در دو دهه گذشته است که با ترکیبی منحصربهفرد از تخصص آکادمیک (در فقه و حقوق شافعی)، حضور پایدار در ساختار اصلاحطلب (بهعنوان تنها عضو اهل سنت در دو حزب شاخص اصلاحطلب)، تجربه پارلمانی در مجلس ششم، و فعالیت پیگیر در دفاع از حقوق اقلیتهای دینی و قومی، جایگاهی ویژه را اشغال کرده است. کارنامه او ـ از عضویت در اولین شورای شهر سنندج، تا نمایندگی مجلس ششم، تأسیس مجمع نمایندگان اهل سنت، عضویت در شوراهای مرکزی جبهه مشارکت و حزب اتحاد ملت، و در نهایت، فعالیتهای جاری بهعنوان استاد دانشگاه تهران و دبیر شورای هماهنگی اصلاحطلبان کرد ـ تصویری از یک «سیاستمدار-آکادمیسین اقلیتی» ارائه میدهد که در فضای پر تنش روابط میان مرکز و حاشیه در ایران، نقشی پلساز ایفا کرده است.
ویژگی متمایز جلالیزاده، در سطح اول، پیوند او میان دو هویت ـ هویت اقلیت دینی-قومی (اهل سنت و کرد) و هویت سیاسی-حزبی اصلاحطلب سراسری ـ است؛ پیوندی که در فضای سیاسی ایران، نسبتاً نادر است و او را به یکی از معدود چهرههایی بدل میکند که میتواند صدای اقلیت را در ساختار رسمی احزاب بازتاب دهد. در سطح دوم، پشتوانه آکادمیک-فقهی او در فقه شافعی، به نقدها و دفاعیات او درباره حقوق اهل سنت، وزن علمی-تخصصی ویژهای میبخشد.
از منظر تحلیلی، جایگاه جلالیزاده، نمونهای از چالش پیچیده نمایندگی اقلیت در نظامهای با اکثریت دینی-قومی غالب است. در ایرانی که با وجود وعدههای قانون اساسی برای مشارکت برابر اقلیتها، در عمل با محدودیتهای ساختاری همراه است، فعالیت چهرههایی چون جلالیزاده، در عین حال که با موفقیتهایی همراه بوده (از جمله نمایندگی مجلس، عضویت در شورای مرکزی احزاب)، با موانع جدی نیز روبهرو شده است؛ از مخالفت با نامزدی او در هیئت رئیسه مجلس ششم، تا حکم یک سال زندان بهخاطر سخنرانی انتخاباتی.
آنچه از منظر امروز روشن است، این است که موضوعاتی که جلالیزاده در طول حدود سه دهه فعالیت بر آنها تمرکز کرده ـ از حقوق اهل سنت و اقلیتهای دینی-قومی، تا آزادیهای مدنی، نقد تبعیض ساختاری، و دفاع از تنوع زبانی و فرهنگی ـ از مهمترین موضوعات بحث در گفتمان سیاسی-اجتماعی ایران معاصر باقی ماندهاند. در شرایطی که ایران در حال تجربه چالشهای فزایندهای در حوزههای مرتبط با اقلیتها است، صدای جلالیزاده ـ با تجربه ساختاری و آکادمیک خود ـ همچنان یکی از مرجعهای اصلی این گفتوگو خواهد بود.
سوالات متداول
جلال جلالیزاده کیست؟
دکتر جلال جلالیزاده (متولد ۳ تیر ۱۳۳۹ در سنندج) استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم و سیاستمدار اصلاحطلب ایرانی است. او نماینده اسبق مردم سنندج، دیواندره و کامیاران در مجلس ششم، دبیر شورای هماهنگی اصلاحطلبان کرد، و یکی از شاخصترین چهرههای سیاسی اهل سنت ایران است.
تخصص آکادمیک جلال جلالیزاده چیست؟
جلالیزاده استاد دانشگاه تهران و عضو هیئت علمی گروه فقه و حقوق شافعی دانشکده الهیات دانشگاه تهران است. تخصص او در فقه شافعی (یکی از چهار مذهب اصلی فقه اهل سنت و مذهب اکثریت کردهای سنیمذهب ایران) قرار دارد. او به چهار زبان فارسی، کردی، عربی و انگلیسی مسلط است.
