سناریوهای جمهوری اسلامی در دیپلماسی آشکار با آمریکا گفتگو با فداحسین مالکی، عضوکمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس

عبدی مدیا: در هندسه قدرت جهانی گفتگو گاهی ابزار صلح است و گاهی نقاب جنگ، جمهوری اسلامی از نخستین روزهای استقرار خود را در نقطه تقابل با آنچه امپریالیزم و نظام سلطه می داند یعنی آمریکا تعریف کرده اما در تمام این سال ها پشت دیوارهای بسته قدرت دیپلماسی همواره جاری بوده است، گاهی با صدای بلند، گاهی با لب های بسته، اکنون در آستانه تحولات مهم منطقه و جهان در میانه بن بست های اقتصادی وفشارهای فزاینده اجتماعی و در حالی که جهان امریکای پیچیده به رهبری ترامپ را تجربه می کند مذاکرات این دوره با ایران را به نظاره نشسته است. سوال بنیادین این است جمهوری اسلامی چه سناریویی برای مواجهه با ایالات متحده به رهبری ترامپ در سر دارد؟ آیا دیپلماسی آشکار جایگزین سیاست پنهان شده است؟ در این گفتگو از عبدی مدیا ضمن اینکه مفتخرم میزبان شما بینندگان عزیز باشم افتخار دارم تا در خدمت یکی از چهره هایی باشم که هم تجارب امنیتی دارد و هم تجارب سیاسی و اکنون در قوای قانونگذاری جمهوری اسلامی مستقر است تا ضمن تلاش برای رمزگشایی از آنچه در سکوت مطلق در سکوت قدرت می گذرد نه فقط سیاست روز را از ایشان جویا شوم بلکه از راهبردها، عمق محاسبات و از آنچه گفته نمی شود بپرسم. 

میهمان من در این برنامه آقای دکتر فداحسین مالکی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی و نماینده حوزه انتخابیه زاهدان در مجلس شورای اسلامی است. ایشان سابقه مقام عالی سفارت جمهوری اسلامی در افغانستان و دبیری ستاد مبارزه با مواد مخدر را در کارنامه خودشان دارند. آقای مالکی به عبدی مدیا خوش آمدید. چه شد که به امروز مذاکرات رسیدیم؟

فدا حسین مالکی: خیلی خوشحالم که توفیقی شد که در خدمت جنابعالی و دوستان باشیم و با مخاطبین شما چه در داخل کشور و چه در خارج کشور گفتگوی دوستانه و صمیمانه ای داشته باشیم. آنچه مسلم است همان طور که جنابعالی گفتید فضای امروز دنیا به نوعی روی یکی از موضوعات مهم که بحث گفتگو ایران با غرب و امریکا است متمرکز شده است، هر چند که در کشورمان ما موضوع مذاکره را به عنوان یک پروژه از ماموریت های وزارت خارجه می دانیم یعنی به معنای این نیست که ما همه موضوعات کشور را در واقع گره بدهیم به موضوع مذاکرات، چه در دوره اول یا ترامپ اول در دولت اول ایشان چه در دولت فعلی ایشان یا چه در این چند سالی که گذشت معمولا ایران استراتژیش این بود که موضوع برجام و هسته ای به عنوان یکی از مسائلی که در دستور کار کشور هست پیگیری شود؛ اما مسائل مهمتر موضوعات کلانی هست که ایران با توجه به جایگاه بسیار ممتازی که در زمینه های مختلف دارد بتواند جایگاه واقعی خودش را با توجه به ملت بزرگ دانش و خیلی چیزهایی که دارد در معادلات بین المللی و منطقه ای حفظ کند این موضوع کلان است.

