غلامعلی رجایی کیست؟

غلامعلی رجایی، سیاست‌مدار، فعال اجتماعی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ معاصر ایرانی متولد ۱۳۳۶ در شهر دزفول، یکی از چهره‌های شاخص جریان اعتدال‌گرا و اصلاح‌طلب میانه‌رو در سپهر سیاسی ایران معاصر است. نام او در ادبیات سیاسی ایران، پیش از هر چیز با عنوان «مشاور آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی در سال‌های پایانی عمر» شناخته می‌شود؛ جایگاهی که او را به یکی از روایان دست اول دیدگاه‌ها, خاطرات و تحلیل‌های شخصیت‌ کلیدی تاریخ معاصر ایران بدل کرده است.
خواندن
14 دقیقه
پنجشنبه 1405/03/07 - 15:30کد خبر25158

غلامعلی رجایی، سیاست‌مدار، فعال اجتماعی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ معاصر ایرانی متولد ۱۳۳۶ در شهر دزفول، یکی از چهره‌های شاخص جریان اعتدال‌گرا و اصلاح‌طلب میانه‌رو در سپهر سیاسی ایران معاصر است. نام او در ادبیات سیاسی ایران، پیش از هر چیز با عنوان «مشاور آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی در سال‌های پایانی عمر» شناخته می‌شود؛ جایگاهی که او را به یکی از روایان دست اول دیدگاه‌ها, خاطرات و تحلیل‌های شخصیت‌ کلیدی تاریخ معاصر ایران بدل کرده است.

غلامعلی رجایی کیست؟

غلامعلی رجایی، سیاست‌مدار، فعال اجتماعی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ معاصر ایرانی متولد ۱۳۳۶ در شهر دزفول، یکی از چهره‌های شاخص جریان اعتدال‌گرا و اصلاح‌طلب میانه‌رو در سپهر سیاسی ایران معاصر است. نام او در ادبیات سیاسی ایران، پیش از هر چیز با عنوان «مشاور آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی در سال‌های پایانی عمر» شناخته می‌شود؛ جایگاهی که او را به یکی از روایان دست اول دیدگاه‌ها, خاطرات و تحلیل‌های شخصیت‌ کلیدی تاریخ معاصر ایران بدل کرده است.

اهمیت غلامعلی رجایی در سپهر سیاسی-فکری ایران از چند جهت قابل بررسی است. نخست، حضور پایدار او در دفتر هاشمی رفسنجانی در پنج سال پایانی عمر آیت‌الله، به او اجازه داد روایت‌ها، گفت‌وگوها و خاطرات منحصربه‌فردی از این چهره تاریخی به ثبت برساند که در قالب کتاب‌هایی چون «در آینه» و «سال‌های آخر» منتشر شده است. دوم، رجایی به‌عنوان یکی از تحلیل‌گران دائمی فضای سیاسی ایران در رسانه‌های متعدد ـ از جمله انصاف نیوز، جماران، اعتماد آنلاین و رسانه‌های اصلاح‌طلب ـ مرجعی برای روایت موضع جریان میانه‌رو در رویدادهای جاری به شمار می‌رود. سوم، تجربه او در عرصه مدیریت شهری به‌عنوان مشاور رسانه‌ای پیروز حناچی شهردار وقت تهران، و نامزدی در انتخابات شورای شهر تهران در سال ۱۳۹۶، نشانه‌ای از حضور عملی او در عرصه سیاست شهری ایران در سال‌های اخیر بوده است.

بشنوید: سایه روشن سیاست و انتخابات / گفتگو با دکتر غلامعلی رجایی، مشاور اکبر هاشمی رفسنجانی و فعال سیاسی

رجایی در طول دوران فعالیت خود، ترکیبی از سه نقش متمایز را در کنار یکدیگر حفظ کرده است: پژوهشگر و مدرس دانشگاهی در حوزه تاریخ معاصر، فعال سیاسی-اجتماعی، و راوی و مفسر میراث هاشمی رفسنجانی. این ترکیب، جایگاه او را در سپهر گفتمانی ایران، به جایگاهی متمایز بدل کرده است.

