۲۹ مرداد ۱۳۶۷۱۳۶۷
آغاز آتشبس و پایان جنگ ایران و عراق
اگر بخواهیم فقط یک واقعه را بهعنوان یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ ۲۹ مرداد انتخاب کنیم، احتمالاً باید سراغ ۲۹ مرداد ۱۳۶۷ برویم. این روز، آغاز اجرای آتشبس میان ایران و عراق بود و عملاً پایان جنگ هشتساله را رقم زد. جنگی که از ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ آغاز شده بود، پس از نزدیک به هشت سال، با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت و توافق دو طرف بر آتشبس به پایان رسید.
بر اساس برنامه سازمان ملل، آتشبس از بامداد ۲۹ مرداد ۱۳۶۷ در جبههها اجرا شد. این پایان برای ایران معنای بسیار پیچیدهای داشت. جنگ با شعارهایی درباره مقاومت، آزادسازی سرزمینها و ادامه مبارزه تا پیروزی آغاز شده بود. اما در سالهای پایانی، هزینه انسانی و اقتصادی آن بسیار سنگین شده بود. سرانجام جمهوری اسلامی قطعنامه ۵۹۸ را پذیرفت و خمینی پذیرش آن را تصمیمی بسیار تلخ توصیف کرد. اما پایان جنگ به معنای پایان خشونت نبود.
در همان تابستان ۱۳۶۷، در زندانهای ایران اعدام گسترده زندانیان سیاسی آغاز شده بود. درباره شمار قربانیان اختلاف جدی وجود دارد، اما اصل وقوع این اعدامها از سوی منابع متعدد مستند شده است. این اعدامها پس از عملیات «فروغ جاویدان» سازمان مجاهدین خلق در اواخر تیر و اوایل مرداد شدت گرفت.
به همین دلیل، ۲۹ مرداد ۱۳۶۷ یک تضاد تاریخی عجیب دارد در بیرون از زندانها، جنگ به پایان میرسید؛ در داخل زندانها، یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ سیاسی جمهوری اسلامی در جریان بود. این شاید یکی از مهمترین ویژگیهای تاریخ ایران باشد که پایان یک بحران، همیشه به معنای پایان خشونت نیست.