در بحث مذاکره جنابعالی و مخاطبین شما چه در داخل کشور چه در خارج کشور مستحضر هستند ما یک تجربه ای با دولت آقای ترامپ داریم این تجربه را من عرض بکنم شاید یک قدری نگاه ها نسبت به واقعیت ها بیشتر سوق داده شود تجربه ما این بود که ما در دولت قبلی آقای ترامپ که محور مذاکرات به نوعی در اختیار اروپایی ها و غربی ها بود فراز و نشیب های زیادی دیدیم مع ذلک ایران پذیرفت که سر میز مذاکره قرار بگیرد خب این را پذیرفتیم با دلایل متعددی که خیلی مصادیق را باز نمی کنم وقت گرفته می شود اما دیدید در انتهای راه خود آقای ترامپ بود که بحث مذاکره را حذف کرد و خارج شد و حتی علاوه بر آنکه میز مذاکره را ترک کرد اتاق مذاکره را ترک کرد ولی جمهوری اسلامی ایران میز مذاکره را ترک کرد اتاق مذاکره را ترک نکرد این نکته بسیار مهم است این را از این جهت عرض کردم که دنیا بداند که ایران صداقتش را نشان داد، یعنی براساس قوانین بین المللی حرکت کرد این به معنای این که ما تحت تاثیر فشارهای سیاسی خارج و داخل قرار بگیریم نیست، یعنی یک واقعیتی است یعنی امروزه جمهوری اسلامی ایران یک واقعیتی است که دنیا پذیرفته است. الان هم که بحث مذاکرات مطرح شد قطعا رصد می کنید که ابتدا آقای ترامپ در ابتدای دولتش به هر جهت با هر نگرشی که هست یک سری اظهارنظرها یک سری موضع گیری هایی نسبت به معادلات منطقه ای و دنیا داشت شما می بینید یک دفعه در مورد کانادا اعلام می کند به عنوان یکی از استان های امریکا در مورد اروپا چالش جدی که با اروپا به وجود آمد سر موضع گیری های ایشان و برخورد تحقیر آمیزی که دنیا را متاثر کرد با رئیس جمهور اوکراین و یا اینکه یک جنگ جدید رویارویی تعرفه ای را با چین و بقیه کشورهای دنیا شروع بکند و نهایتا که به جمهوری اسلامی ایران با آن لحن و ادبیات بخواهد آن حرف ها را بزند که اگر شما مذاکره نکنید ما گزینه های دیگری داریم. مستحضرید مخاطبین بینندگان مستحضرند که دنیای امروز دنیای زور نیست، اگر یک کشور کوچکی حتی باشد یک کشوری باشد که حتی هیچ چیز هم نداشته باشد باید براساس قوانین انسانی، بین المللی و اسلامی، اسلامی کشور اسلامی باشد غیراسلامی باشد نباید به خودمان اجازه بدهیم که تحکم کنیم ایرانی که یک زمانی ما اگر یک سیم خاردار اول انقلاب یادمان هست اگر می خواستیم باید از خارج وارد می کردیم اما امروز ایران در معادلات دفاعی و امنیتی دنیا حرف دارد، نمی شود این طور گفت، در خیلی از جاها در مسیر توسعه می تواند جزو کشورهایی در بخش یا سه کشور دنیا 5 کشور دنیا ده کشور دنیا باشد و فرهنگ ایرانی از همه مهمتر اینکه مثلا خیلی از مسائل دنیا را رصد می کنم خیلی از ایرانیان خارج از کشور که عرض سلام خدمتشان دارم همه متاثر از نوع ادبیات هستند ناراحت هستند ایرانی ایرانی است تاریخ نشان داده و خیلی جالب است همین نکته اینجا به ذهنم رسید آقای ترامپ در یک ماه اول دو اظهارنظر در مورد ایران داشت اظهارنظر اولش که از ملت ایران به عنوان ملتی که تاریخ دارد فرهنگ دارد گفت دوستان زیادی دارم صحبت و تعریف کرد، چیزی که تاریخ از ملت ایران تعریف کرد ایشان هم در قالب تاریخ تعریف کرد اما چند روز بعد ایشان یک فرمانی داشت صادر کرد که فشار حداکثری به مردم ایران، این اصلا جور در نمی آید. به کدام منطق است؟ یک بام و دو هوا عمل کردن نمی شود. شما یک دفعه از این ملت تعریف می کنید یک دفعه تحریم می کنید یک دفعه فشار حداکثری دارید فشار و تحریم ها را برعلیه همین ملتی که ازش تعریف می کنید آخه نمی شود.

دنیای امروز پذیرش تهدید و جنگ را ندارد، دنیا شکننده شده است این واقعیت است انسان هایی هستند که می خواهند آزاد زندگی کنند ایران می خواهد آزاد زندگی کند، در طول این 45 46 سال به عناوین مختلف مشکلاتی ایجاد کردید نیابتی که صهیونیست ها نیابت امریکا هستند در دل خاک ما و عراق دانشمند بزنند نظم دنیا را به هم بزنند، در حالی که ایران این طور نیست، ایران به دنبال این هست که نظم دنیا معادلات دنیا حفظ شود ولی این را هم اجازه نمی دهیم هر کس هر کاری بکند بله ما قدرت دفاعی داریم. 

عبدی مدیا: بنا به فرمایش شما سوال دارم که آیا اساس این مذاکره فعلی جبر ایالات متحده بوده یا در خلع نمی توانسته ایجاد شود چه قدر جبر امریکای ترامپ باعث شد که جمهوری اسلامی با امریکای ترامپ سر یک میز مذاکره کند

فدا حسین مالکی: در مورد مذاکرات فعلی هیچ جبری متوجه جمهوری اسلامی ایران نبود، ابتدا عرض کردم موضوع مذاکره را یکی از ماموریت های دستگاه دیپلماسی می دانیم، پیشنهاد کردند و پیشنهاد در ایران مورد بررسی قرار گرفت چه در سطح مقامات ارشد چه در کمیسیون امنیت ملی و براین اساس هم ایران به لحاظ اینکه ثابت کند با توجه به موضوع دور اول آقای ترامپ این ادامه آن مذاکرات از دید ما می تواند باشد با توجه به تحولاتی که در طول این چند سال به وجود آمده است ما هیچ جبری در مورد مذاکرات نمی بینیم و شما دیدید بعد از مدتی هم خود آقای ترامپ در مورد نامه اش نامه ای که به ایران نوشته بود که به قول ما ایرانی ها به میخ و نعل زده بود هم با لحن خوب صحبت کرده بود هم با لحن تند صحبت کرده بود خودش گفته بود که حالا این شاید این جمله خیلی پخش نشده بود ولی با توجه به اینکه رصد می کنیم براساس مسئولیتی که داریم گفته بودید آن نامه یعنی هیچ، باید آنچه در میز مذاکره هست را دنبال کنیم که من احساس می کنم در مرحله اول مذاکره ای که در مسقط بود رضایت بخش طرفین بوده یعنی فرافکنی در آنجا از ناحیه امریکایی ها دیده نشده البته در خارج از مذاکرات در فضاهای مختلف ممکن است مباحثی که ما هم شنیدیم باشد و این نگران می کند یعنی موضع گیری های بعد از شنبه مسقط تا به امروز ما یک سری موضع گیری هایی از ناحیه آقای ترامپ دیدیم آن تیم تندروی ایشان موضوعاتی را مطرح می کنند که لحن تهدیدآمیز است این ها قدری در ایران واکنش نشان داده می شود که به مصلحت نیست اگر ما فردا مذاکره به جاهای نهایی برسد حتما باید کنگره امریکا تایید بکند به خاطر اینکه تضمینی نیست که آقای ترامپ بعدها مثل مذاکرات اول دوباره همه چیز را زیر پا بگذارد. 