زندگی و پیشینه

غلامعلی رجایی در سال ۱۳۳۶ در شهر دزفول، یکی از شهرهای تاریخی و باستانی استان خوزستان، به دنیا آمد. دزفول، که در سال‌های جنگ ایران و عراق به یکی از شهرهای آسیب‌دیده در خط مقدم بدل شد، در دوره کودکی و نوجوانی رجایی، شهری با بافت سنتی-مذهبی و فضایی فرهنگی پویا بود. این ریشه‌های جغرافیایی-فرهنگی، در نگاه او به مسائل ایران و به‌ویژه در پیوند او با گفتمان مذهبی-انقلابی، تأثیر داشته است.

تحصیلات دانشگاهی رجایی، در حوزه تاریخ شکل گرفت. او تحصیلات خود را تا مقطع دکتری در رشته تاریخ از دانشگاه تربیت مدرس ادامه داد ـ دانشگاهی که در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ به یکی از مراکز اصلی تربیت پژوهشگران علوم انسانی در ایران بدل شده بود. تخصص دانشگاهی او در حوزه تاریخ معاصر، در شکل‌دهی به رویکرد پژوهشی او نسبت به وقایع انقلاب اسلامی، شخصیت‌های آن و تحلیل تاریخی تحولات سیاسی ایران، نقش بنیادینی داشته است.

تصویر
غلامعلی رجایی استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ معاصر

 غلامعلی رجایی استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ معاصر

آغاز فعالیت حرفه‌ای و تدریس دانشگاهی

رجایی فعالیت حرفه‌ای خود را به‌طور هم‌زمان در دو حوزه پی گرفت: تدریس دانشگاهی و فعالیت در عرصه سیاسی و رسانه‌ای. در حوزه آکادمیک، او سابقه تدریس در دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، پژوهشکده انقلاب اسلامی و پژوهشکده امام خمینی (س) را در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در کارنامه خود دارد. حوزه اصلی تدریس و پژوهش او، تاریخ معاصر ایران، تاریخ انقلاب اسلامی و شخصیت‌های اثرگذار در این رویداد تاریخی است.

به‌موازات این فعالیت‌ها، رجایی به‌تدریج به یکی از نزدیکان حلقه فکری-سیاسی پیرامون آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی بدل شد. این پیوند، که در ابتدا با همکاری در پروژه‌های پژوهشی و تاریخ‌نگاری شکل گرفت، در سال‌های بعد به نقش رسمی مشاوره ارتقا یافت.

نقش به‌عنوان مشاور آیت‌الله هاشمی رفسنجانی

نقطه عطف فعالیت سیاسی-فکری رجایی، حضور پایدار او در کنار آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی در سال‌های آخر عمر این چهره کلیدی تاریخ معاصر ایران است. بنا بر گفته خود رجایی، او در پنج سال پایانی عمر هاشمی رفسنجانی ـ یعنی تقریباً از سال ۱۳۹۱ تا دی ۱۳۹۵، زمان درگذشت آیت‌الله ـ به‌عنوان مشاور در دفتر هاشمی فعالیت داشت. این جایگاه، در دوره‌ای رخ داد که هاشمی رفسنجانی، پس از شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۴ و سپس فضای پر تنش پس از انتخابات ۱۳۸۸، به‌عنوان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، در یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های سیاسی خود قرار داشت.

رجایی در این دوره، شاهد مستقیم گفت‌وگوها، تحلیل‌ها و دیدگاه‌های هاشمی درباره مهم‌ترین رویدادهای سیاسی روز ایران بود. حاصل این تجربه، در آثار متعددی منتشر شده که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهد شد. این آثار، در کنار سایر منابع، یکی از مهم‌ترین مرجع‌های شناخت دیدگاه‌های هاشمی رفسنجانی در سال‌های آخر زندگی او به شمار می‌روند.