جایگاه جلالیزاده در احزاب اصلاحطلب چیست؟
جلالیزاده «تنها عضو اهل سنت در شورای مرکزی جبهه مشارکت ایران اسلامی» (در فاصله ۱۳۷۹-۱۳۸۹) و سپس حزب اتحاد ملت ایران اسلامی است. این جایگاه، او را در شمار معدود چهرههای اهل سنتی قرار میدهد که در ساختار رسمی احزاب اصلاحطلب سراسری نقش راهبردی ایفا کردهاند.
مهمترین دستاوردهای جلالیزاده در مجلس ششم چه بود؟
از مهمترین دستاوردهای او در مجلس ششم میتوان به این موارد اشاره کرد: بنیانگذاری و ریاست «مجمع نمایندگان اهل سنت در مجلس شورای اسلامی»، ایراد اولین نطق قبل از دستور به زبان کُردی در تاریخ مجلس شورای اسلامی، اولین تذکر به وزیر اطلاعات از سوی یک نماینده، عضویت در هیئت رئیسه گروه دوستی پارلمانی بینالمجالس، و پیگیری مطالبات عمرانی منطقه سنندج (مانند کنارگذر شرقی و گازرسانی).
چرا جلالیزاده به یک سال زندان محکوم شد؟
جلالیزاده در ۱۶ خرداد ۱۳۸۴، در جریان انتخابات ریاستجمهوری نهم، در شهر آققلا (در گلستان) سخنرانیای در حمایت از نامزد پیشرو اصلاحطلبان ایراد کرد. در این سخنرانی، از آزادی بیان، آزادی عقیده، آزادی مطبوعات، و بهرهمندی مساوی ایرانیان و اهل سنت از قدرت و ثروت ملی دفاع و از تبعیضها انتقاد کرد. دادگاه، بر اساس «گزیدهای از سخنان تقطیع شده» این سخنرانی، حکم یک سال زندان را برای او صادر کرد.
روایت مخالفت با نامزدی جلالیزاده در هیئت رئیسه مجلس چه بود؟
جلالیزاده نقل کرده است: «در زمان مجلس ششم، وقتی من کاندیدای هیات رییسه مجلس بودم، یک مرجعی (مرجع تقلید شیعه) از قم جمعی را فرستاد که نباید اهل سنت در هیات رییسه باشد و اصلاحطلبان عقبنشینی کردند.» این روایت، یکی از مهمترین شواهد جلالیزاده برای نقد تبعیض ساختاری علیه اهل سنت در ساختار قدرت ایران است.
دیدگاه جلالیزاده درباره حقوق اهل سنت چیست؟
جلالیزاده معتقد است که اهل سنت ایران با تبعیضهای ساختاری در حوزههای متعدد ـ از مشارکت سیاسی در سطوح بالای قدرت، تا حقوق فرهنگی-مذهبی، و توسعه اقتصادی مناطق ـ روبهرو هستند. او تأکید میکند: «متاسفانه هیچ ارادهای برای سهیم کردن اهل سنت در قدرت وجود ندارد.» در نگاه او، این تبعیضها نتیجه ساختارها و اعمال نفوذ «قدرتهای پنهان» است.
آیا جلال جلالیزاده همچنان فعال است؟
بله، جلال جلالیزاده همچنان بهعنوان استاد دانشگاه تهران، عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت ایران اسلامی، دبیر شورای هماهنگی اصلاحطلبان کرد، و یکی از پر حضورترین تحلیلگران اصلاحطلب در رسانههای ایران فعال است. او بهطور منظم در رسانههای اصلاحطلب و در گفتوگوها و یادداشتهای تلگرامی، درباره مسائل روز ایران ـ بهویژه حقوق اهل سنت، تنوع زبانی-فرهنگی، و عملکرد مجلس و دولت ـ اظهارنظر میکند.
کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبتنام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.
پیامهای توهینآمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.
ثبت نام