جالب است عرض کنم در چندی قبل اجلاس اتحادیه بین المجالس جهانی داشتیم چون بنده دبیر کل اتحادیه بین المجالس هستم از ایران در آنجا شرکت کردیم هیئت انگلیسی تقاضای همکاری کرد البته من رئیس گروه دوستی ایران و انگلیس هم هستم در مذاکرات سوالی که از من انجام دادند که چرا شما مذاکره مستقیم را نمی پذیرید از آنها خواهش کردم که شما بپرسید چرا آقای ترامپ مذاکره غیرمستقیم را نمی پذیرد گفت آقای ترامپ قابل پیش بینی نیست گفتم نه به شما اروپایی ها اعتماد ندارد شما را دور زده است دور اول شما رابط بودید محور مذاکرات بودید ولی الان این کار را انجام نداده است در مورد مذاکرات مستقیم هم من خدمت این آقایان عرض کردم الان هم عرض می کنم اگر مذاکره مستقیم صورت بگیرد و به جاهایی برسد چه تضمینی هست که ترامپ تحریم های ظالمانه را برعلیه ملت ایران لغو کند آیا این تضمین هست؟ این سوالات در ذهن مردم و مسئولان ایران هست اگر شما می بینید صدای مخالف در مجلس و دولت و جامعه به وجود می آید نگران هستم، ما نمی توانیم تمام وقتمان را برای مذاکره بگذاریم به خاطر اینکه دیوار بی اعتمادی بعد از مذاکره اول تا به حال توسط خود امریکایی ها و غربی ها بود خود انگلیسی ها پذیرفتند و گفتند باید تحریم ها را امریکایی لغو کنند 150 160 کشور دنیا در ازبکستان نمی خواهم چون بحث ما و امریکا هست این مطلب را خدمت ببینندگان بگویم واقعا فضای فوق العاده ضد ترامپ و سیاست هایش بود هم کشورهای اروپایی هم کشورهای آسیایی و هم کشورهای آفریقایی بودند از همه جای دنیا بودند همه با هم مذاکره می کنند در ملاقات ها نشست ها ناهار قهوه و خیلی جاهای دیگر بحث در این بود که چرا ایشان می خواهد نظم دنیا را برهم بزند و ایران همین نگاه را می تواند دنبال کند.

بدون فیلتر در کست‌باکس بشنوید
 

عبدی مدیا: پس می فرمایید چیزی تحت عنوان اینکه مثلا سایه جنگ وجود داشت یا تهدیدهای ترامپ باعث شد جمهوری اسلامی پای میز مذاکره باشد این ها در واقع دلیل بر مذاکره نبود 

فدا حسین مالکی: اصلا چنین چیزی نیست 

عبدی مدیا: دلیلش چیست اینکه بلافاصله بعد از اینکه ترامپ رئیس جمهور می شود مذاکره با ایالات متحده در دستور کار قرار می گیرد چیست

فدا حسین مالکی: نکته اولی که عرض کردم ترامپ علاوه بر اینکه یا غربی ها که طرف مقابل بودند از میز مذاکره خارج شدند ما از اتاق مذاکره هم خارج نشدیم اتاق مذاکره را داشتیم به عنوان یک موضوع و پروژه در دستور کار بود حالا پیشنهاداتی که صورت گرفت کشورهایی که مثل عمان و برخی کشورها یا کشورهای اسلامی به هر حال تاکید کردند تقاضا کردند که این مذاکره گفتگو باشد بنا به فرمایش شما ما فرهنگ دیپلماسی را در این خصوص باید داشته باشیم که این به جای فرهنگ تهدید و ارعاب که در ادبیات آقای ترامپ نسبت به بقیه کشورها هست بتواند جایگزین شود. 

عبدی مدیا: یک گزارشی به مجلس از مذاکرات دور اول ارایه شد چیزی هست که در واقع شما برداشت شما از این مذاکرات دور اول فرمودید مثبت هست، فکر می کنید که پیش نیازهای شروع به مذاکره از سمت جمهوری اسلامی رعایت شده برای مذاکرات؟ موضوع نظامی با بحث غنی سازی، کف خواسته های جمهوری اسلامی در مذاکرات چیست که باید از سمت امریکایی ها رعایت شود؟

فدا حسین مالکی: مذاکره دور اول در واقع یک ورانداز به قول ما ایرانی ها بود یعنی راستی آزمایی بود یعنی به قول کشتی گیران طرف مقابل همدیگر را ارزیابی بکنند این یک نقطه ای بود که در آنجا به وجود آمد و نکته دوم اینکه اصلا ورود به موضوعات نظامی و موشکی به هیچ عنوان انجام نشده نه طرف امریکایی این بحث را انجام داده نه ایران اجازه داده که ورود به این موضوعات بشود چون بحث بحث موضوع هسته ای بود قطعا در دوره دوم مذاکرات مصادیق و چارچوب و ساختار این کار مشخص می شود که بعدا ادامه این در دوره های بعد باشد. 

عبدی مدیا: الان یک بحثی به وجود آمد که دور بعدی مذاکرات کجا باشد اینکه عمان انتخاب شد دلیل خاصی داشت چون به هر حال گفته شده بود که طرف امریکایی نظرش امارات بود ولی به خاطر ارتباط اماراتی هایی با اسرائیل جمهوری اسلامی موافقت نکرد و عمان را کشوری دانست که می تواند راحت این گفتگوها باشد در این مورد توضیح بیشتری بدهید 

فدا حسین مالکی: سوال خوبی فرمودید، این خواست ایران بود که عمان باشد ما با عمانی ها راحت تریم، امریکایی ها با اماراتی ها راحت ترند البته با اماراتی ها بد نیستیم مبادلات تجاری و سیاسی و... داریم ولی با عمانی ها ما راحت تریم، عمان هم در میانجی گری که تا به حال در چند سال گذشته داشته مصمم بوده اتفاقی بیفتد از این جهت پیشنهاد ایران عملی شد و مورد بعدی که عنوان کردند که روم یا ایتالیا باشد این پیشنهاد خود امریکایی ها در جلسه بوده امریکایی ها گفته بودند 17 ساعت باید در پرواز باشیم و اگر می شود این نزدیک تر باشند اما به میزبانی عمان باشد، فقط مکان تغییر می کند محل ملاقات در جایی که عمان تعیین می کند باشد ایران هم با ملاحظاتی که دوستان داشتند پذیرفتند که در مجموع دوباره قرار شد که در عمان باشد. 