تصویر
غلامعلی رجایی در کنار آیت الله هاشمی رفسنجانی

 غلامعلی رجایی در کنار آیت الله هاشمی رفسنجانی

دیدگاه‌های منتشر شده درباره هاشمی

رجایی در مصاحبه‌ها و یادداشت‌های متعدد پس از درگذشت هاشمی رفسنجانی، روایت‌های قابل توجهی از دیدگاه‌های این چهره منتشر کرده است. از جمله این روایت‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تغییر تدریجی مواضع هاشمی در سال‌های پایانی به سمت رویکرد «مردمی‌تر» و فاصله گرفتن از برخی مواضع دوران ریاست‌جمهوری. تأکید هاشمی بر «مشی اعتدال» به‌عنوان میراث فکری اصلی او، با این استدلال که «اعتدال از دین می‌آید و مذهب تشیع مذهب اعتدال است». پیش‌بینی هاشمی درباره دوران دوران دولت دوم حسن روحانی، با این مضمون که روحانی باید در دور دوم پروژه‌های دور اول را به اتمام برساند. باور مستمر هاشمی به ضرورت گفت‌وگو با ایالات متحده و حل تنش‌های منطقه‌ای ـ که بنا بر روایت رجایی، از دوران ریاست مجلس در دهه ۱۳۶۰ نیز جزو دیدگاه‌های او بوده است. تأکید بر یارگیری منطقه‌ای، به‌ویژه با عربستان سعودی.

در ادامه ببینید: 

غلامعلی رجایی مشاور اکبر هاشمی رفسنجانی اندکی از ناگفته های عدم احراز (بخوانید رد صلاحیت) اکبر هاشمی رفسنجانی و پیام های شورای نگهبان میگوید

گمانه‌زنی درباره علت درگذشت هاشمی

یکی از حساس‌ترین موضع‌گیری‌های رجایی پس از درگذشت هاشمی رفسنجانی در ۱۹ دی ۱۳۹۵، اظهارات او درباره علت این درگذشت بود. در گفت‌وگو با انصاف نیوز، رجایی اعلام کرد که اعتقاد دارد «اتفاقی افتاده است و آن اتفاق مرگ طبیعی و سکته نیست». او در عین حال تصریح کرد که در جایگاه ارائه تحلیل‌های امنیتی نیست و اطلاعات دقیقی در این زمینه ندارد، اما باور دارد رویدادی فراتر از یک مرگ طبیعی رخ داده است.

این اظهارات، که در فضای حاکم بر روایت‌های پیرامون درگذشت هاشمی بازتاب گسترده‌ای یافت، یکی از موضع‌گیری‌های جنجالی رجایی به شمار می‌رود. در روایت‌های رسمی، علت درگذشت هاشمی رفسنجانی، سکته قلبی در استخر اعلام شده است؛ روایتی که توسط اعضای خانواده هاشمی نیز در بیشتر موارد تأیید شده، هرچند برخی از فرزندان و نزدیکان هاشمی نیز در سال‌های بعد، پرسش‌هایی درباره ابعاد این رویداد مطرح کرده‌اند.

فعالیت در عرصه شهری

رجایی در سال‌های اخیر، علاوه بر فعالیت‌های پژوهشی و رسانه‌ای، به عرصه سیاست شهری نیز ورود کرد.

نامزدی در انتخابات شورای شهر تهران ۱۳۹۶

در انتخابات پنجمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا که در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ هم‌زمان با انتخابات دوازدهمین دوره ریاست‌جمهوری برگزار شد، رجایی به‌عنوان یکی از نامزدها در فهرست انتخاباتی تهران ثبت‌نام و صلاحیت او تأیید شد. اگرچه او در نهایت موفق به ورود به شورای شهر تهران نشد، اما این نامزدی، نخستین حضور جدی او در عرصه انتخاباتی بود.

این انتخابات، که با پیروزی فهرست «امید» با محوریت اصلاح‌طلبان و حامیان دولت روحانی همراه شد، شورای شهر تهران را به یکی از مؤثرترین شوراهای شهر در تاریخ پس از انقلاب بدل کرد و راه را برای انتخاب محمدعلی نجفی و سپس پیروز حناچی به‌عنوان شهرداران تهران در دوره پنجم شورا هموار ساخت.

مشاوره رسانه‌ای پیروز حناچی

پس از انتخاب پیروز حناچی به‌عنوان شهردار تهران در آذر ۱۳۹۷ (در پی استعفای محمدعلی نجفی)، رجایی به‌عنوان مشاور رسانه‌ای شهردار وقت تهران منصوب شد. در این جایگاه، او در مدیریت ارتباطات رسانه‌ای شهرداری تهران، گفت‌وگو با رسانه‌ها و مدیریت روایت‌های شهری در دوره حناچی، نقش‌آفرینی کرد.