عبدی مدیا: اطلاعی که دارید تلاشی شد که ایتالیا تغییر کند یعنی کشور مطلوب جمهوری اسلامی در اروپا کجا بود؟

فدا حسین مالکی: روی ایتالیا هم نظر مثبت داشتیم. 

عبدی مدیا: به خاطر اینکه عمانی ها تایید کرده بودند، الان عمان کفیل مذاکرات هست؟ چون در عرب ها این رسم است

فدا حسین مالکی: کفیل به این معنا که بحث زمین و مغازه باشد نیست ولی عمان به عنوان هم میانجی گری هم حالتی که میزبانی داشته باشد حکمیتی روی موضوعات داشته باشد دو کشور پذیرفتند.

عبدی مدیا: تضمین کننده امنیت، تضمین کننده سلامت برگزاری جلسات را عمان دارد

فدا حسین مالکی: دقیقا همین طور است 

عبدی مدیا: و طرفین قبول کردند؟

فدا حسین مالکی: بله

عبدی مدیا: خود عمان نقشی ندارد که این معامله را جوش بدهد؟ یا فقط صرفا کار تدارکات را می کند؟

فدا حسین مالکی: قطعا این نقش را داشته من خودم دو سال قبل در راس هیئتی عمان بودم مذاکرات فشرده ای داشتیم و حتی با یکی از مقامات ارشد که ملاقات داشتیم ایشان ابتدا می گفت که امریکایی ها گفتند این دیگر در دولت ترامپ نبوده که بگوییم تحت فشار است در دولت بایدن بوده می گفتند امریکایی ها گفتند توپ در زمین ایران است شما چه می گویید؟ برایشان ثابت کردم که توپ در زمین امریکاست ما آمادگی از قبل داشتیم این ها بودند در مذاکرات، آمادگی نداشتند بعد عمانی ها پذیرفتند گفتند قبول داریم توپ در زمین امریکا است به هر حال آنها هم سعی می کنند که این موضوع به جایی برسد یعنی علاوه بر میزبانی خوبی که عمانی ها انجام می دهند به هر جهت صاحب نظر روی موضوعات می توانند باشند.

عبدی مدیا: چه چیزهایی جمهوری اسلامی را به هیچ وجه در مذاکرات زیر بار نمی رود؟

فدا حسین مالکی: در مذاکرات اگر موضوع را موضوعات خاصی که پس ذهن آقای ترامپ هست و گروه افراطیش هست که بحث دفاعی موشکی که ابدا، این خط قرمز نظام است به هیچ عنوان یعنی اگر ترامپ قرار باشد که بگوید ایران اوکراین هست یا لیبی هست این باید از ذهنش خارج شود ملت ایران تاریخ نشان داده به هیچ عنوان نمی تواند باشد. 

عبدی مدیا: در همین نکته اول مجلس چه قدر یک دست هست؟

فدا حسین مالکی: مجلس یک دست هست و ما در مجلس یازدهم قانون راهبردی را مشخص کردیم و مسیر راه را برای دولت و دولت های آینده مشخص کردیم خارج از چارچوب دولت ها نبوده شما می دانید در زمان از دولت آقای روحانی که آقای ظریف وزیر خارجه بود تا دولت شهید رئیسی و تا دولت امروز آقای پزشکیان در مورد قانون راهبردی هیچ دولتی واکنش نشان نداد و مجلس روی موضوعات خطوط قرمز خودش یکپارچه است.

عبدی مدیا: مورد بعدی 

فدا حسین مالکی: این ها ممکن است بگویند نسبت به موضوعات هسته ای چون حالا ما نمی توانیم اظهارنظر بکنم به خاطر اینکه باید صبر کنیم در دور دوم گفتمان چه چیزی انتظار امریکایی ها هست و اگر انتقال اورانیوم غنی شده را بخواهند داشته باشند به هیچ عنوان ایران پذیریش ندارد 

عبدی مدیا: یعنی برای انتقال سوخت 270 280کیلو مصرف شده 

فدا حسین مالکی: به هیچ عنوان ایران ورودی به این مسائل ندارد، اگر بخواهید توازن دنیا را نگاه کنید مثالی می زنم که دنیا این حق را به ایران بدهد مثال اینکه بین هند و پاکستان سال های سال مشکلاتی هست در یک مقطعی هند اتمی شد پاکستان هم رقابت خاصی دارد اتمی شد الان اسرائیل اتمی است، ایران را ترامپ وادار نکند خودش به سمت اتمی برود

عبدی مدیا: سلاح اتمی؟

فدا حسین مالکی: بله، اگر ایران هم مجهز به سلاح اتمی بشود تازه توازن برقرار می شود، اسرائیل الان اتمی است، کلاهک هایی که دارد و خیلی چیزها وارد این بحث ها نمی شود این ها را هم جنابعالی و دوستانی که ارتباط دارید دقیقا می دانند. اعتقادم بر این هست که اگر براساس چارچوب همان مذاکرات اولیه در مذاکرات بعدی پیش برود این می تواند به یک جایی برسد مهم برای ما این هست که باید یک اتفاق درستی بیفتد و تحریم ها لغو شوند. شما نگاه کنید سال های سال این تحریم ها بوده ایران ادامه کارش را انجام می دهد علی رغم اینکه می دانیم فشار بر زندگی مردم خیلی زیاد هست مشکلات زیادی داریم یعنی یک جای تاریخ باید امریکا پاسخگوی این باشد که چرا مثلا یک ملت را تحت فشار قرار دادید آیا این خوب است حتی اجازه ورود دارو را ندهد؟ ایران هم چلاق نیست از راه های دیگر از راه های مختلف مشکلاتش را حل می کند می گویند نفت را اجازه نمی دهیم ولی ایران این کار را می کند، از دور اول تا اینجا راه ها به سمت ایران بسته شد؟ کار خودش را انجام داده اگر امروز هم مذاکراتی می خواهد صورت بگیرد به خاطر اینکه ما بیشتر تاکیدمان بر این است که معادلات امنیتی منطقه و دنیا حفظ شود امریکا در منطقه ما نباید از طریق اسرائیل که نیابتیش هست خواسته باشد در گوشه کنار ایران فتنه انگیزی بکند. پایگاه های اطراف دقیقا رصد می شوند از نگاه نظامی های ایران، مسئولان کشور رصد می کنند که چه اتفاقاتی در اطراف ایران می افتد این طوری نیست که آنها فکر کنند ایران این جوری نیست. اتفاقاتی است که ممکن است از غزه گرفته این ها را دقیقا رصد می کنیم و از این بابت سهم خودمان بر این است اگر این گفتمان صورت بگیرد به هر حال دنیا به سمت بحران جدیدی حرکت نمی کند. 

عبدی مدیا: یکی از دلایلی که ترامپ خارج شد وعنوان می کرد این بود که ایالات متحده میوه برجام را نچید یعنی سرمایه گذاران امریکایی نتوانستند وارد ایران شوند سیاست هایی ترسیم شد مثلا سیاستی که آیت الله خامنه ای داشت به عنوان اینکه ورود کالای لوکس امریکایی مثل گوشی آیفون ممنوع شد در این دوره با توجه به قوانینی که وجود دارد چه قدر شرایط این وجود دارد که اگر توافقی شود امریکایی ها بتوانند در داخل خاک ایران سرمایه گذاری کنند ایران باغدار بسیار جذابی برای هر سرمایه گذاری است و تیم آقای ترامپ هم کاسب هستند این جذابیت چه قدر زمینه اش فراهم هست برای اینکه امریکایی ها سرمایه گذاری کنند؟

فدا حسین مالکی: به ذهنم می رسد آقای ترامپ در این دوره متوجه شد از غافله عقب افتاده است همین جذابیتی که شما می فرمایید ایران دارد خب خیلی از کشورهای دنیا تمایل پیدا کردند در چند سال با ایران سرمایه گذاری کنند از روس چین هند و تا برخی از کشورهای اروپایی، ایران براساس چارچوب خودش این مشارکت و سرمایه گذاری را قبول کرد اینجا بود که در رقابت جهانی اقتصاد که عمدتا بین چین و امریکا و برخی کشورها هست و حضور ایران در خیلی از معادلات حتی بریک شانگهای و جاهای مختلف آقای ترامپ متوجه شد با توجه به روحیات اقتصادی و خاصی که دارد متوجه شد که خیلی سال ها نسبت به بقیه کشورها در ارتباط با سرمایه گذاری با ایران عقب بوده اگر الان شرایط فراهم نیست الان دیوار بی اعتمادی بین ایران و امریکا هست ولی اگر به هر حال در فضایی باشد ما مزاحمتی برای هیچ کشوری در دنیا ایجاد نمی کنیم و این انتظار را داریم که آقای ترامپ این نگاه را نسبت به ایران داشته باشد آن موقع این موضوعی که آمریکایی ها پیشنهاد کنند که می خواهند در ایران سرمایه گذاری کنند قطعا در دستور کار ایران قرار خواهد گرفت.

عبدی مدیا: یکی از دوستان و همکاران عزیز سوالی پرسیدند که لطفا بپرسید برای سرمایه گذاری خارجی جمهوری اسلامی چه طور می تواند ضمانت بدهد سرمایه گذاران و سرمایه هایشان در ایران امن هستند با توجه به اینکه برخی از سرمایه گذاران یا برخی از ایرانیان دو تابعیتی یا بعضی از شهروندان کشورهای دیگر با اتهامات جاسوسی مواجه شدند و این در سال های اخیر بوده چه تضمینی وجود دارد که سرمایه گذار و سرمایه اش در ایران این امنیت لازم را داشته باشد؟

فدا حسین مالکی: از چند منظر می خواهم بگویم اول اینکه ایرانیان عزیزهر گوشه دنیا باشند ما دست برادری به هر طریقی خودشان صلاح می دانند خدمت ایران عزیز داریم می توانند در کشور خودشان حضور پیدا کنند سرمایه گذاری کنند و به هر طریقی که مصلحت هست ما این ها را داریم الان در کمیسیون امنیت ملی روی بحث حضور ایرانیان و حتی برخی از جوانانی که در کشورهای خارج به دنیا آمده اند در اروپا به دنیا آمده اند به دنبال هویت خودشان در ایران هستند این آمادگی هست و قطعا مشکلی برای این کار نیست تعریف خاصی در وزارت خارجه روی این موضوعات داریم اما در مورد بقیه کشورها کشورهای همسایه سرمایه گذاران کشورهای همسایه و کشورهای منطقه ای تا به حال مشکلی برایشان ایجاد نشده البته یک سری بروکراسی داریم مشکلاتی هست باید سریع تر روان شوند و قطعا روی بحث سرمایه گذاری های خارجی این آمادگی وجود دارد روی خیلی از کشورها برخی از کشورهای اروپایی تمایلاتی ایجاد کردند از قبل سال های سال هست کارهایی صورت می گیرند با مشارکت هایی که هست براساس قوانین جاری که در کشورمان وجود دارد در مجموع نگاهمان نسبت به سرمایه گذاری خارجی در کشور مثبت است.