دوره شهرداری حناچی، که تا سال ۱۴۰۰ ادامه یافت، با چالش‌های متعددی روبه‌رو بود؛ از جمله شیوع بیماری کرونا و پیامدهای آن بر سیاست‌های شهری، چالش‌های مالی و بودجه‌ای شهرداری، و سپس انتخابات شورای شهر در ۱۴۰۰ که به پیروزی فهرست اصول‌گرایان و تغییر بنیادی در ساختار شورای شهر تهران انجامید. با تغییر شهردار و روی کار آمدن علیرضا زاکانی در شهرداری تهران در شهریور ۱۴۰۰، دوره فعالیت رجایی به‌عنوان مشاور رسانه‌ای شهرداری به پایان رسید.

دیدگاه‌ها و مواضع سیاسی

غلامعلی رجایی در طول سال‌های فعالیت خود، مواضع روشنی در طیف اصلاح‌طلب میانه‌رو و حامی گفتمان اعتدال صورت‌بندی کرده است. دیدگاه‌های او در محورهای متعدد قابل پیگیری است.

نقد جریان‌های رادیکال

رجایی در یادداشت‌ها و گفت‌وگوهای متعدد، نسبت به رفتارهای «رادیکال» و «تندروانه» در صحنه سیاسی ایران هشدار داده است. او در یکی از مصاحبه‌های خود اعلام کرد که «رفتارهای رادیکال به حدی نگران‌کننده شده است که حاکمیت باید برای جلوگیری از تداوم این روند چاره‌اندیشی کند» و به نمونه‌هایی چون ترور سعید حجاریان به‌عنوان پیامدهای فضای رادیکال‌سازی اشاره کرد.

رابطه با محمود احمدی‌نژاد و جریان او

رجایی در سال‌های اخیر، مواضع تندی نسبت به جریان حامیان محمود احمدی‌نژاد اتخاذ کرده است. در یکی از گفت‌وگوهای خود با اعتماد آنلاین، در پاسخ به درخواست حامیان احمدی‌نژاد برای برگزاری تجمع، اظهار کرد که این جریان «دنبال به چالش کشیدن نظام است» و باید از درخواست تجمع آنها استقبال شود تا «تعداد طرفداران آنان مشخص گردد».

دیدگاه درباره دولت ابراهیم رئیسی

در دوره دولت سیزدهم به ریاست‌جمهوری ابراهیم رئیسی، رجایی به یکی از منتقدان جدی این دولت بدل گشت. در آبان ۱۴۰۱ و در پی نارضایتی‌های اقتصادی و اعتراضات گسترده، او در گفت‌وگویی پیشنهاد داد که اگر رئیسی «دلسوز کشور است و می‌خواهد خدمتی به کشور کند، پایان کار دولت خود را اعلام و از مسئولیت ریاست‌جمهوری استعفا دهد». این موضع، یکی از تندترین انتقادات منتشرشده توسط چهره‌های اصلاح‌طلب میانه‌رو نسبت به دولت رئیسی به شمار رفت.

نگاه به نقش رسانه ملی

رجاییใน یادداشت‌های متعدد، انتقادات جدی نسبت به عملکرد صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مطرح کرده است. در نمونه‌ای پربازتاب، در پی فروریزش ساختمان متروپل آبادان در خرداد ۱۴۰۱، او اعلام کرد که «صدا و سیما در ماجرای فروریختن متروپل نمک بر زخم مردم پاشید؛ در شرایطی که بسیاری از مردم به کمک آبادانی‌ها می‌شتافتند، باید این روحیه تقویت می‌شد اما نشد». انتقادات او از رسانه ملی، در محور این دیدگاه قرار دارد که این نهاد به‌جای پل ارتباطی میان حاکمیت و مردم، در دوره‌هایی به فاصله‌گذاری بیشتر دامن زده است.

نقد نظام انتخاباتی و شورای نگهبان

رجایی به‌عنوان یک فعال سیاسی اصلاح‌طلب، در مواضع متعدد، نقش شورای نگهبان در رد صلاحیت‌های گسترده کاندیداهای اصلاح‌طلب را مورد انتقاد قرار داده است. در یکی از مصاحبه‌های خود اعلام کرد که «رقیب اصلی اصلاح‌طلبان در انتخابات، اصول‌گرایان نیستند، بلکه شورای نگهبان است» ـ موضعی که در میان طیف میانه‌رو اصلاح‌طلبی بازتاب گسترده‌ای دارد.

آثار و کتاب‌ها

غلامعلی رجایی در طول سال‌های فعالیت پژوهشی و سیاسی خود، چندین کتاب و مجموعه پژوهشی منتشر کرده است. این آثار، عمدتاً در حوزه تاریخ معاصر، شخصیت‌های انقلاب اسلامی، و خاطرات و گفت‌وگوها با چهره‌های شاخص متمرکز است. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از:

«در آینه: چهار گفت‌وگوی صریح و صمیمی با آیت‌الله هاشمی رفسنجانی» که در سال ۱۳۹۵ توسط انتشارات کویر منتشر شد. این کتاب ۱۸۴ صفحه‌ای، حاصل چهار گفت‌وگوی شفاهی رجایی با هاشمی رفسنجانی است که در آن، پرسش‌های جزئی و بی‌شمار رجایی درباره تبار و خاندان، دوره نوجوانی، مهاجرت به قم، شرح یک روز کاری معمولی، و زوایای ناگفته یا کمتر گفته‌شده از زندگی شخصی و اجتماعی هاشمی پاسخ داده شده است. این کتاب، به‌عنوان یکی از منابع منحصربه‌فرد در شناخت زندگی خصوصی هاشمی رفسنجانی، در میان آثار مرتبط با او جایگاه ویژه‌ای دارد.

«سال‌های آخر» که خاطرات رجایی از پنج سال پایانی همراهی با هاشمی رفسنجانی را در بر می‌گیرد. در مقدمه این کتاب، رجایی نوشته است: «طی این سال‌ها، از هاشمی زیاد دیدم و فراوان شنیدم و از نزدیک، شاهد رویدادهایی بودم که احساس کردم ثبت آن‌ها در تاریخ پرفراز و نشیب جمهوری اسلامی ایران می‌تواند مفید باشد.» این اثر، روایتی شخصی-تاریخی از سال‌های پایانی زندگی هاشمی ارائه می‌دهد.

علاوه بر این، رجایی در پروژه‌های پژوهشی متعدد دیگری در حوزه تاریخ معاصر، شهدای انقلاب اسلامی، و چهره‌های شاخص جمهوری اسلامی نقش داشته است. در سال‌های اخیر، انتشار آثاری در پیوند با مجموعه‌های پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، یکی از وجوه فعالیت پژوهشی او بوده است.

شایان توجه است که کتاب جنجالی «هاشمی بدون روتوش»، که گاه به‌اشتباه به رجایی نسبت داده می‌شود، اثر صادق زیباکلام و فرشته‌سادات اتفاق‌فر است و حاصل گفت‌وگوهای آنان با هاشمی رفسنجانی است.

ارتباط با چهره‌ها و جریان‌ها

غلامعلی رجایی در طول سال‌های فعالیت سیاسی-فکری، در شبکه‌ای از چهره‌های متعدد قرار داشته است. در محور این شبکه، آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی و خانواده او ـ از جمله محمد هاشمی (برادر و مدیر سابق صدا و سیما)، فائزه هاشمی، مهدی هاشمی، یاسر هاشمی و محسن هاشمی ـ قرار دارند.

در سطح جریان سیاسی، رجایی با چهره‌های شاخص حزب کارگزاران سازندگی و جریان اصلاح‌طلبی میانه‌رو پیوند دارد؛ از جمله غلامحسین کرباسچی (دبیرکل کارگزاران)، محمد عطریانفر و محمد قوچانی. در دوره دولت‌های حسن روحانی، رجایی نسبت به دولت اعتدال مواضع حامی اتخاذ می‌کرد.

در سطح روحانیت میانه‌رو، رجایی با چهره‌هایی چون آیت‌الله موسوی بجنوردی، آیت‌الله موسوی خوئینی‌ها و دیگر روحانیون نزدیک به هاشمی، در ارتباط بوده است. در سطح فعالان سیاسی، نزدیکی او به سید محمد خاتمی و سید حسن خمینی (نوه آیت‌الله خمینی)، در یادداشت‌های متعدد بازتاب یافته است.