عبدی مدیا: یک مقدار رک و بی پرده می گویم ما داشتیم نمونه های مختلفی وجود دارد و نهادهای مختلف نظارتی امنیتی حتی مافوق مجلس تصمیم می گیرند در مورد این هم صحبت می کنیم که به هر حال مجلس در بعضی جاها دیگر در راس امور نیست به دلیل نهادهای موازی که ایجاد شده با توجه به این آیا مجلس بنا دارد یک قوانینی را تدوین کند یا در واقع تصویب کند که یک تضمینی بدهد به هر حال ما دیدیم که یک ایرانی برمی گردد کشور خودش به هر دلیلی مثلا یک خبرنگاری بوده با یک نفری صحبت کرده حتی یکی از مسئولین مثلا امنیتی یا در وزارت خارجه یکی از مسئولین به او گفته برگرد مشکلی نیست و او در زندان است مثلا رضا ولی زاده را می گویم که قبلا خبرنگار ایران بوده به هر دلیلی در خارج در صدای امریکا خبرنگار بوده منظورم این است ایرانی هایی که می خواهند برگردند در یک جایی این نگرانی هست. باید از این سمت بگویم نمی توانم این صدای مردم نباشم وقتی با شما صحبت می کنم این باور نیست که اگر ایران برویم جمهوری اسلامی به هر دلیلی با ما برخورد امنیتی قضایی یا برخوردهای این چنینی نداشته باشد آیا به فکر این هستید که یک کار ریشه ای تری بکنید با توجه به تعدد نهادهای تصمیم گیر امنیتی یک کار ریشه ای تری انجام شود یا فعلا همین است؟

فدا حسین مالکی: ما همین دغدغه را خودمان نسبت به اتباع ایرانی که در کشورهای خارجی هستند در برخی از کشورها از جمله امریکا یا برخی از کشورهای اروپایی داریم نسبت به خبرنگاران مان نسبت به ایرانیان خودمان به هر حال برخوردهایی صورت می گیرد در خود فرودگاه برخوردهایشان دور از شانیت هست و خیلی چیزهای دیگر این وجود دارد اما در ایران مگر ایران کشوری است که به هر حال خدایی ناکرده نگاهش براین باشد که نسبت به ایرانیان خودش مشکلاتی ایجاد کند مگر به هر حال موضوعاتی باشد که نیروهای امنیتی نسبت به فردی مشکوک باشند یا از قبل رصد کرده باشند یا مثلا در کشوری که بوده مواردی را انجام داده باشد این حق دستگاه های امنیتی کشور هست که فردی که وارد می شود ما نمونه های زیادی داشتیم خودشان هم اعتراف کردند به عنوان جاسوس و نفوذی بوده اند و الا روی آدم عادی که بخواهد سرمایه گذاری کند بارها خیلی ها پیش ماها آمدند در مجلس معرفی شده به سازمان سرمایه گذاری خارجی وزارت اقتصاد و دارایی کارهایشان را انجام می دهند و انتقال پول در مورد پروژه ها و سرمایه گذاری هایی که دارند و قطعا چند وقت جلوتر با جناب پزشکیان صحبت کردیم بررسی بر این شد که اگر موانع این ماموریت را به وزارت اقتصاد و دارایی و بانک مرکزی داده شده اگر موانعی وجود دارد که مسیر سرمایه گذاری را در کشور کند می کند این موانع برطرف شوند.

عبدی مدیا: یکی از همین موانع بحث مذاکرات است خیلی از کشورهایی که می خواستند سرمایه گذاری کنند به دلیل تحریم ایالات متحده نمی توانستند سرمایه گذاری کنند یا مسائل بانکی یک سرمایه گذار بخواهد پولی بیاورد چه طور باید بیاورد؟ الان که سیستم های بانکی قطع هست یک جورایی همه این موارد به تحریم برمی گردد. 

فدا حسین مالکی: البته باید امریکا پاسخ بدهد چرا زمینه را این کار را کردید که به هر حال کشورهای دیگردر ایران سرمایه گذاری نکنند این را نباید ایران پاسخ بدهد

عبدی مدیا: او می خواهد با ایران معامله کند 

فدا حسین مالکی: اصلا چرا از اول دنبال تحریم رفت، فرض کنید همسایه اول از اینکه ما همسایه امریکا نیستیم با 15 کشور دنیا همسایه هستیم با تک تک شان یک موقعه ای اگر بحثی هم داریم با هم می گوییم همسایه هستیم ولی با امریکا همسایه نیستیم از دور 2 هزار کیلومتر می آییم اینجا مثلا داروهایی که وارد شما از یک کشوری می خواهید وارد ایران بکنید تحریم بکنید این چه کاری است؟ باید خود امریکایی ها پاسخ بدهند همین موضوعاتی که تحکم کند مثلا در مورد عربستان به نوعی، در مورد اوکراین به نوعی نسخه بپیچند فرمان بدهند دنیا نمی پذیرد همین که گفتید این را متوجه خود امریکا می کند ما قبول داریم ممکن است در سرمایه گذاری یک قدری مسیرها باید روانتر شود این ها چیزهایی است که قطعا این کار انجام می دهیم ولی اصل موضوع روی بحث تحریم ها که کشورها نمی توانند سرمایه گذاری کنند قبول دارم ولی مقصر اصلی باید پاسخگو باشد خود امریکا.

عبدی مدیا: دو سناریو وجود دارد یعنی ما از سناریوی نه جنگ نه مذاکره رسیدیم الان به یا جنگ یا مذاکره آن چیزی که الان ما با آن مواجه هستیم چه قدر با این موافقید؟ 

فدا حسین مالکی: من موافق این نیستم ما اصلا سناریوی جنگ را نداریم مگر خواسته باشند جنگی بر ما تحمیل کنند در نگاه آقای ترامپ سناریوی گفتگو را دیپلماسی را کمتر می بینم، لحن صحبتش لحن تند و یا تعبیر جنگ است نه با ایران با بقیه کشورها هم همین طور است این باید تغییر کند. اینجا تفاوتی وجود دارد از دید آقای ترامپ اولویت اول امریکا مذاکره با ایران شده از دید ایران اولویت اول ایران نیست، ما کار خودمان را انجام می دهیم مذاکره را جدی هستیم به خاطر اینکه اگر تاثیر داشته باشد دنیا بفهمد که شما تحریم ها را باید بردارید 

عبدی مدیا: چرا اولویت نیست وقتی سرمایه گذاری که سال های سال است شعاری که آقای خامنه ای مشخص کرده از طرفی سرمایه گذاری خارجی بدون اذن امریکا نمی شود به دلیل مسائل بانکی و...

فدا حسین مالکی: خیلی از کشورها سرمایه گذاری دارند اذن ندارد مگر چین با ایران کار می کند اجازه می گیرد؟ روسیه اجازه می گیرد؟ کشورهایی مثل هند به میخ و نعل می زنند اذن نیست. خیلی از کشورها این کار را می کنند 

عبدی مدیا: اروپایی ها می توانند بیایند؟

فدا حسین مالکی: اگر رفع تحریم شود مسیر باز می شود خیلی از کشورها می گویند در اجلاس تاشکند می گویند ما آمادگی داریم ولی باید مسیرهای زیگزال بروند چرا باید این اتفاقات بیفتد؟ ما این آمادگی را داریم موقعیت جمهوری اسلامی ایران وسوسه انگیز برای سرمایه گذاری است یعنی همان مطلبی که جنابعالی به درستی فرمودید یک جذابیت خاصی دارد، کشورها باید به امریکایی ها فشار وارد کنند تا تحریم را بردارد مگر ما سال های سال تحربم نبودیم هستیم کار خودمان را می کنیم ولی می دانیم سختی هم هست ما این نکته ای که عرض کردم ما در این سال ها تحریم برای ما مشکلاتی ایجاد کرده ولی سعی کردیم روی پای خودمان باشیم از این بابت انتظار داریم که امریکایی ها هم واقع بین باشند در این دور مذاکرات.

عبدی مدیا: سناریوی جمهوری اسلامی در صورتی که باز هم همه جا گفتم زبان من لال اگر بخواهد فشنگی به سمت کشورمان شلیک شود آن دست قطع باشد آن چشم هم کور باشد که آن روز را ببیند اما سناریوی جمهوری اسلامی چیست؟ ترامپ عصبانی شد و نتوانست کنترل کند نیروگاه های هسته ای جمهوری اسلامی را در ایران زد حمله کرد یا مثلا یک سری از زیرساخت ها را زد جمهوری اسلامی چه واکنشی نشان خواهد داد؟

فدا حسین مالکی: قطعا واکنش نشان می دهد خود امریکا می داند ایران چه برنامه ای دارد خودشان می دانند ایران امروز فرق می کند تا 46 سال قبل، ایران دیگر امروز ژاندارم امریکا نیست، ایران خودش چندین ژاندارم در منطقه دارد اگر این کار را بکند شک نکنید که ترامپ دنیا را به سمت جنگ جهانی سوم می برد، خیلی ها قبل از اینکه ایران آسیب جدی بینند آنها آسیب خواهند دید، این ها چیزهایی است که عقلای دنیا می دانند من با خیلی از اروپایی ها ما و دوستانمان در دستگاه دیپلماسی و مجلس ملاقات هایی که دارند همه ناراحت هستند این اجازه را نمی دهند حتی عقلای خود امریکا. نگاه کنید که پایگاه هایی که امریکایی ها در اطراف دارند شما فکر می کنید در تیررس ایران نیستند؟ می خواهم بگویم که به هیچ عنوان ایران دنبال جنگ این چنینی نمی رود ولی اگر خواسته باشد ترامپ برود باید بپذیرد بهای سنگینی خواهد داشت و خیلی از کشورهای دنیا هم متوجه این موضوع هستند.

عبدی مدیا: در داخل ایران برخی می گویند که به هر حال برای اینکه بازدارندگی ایجاد شود می گویند باید جمهوری اسلامی سلاح هسته ای داشته باشند همان طور که کشورهای دیگر دارد شما هم اشاره کردید اگر ایران سلاح هسته ای داشته باشد موازنه اش با اسرائیل برقرار می شود اگر امروز جمهوری اسلامی اراده کند چه قدر طول می کشد سلاح هسته ای بسازد؟

فدا حسین مالکی: خیلی سریع

عبدی مدیا: بازه زمانی مشخصی وجود دارد؟

فدا حسین مالکی: بازه زمانی را باید افراد اهل فن خودشان دنبال این قضیه هستند یعنی این آمادگی اگر امیدواریم به آن جاها نرسد یعنی اگر خواسته باشد که عرض کردم من ابتدا این نکته مهم را عرض کردم که اگر خواسته باشد به یک سمتی برود شما یقین داشته باشید که خیلی ها در آتش جنگ می سوزند. 
عبدی مدیا: به نظرتان سلاح هسته ای می تواند بازدارندگی ایجاد کند؟ بازدارندگی برای حمله ایجاد کند؟
فدا حسین مالکی: ما این نگاه را نداریم، ما نگاهمان بر این هست که به این نقطه نرسیم شاید یکی از پذیرش مذاکرات هم که هم امریکایی ها هم ما خودمان اینکه کار به آنجاها نرسد ولی اگر امریکا خواسته باشد که این فتنه انگیزی ها را متوجه کشور نیابتیش صهیونیست ها انجام بدهد این قطعا ایران را بیشتر به آن سمت سلاح های هسته ای سوق می دهد. 