در عرصه شهرداری تهران، همکاری او با پیروز حناچی به‌عنوان شهردار، و محسن هاشمی به‌عنوان رئیس شورای شهر تهران در دوره پنجم، یکی از مهم‌ترین تجربه‌های اجرایی او در سال‌های اخیر بوده است.

جمع‌بندی

غلامعلی رجایی، یکی از چهره‌های متمایز در سپهر سیاسی-فکری ایران معاصر است که با ترکیبی منحصربه‌فرد از پژوهش تاریخی، فعالیت سیاسی و حضور رسانه‌ای، جایگاه ویژه‌ای را اشغال کرده است. کارنامه او در طول حدود چهار دهه فعالیت ـ از تدریس دانشگاهی در دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد، تا مشاوره آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در پنج سال پایانی عمر او، نامزدی در انتخابات شورای شهر تهران ۱۳۹۶، و فعالیت در شهرداری تهران به‌عنوان مشاور رسانه‌ای پیروز حناچی ـ نشان می‌دهد که او ترکیبی از سه نقش متمایز را در کنار هم حفظ کرده است: پژوهشگر دانشگاهی، فعال سیاسی و راوی-تاریخ‌نگار.

ویژگی متمایز کارنامه رجایی، در سطح اول، جایگاه او به‌عنوان یکی از روایان دست اول دیدگاه‌ها، خاطرات و تحلیل‌های هاشمی رفسنجانی در سال‌های پایانی است. آثار او ـ به‌ویژه «در آینه» و «سال‌های آخر» ـ به یکی از منابع کلیدی شناخت سیمای فکری و شخصیت‌سیاسی این چهره تاریخی بدل شده است. در سطح دوم، حضور پایدار او در رسانه‌های اصلاح‌طلب و میانه‌رو، به‌عنوان یک تحلیل‌گر و مفسر، مرجعی برای روایت مواضع جریان میانه در فضای پر تنش سیاسی ایران بوده است.

از منظر تحلیلی، نقش رجایی در سپهر سیاسی ایران، نقش یک «راوی-فعال» است؛ نقشی که در آن, روایت تاریخی، تحلیل سیاسی و فعالیت اجتماعی در هم تنیده شده‌اند. این ترکیب، در شرایطی که سپهر سیاسی ایران با قطب‌بندی‌های فزاینده روبه‌رو است، صدای میانه‌روی محتاطانه‌ای را نمایندگی می‌کند که در سال‌های اخیر، انتقادات جدی‌تری نیز از دولت‌های اصول‌گرا و رویکردهای رادیکال طرح کرده است.

آنچه از منظر تاریخ‌نگاری روشن است، این است که آثار و روایت‌های رجایی، به‌ویژه درباره سال‌های آخر هاشمی رفسنجانی، در پژوهش‌های آینده درباره تاریخ معاصر ایران و شخصیت یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های آن، یکی از منابع پایدار خواهد بود. در شرایطی که ایران در دهه ۱۴۰۰ با چالش‌های متعدد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی روبه‌رو است، یادداشت‌ها و مواضع رجایی همچنان یکی از مرجع‌های فکری بخشی از طیف میانه‌رو در فضای سیاسی به شمار می‌رود.

سوالات متداول

غلامعلی رجایی در چه سالی و کجا متولد شد؟ غلامعلی رجایی در سال ۱۳۳۶ در شهر دزفول، در استان خوزستان، به دنیا آمد. دزفول یکی از شهرهای تاریخی و باستانی جنوب غرب ایران است.

تحصیلات غلامعلی رجایی چیست؟ رجایی تحصیلات خود را تا مقطع دکتری در رشته تاریخ ادامه داد. مدرک دکتری خود را از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرده است. او سابقه تدریس در دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، پژوهشکده انقلاب اسلامی و پژوهشکده امام خمینی (س) را در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دارد.

غلامعلی رجایی چه نقشی در دفتر هاشمی رفسنجانی داشت؟ رجایی در پنج سال پایانی عمر آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی، یعنی تقریباً از ۱۳۹۱ تا ۱۹ دی ۱۳۹۵ (تاریخ درگذشت هاشمی)، به‌عنوان مشاور در دفتر آیت‌الله فعالیت داشت. در این جایگاه، شاهد مستقیم بسیاری از گفت‌وگوها و دیدگاه‌های هاشمی درباره مهم‌ترین رویدادهای سیاسی ایران بود؛ تجربه‌ای که حاصل آن در کتاب‌هایی چون «در آینه» و «سال‌های آخر» منعکس شده است.

مهم‌ترین کتاب‌های غلامعلی رجایی کدام‌اند؟ دو اثر شاخص رجایی، «در آینه: چهار گفت‌وگوی صریح و صمیمی با آیت‌الله هاشمی رفسنجانی» (انتشارات کویر، ۱۳۹۵) و «سال‌های آخر» هستند که هر دو محصول همراهی نزدیک او با هاشمی رفسنجانی در پنج سال پایانی عمر آیت‌الله است. شایان توجه است که کتاب «هاشمی بدون روتوش» اثر صادق زیباکلام و فرشته‌سادات اتفاق‌فر است و نه غلامعلی رجایی.

آیا غلامعلی رجایی نامزد انتخابات شورای شهر شده است؟ بله، رجایی در انتخابات پنجمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا که در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ برگزار شد، به‌عنوان یکی از نامزدها در فهرست انتخاباتی شورای شهر تهران ثبت‌نام کرد و صلاحیت او نیز تأیید شد، هرچند موفق به ورود به شورای شهر تهران نشد.

غلامعلی رجایی چه نقشی در شهرداری تهران داشت؟ پس از انتخاب پیروز حناچی به‌عنوان شهردار تهران در آذر ۱۳۹۷، رجایی به‌عنوان مشاور رسانه‌ای شهردار وقت تهران منصوب شد. در این جایگاه، مدیریت ارتباطات رسانه‌ای شهرداری و گفت‌وگو با رسانه‌ها در دوره شهرداری حناچی را برعهده داشت. این فعالیت با تغییر شهردار و روی کار آمدن علیرضا زاکانی در شهریور ۱۴۰۰ به پایان رسید.

دیدگاه غلامعلی رجایی درباره علت درگذشت هاشمی رفسنجانی چیست؟ رجایی پس از درگذشت هاشمی رفسنجانی در ۱۹ دی ۱۳۹۵، در گفت‌وگو با انصاف نیوز، نسبت به روایت رسمی «سکته قلبی» ابراز تردید کرد و اعلام نمود: «می‌دانم اتفاقی افتاده است و آن اتفاق مرگ طبیعی و سکته نیست». او در عین حال تصریح کرد که در جایگاه ارائه تحلیل امنیتی نیست. این موضع، یکی از اظهارات جنجالی او در سال‌های اخیر بوده است.

دیدگاه سیاسی غلامعلی رجایی چیست؟ رجایی در طیف اصلاح‌طلب میانه‌رو و حامی گفتمان اعتدال‌گرا قرار می‌گیرد. او در یادداشت‌ها و گفت‌وگوهای متعدد، از مشی هاشمی رفسنجانی و میراث «اعتدال» دفاع کرده، نسبت به رفتارهای رادیکال در صحنه سیاسی هشدار داده، و انتقادات جدی نسبت به دولت ابراهیم رئیسی، جریان حامیان احمدی‌نژاد و رد صلاحیت‌های گسترده شورای نگهبان داشته است.

آیا غلامعلی رجایی همچنان فعال است؟ بله، غلامعلی رجایی همچنان به‌عنوان تحلیل‌گر سیاسی، فعال اجتماعی و یکی از روایان میراث هاشمی رفسنجانی در رسانه‌های اصلاح‌طلب و میانه‌رو ایران فعال است. حضور پیوسته او در گفت‌وگو با رسانه‌هایی چون انصاف نیوز، جماران، اعتماد آنلاین و سایر رسانه‌ها، جایگاه او را به‌عنوان یکی از مرجع‌های میانه‌رو در گفتمان سیاسی ایران حفظ کرده است.

کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبت‌نام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.

پیام‌های توهین‌آمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.

ثبت نام

در ادامه بخوانید

داستان‌های بیشتری که شاید بخواهید بخوانید

باید خواند

پربازدیدهای عبدی مدیا