عبدی مدیا: پس می فرمایید که اگر جمهوری اسلامی اراده کند در مدت زمان کوتاهی می تواند سلاح هسته ای را بسازد. اینجا دو پاره هست چرا باید بسازد؟ اگر واقعا بازدارنده است چرا نمی سازد؟ این موضوعات معادله چند مجهولی هستند که اگر می تواند سریع بسازد چرا نمی سازد اگر نمی تواند بسازد امریکایی ها چه می گویند این وسط یک فضای عجیب و غریبی وجود دارد این را نمی دانم 

فدا حسین مالکی: اتفاقا زیبایی کار به همین فضای عجیب و غریب است، ایران خیلی کارها می تواند انجام بدهد ایران 1357 و ایران 1404 را مروری به عنوان فرزند راسخ این کشور داشته باشید ایران به خیلی چیزها رسیده الان هم می تواند برسد صرفا که سلاح هسته ای نیست ولی می خواهم بگویم که چرا باید امریکایی ها این نگاه را نسبت به ایران داشته باشند چرا نسبت به اسرائیل ندارند مگر اسرائیل سلاح هسته ای ندارد؟ مگر کلاهک هسته ای ندارد؟ چرا باید الان سر قضیه غزه و حماس مدرنترین سلاحهای نظامی را امریکا به اسرائیل هسته ای داد چرا نمی تواند این کار را بکند؟ این ها که شما می دانید مگر من نمی خواهم خدایی ناکرده به ملت امریکا توهین کنم سابقه امریکا را در نظر بگیرید شکل گیری امریکا سابقه ایران را در نظر بگیرید کجای تاریخ هست که ایرانیان توسری خور باشند؟ خب شما یک کشور سلاح هسته ای خودش دارد کمک می کنید 50 هزار نفر مردم را کشتند 20 هزار کودک را لت و پار کردند آقای ترامپ هنوز هم کمک می کند هنوز دارد اسرائیل را تحریک می کند با ایران این جوری کند با یمن و افغانستان و ترکیه و آذربایجان این کارها را بکند چه چیزی هست؟

عبدی مدیا: یک سناریو وجود دارد 

فدا حسین مالکی: می خواهم بگویم این سناریو هست اغلب این سوالاتی که جنابعالی می کنید باید امریکایی ها پاسخ دهند الان اگر یک مقام ارشد و تاثیرگذار امریکایی می بود به هر حال ایشان باید پاسخ می داد که چرا الان وحشت از این دارند که ایران به سلاح هسته ای تبدیل می شود خب چرا نشود؟ 

عبدی مدیا: مسئله و دردم این است امریکایی ها در سختی نیستند مردم ما در سختی هستند 

فدا حسین مالکی: می دانم، مگر شما جلوی هند را گرفتید جلوی کشورهای دیگر را گرفتید، ولی اگر او احساس می کند مردم ما در سختی هستند ما هم بیشتر احساس می کنیم، هر روز با مردم زندگی می کنیم شرمنده شان هستیم ولی چرا روز اولی که رئیس جمهور شدید از همین مردم تعریف کردید ولی باز دوباره تحریم کردید خب این نمی شود که ما هم نمی توانیم دست روی دست بگذاریم. از این جهت می گویم قطعا بینندگان متوجه می شوند خیلی از این چیزها را باید امریکایی ها پاسخ بدهند.

عبدی مدیا: یک سناریویی وجود دارد که برخی از مخالفین جمهوری اسلامی در واقع اپوزسیونی که به دنبال براندازی جمهوری اسلامی هستند این را ترسیم می کنند می گویند که به هر صورت اگر ایالات متحده امریکا بخواهد به جمهوری اسلامی حمله کند بخشی از زیرساخت های آن را هدف قرار بدهد جمهوری اسلامی ضعیف می شود از یک طرفی نمی تواند فشار اجتماعی به مردم بیاورد از طرفی اقتصاد وضعیتش ناجور است این اقتصاد ناجور موجود دیگر به صورت کامل فرومی پاشد باعث می شود نارضایتی اجتماعی بشود مردم جمهوری اسلامی را سرنگون کنند و تغییر حکومت اتفاق بیفتد نظرتان در مورد این سناریو چیست؟ 

فدا حسین مالکی: این یک توهمی است که یک سری از آدم ها دارند ما رصد می کنیم اما خوشحالیم که یک سری از محققین و شخصیت های ایرانی از طریق خود همین رسانه ها پاسخ می دهند پاسخ ها را می بینیم جنابعالی هم بیشتر از ما رصد می کنیم به طرف می گوید خواب آشفته هست که فکر کنید امریکا به ایران حمله کند مردم بیگناه خویش و قوم و اقوام جنابعالی که در امریکا هستید از بین ببرد که یک زمانی ایران تضعیف شود که بعد شما یک آدمی مثل فلان کس که به هر حال ادعا می کند این وارد ایران شود این چه خوابی است؟ فرض کنیم فردا کس دیگری وارد ایران شود همین امریکا بیاید و بخواهد همین برنامه ها را برای ایران انجام بدهد آیا شما این اجازه را می دهید؟ می خواهم بگویم مسیر بحثمان بیاید روی آنجا یعنی شما فکر نکنید مثلا ایران یک کشور ضعیف و دست و پا چلفتی باشد. این ها آمادگی دارند ما هم آمادگی داریم به مذاکره خوش بین و بدبین نیستیم بستگی به طرف مقابل دارد خواست مذاکره کند ما آمادگی داریم اما مذاکره را در صورتی می پذیریم آقای وزیر خارجه جناب آقای عراقچی فرمودند در صورتی می پذیریم که تحریم ها برداشته شود اگر تحریم ها برداشته نشود مذاکره فایده ای ندارد. اگر شما می بینید که به هر حال مردم ما یک عده ما خودمان اعتقاد داریم هر چه سریع تر این بساط برداشته شود اما یک عده افرادی که ما پس ذهنشان نگاه افراطی صهیونیستی است که به نوعی به برخی از افراطیون امریکا القا می کنند این هست که اصلا ایران...

فایل کامل گفتگوی عبدی مدیا با فداحسین مالکی، عضوکمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس