Signal و WhatsApp: معیارهای مقایسه

از وقتی واتساپ رمزگذاری سرتاسری را به پیام‌ها آورد، این سؤال تکرار شده که اگر هر دو برنامه متن را رمز می‌کنند، چرا باید یکی را به دیگری ترجیح داد. در ۲۰۲۶ هر دو برای گفت‌وگوی یک‌به‌یک و گروه از پروتکل خانوادهٔ سیگنال استفاده می‌کنند. فرق‌ها جای دیگری است: چه کسی سرویس را می‌گرداند، چه فراداده‌ای می‌ماند، پشتیبان کجاست، و آیا کسانی که باید با آن‌ها حرف بزنید اصلاً آنجا هستند یا نه.

این صفحه جای برچسب «امن» و «ناامن» نیست. خیلی از افراد به هر دو نیاز دارند و باید هر کدام را برای کار درست تنظیم کنند. جزئیات تنظیم در راهنمای استفادهٔ امن‌تر از سیگنال و استفادهٔ امن‌تر از واتساپ آمده است. چارچوب کلی انتخاب کانال در پیام‌رسانی رمزشدهٔ امن‌تر است.

معیارهایی که هنوز مهم‌اند

سیگنال را یک سازمان غیرانتفاعی می‌گرداند، متن گفت‌وگو را روی سرور نگه نمی‌دارد، نام کاربری دارد و می‌توان نمایش شماره را محدود کرد. اگر گوشی از دست برود، پیام‌ها با آن می‌روند مگر اینکه خودتان جایی بایگانی کرده باشید.

واتساپ متعلق به متا است، روی شمار بسیار بیشتری از مخاطبان در دسترس است، و برای خیلی از خانواده‌ها و همکاران تنها کانال مشترک است. پیام‌ها سرتاسری‌اند، اما حساب به شماره گره خورده — نام کاربری از ۲۰۲۶ به‌تدریج اضافه می‌شود — پشتیبان ابری فقط با تنظیم جداگانه رمزگذاری می‌شود، و فراداده و پیوند با بقیهٔ خدمات متا بیشتر است. امکانات کسب‌وکار و اتصال به فیسبوک و اینستاگرام هم بخشی از همان اکوسیستم‌اند.

هیچ‌کدام جلوی اسکرین‌شات یا دستگاه باز را نمی‌گیرند. تأیید مخاطب در هر دو ممکن است و باید برای گفت‌وگوی حساس انجام شود.

متن پیام را با فراداده عوضی نگیرید

سرتاسری بودن یعنی فراهم‌کننده نباید متن همان گفت‌وگو را بخواند. اینکه چه کسی با چه کسی، از کدام شماره و در چه گروهی حرف می‌زند ممکن است همچنان دیده شود. میزان این فراداده در دو خدمت یکسان نیست و در واتساپ پیوند با بقیهٔ خدمات متا بیشتر است.

1. قبل از انتخاب، بنویسید آیا متن باید از خودِ خدمت پنهان بماند، یا پنهان ماندن از مخاطبانِ دیگرِ همان شبکه برایتان مهم‌تر است.
2. گروه خیلی بزرگ را در هیچ‌کدام کانال محرمانه ندانید؛ عضو تازه و نماگرفت دایره را باز می‌کند.
3. چت کسب‌وکار یا اتصال به رابط ابری را با گفت‌وگوی شخصی سرتاسری یکی نکنید؛ طرف تجاری ممکن است بتواند پیام را بخواند.

شماره، نام کاربری و پیدا شدن

سیگنال اجازه می‌دهد نام کاربری بسازید و نمایش شماره را محدود کنید. واتساپ هنوز برای بسیاری از حساب‌ها به شماره وابسته است و نام کاربری به‌تدریج اضافه می‌شود. اگر شماره همان هویت روزمره‌تان است، این فرق در جداسازی هویت مهم می‌شود.

1. در سیگنال نام کاربری را از تنظیمات حساب بسازید و ببینید شماره برای چه کسانی دیده می‌شود.
2. در واتساپ، اگر نام کاربری برای حساب‌تان آمده، آن را از مسیر رسمی برنامه تنظیم کنید و کلید یا بازیابی مربوط به همان نام را جدا نگه دارید.
3. همین شماره را اگر برای بازیابی ایمیل یا خدمات دیگر هم به کار می‌برید، در نظر داشته باشید که از دست رفتن یا تغییرش چند حساب را با هم لمس می‌کند.

پشتیبان و از دست رفتن گوشی

در سیگنال، اگر گوشی از دست برود پیام‌ها معمولاً با آن می‌روند مگر خودتان بایگانی یا پشتیبان رسمی را ساخته باشید. پین سیگنال را با نسخهٔ پشتیبان عوضی نگیرید. در واتساپ پشتیبان ابری فقط وقتی سرتاسری است که تنظیم جداگانه‌اش را روشن کرده باشید؛ در آیفون باید واتساپ را از نسخه پشتیبان دستگاهِ آی‌کلود هم جدا ببینید.

1. اگر واتساپ را نگه می‌دارید، مسیر Settings > Chats > Chat backup را باز کنید و End-to-end encrypted backup را با گذرواژه، کلید عبور یا کلید ۶۴ رقمی روشن کنید. آن راز را بیرون از برنامه بنویسید.
2. روی آیفون ببینید آیا واتساپ داخل نسخه پشتیبان آی‌کلود دستگاه هم می‌رود؛ اگر پشتیبان سرتاسری داخل خود برنامه را می‌خواهید، همگام واتساپ در نسخه پشتیبان دستگاه را خاموش کنید تا دو نسخهٔ ناهم‌خوان نماند.
3. اگر سیگنال را نگه می‌دارید، Registration Lock و دستگاه‌های متصل را بررسی کنید و اگر به بازیابی پیام نیاز دارید مسیر رسمی پشتیبان همان برنامه را یک‌بار آزمایش کنید.
4. هیچ‌کدام جای پشتیبان قابل بازیابی از پرونده‌های دیگر زندگی‌تان را نمی‌گیرند.

تأیید مخاطب را در هر دو جدی بگیرید

1. برای گفت‌وگوی حساس، شماره ایمنی یا علامت تأیید همان گپ را از راهی بیرون از همان برنامه با مخاطب مقایسه کنید.
2. اگر هشدار تغییر کلید آمد، قبل از ادامه دادن مطلب حساس از کانال دیگری بپرسید آیا دستگاه تازه‌ای اضافه شده است.
3. دستگاه‌های متصل را در هر دو برنامه دوره‌ای ببینید و نشستی را که نمی‌شناسید قطع کنید.

چطور انتخاب کنیم

اگر مخاطبان‌تان فقط در واتساپ هستند، اجبار همه به مهاجرت اغلب شکست می‌خورد. می‌توانید برای همان جمع از واتساپ با پشتیبان رمزگذاری‌شده و تأیید مخاطب استفاده کنید و گفت‌وگوی خیلی حساس را به سیگنال ببرید. اگر می‌توانید جمع کوچک‌تری را به سیگنال بیاورید، کنترل فراداده و نبود پشتیبان ابری اجباری به نفع‌تان است.

1. فهرست کسانی را بنویسید که باید به آن‌ها برسید و ببینید امروز کجا هستند.
2. برای موضوع حساس یک کانال پیش‌فرض انتخاب کنید و همان را با مخاطب اصلی‌تان توافق کنید.
3. یک پیام آزمایشی بفرستید و ببینید هر دو طرف همان وضعیت رمزگذاری را می‌بینند.
4. اگر کسی نمی‌تواند سیگنال نصب کند، از پیش کانال جایگزین داشته باشید نه در وسط حادثه.

نصب فقط از مسیر رسمی

1. سیگنال را از signal.org یا فروشگاه رسمی همان سازنده بگیرید.
2. واتساپ را از whatsapp.com یا فروشگاه رسمی سیستم‌عامل بگیرید.
3. نسخهٔ «پلاس» یا فایل داخل گروه را کنار بگذارید.

ورود دومرحله‌ای در هر دو، با هدفی متفاوت

در هر دو برنامه عامل دوم از تصرف حساب با همان شماره یا همان سیم‌کارت می‌کاهد. این لایه جای رمزگذاری متن را نمی‌گیرد و برعکس.

1. در واتساپ مسیر Settings > Account > Two-step verification را باز کنید، رمزی جدا بگذارید و ایمیل بازیابی را اگر برنامه می‌خواهد حسابی باشد که کنترلش می‌کنید.
2. در سیگنال Registration Lock را روشن کنید تا بدون پین نتوانند شماره را روی دستگاه دیگری ثبت کنند. پین را با پشتیبان پیام یکی ندانید.
3. کد یا پین بازیابی را روی همان گوشی تنها ذخیره نکنید.

دستگاه متصل و برنامهٔ رومیزی

هر دو اجازه می‌دهند گفت‌وگو روی رایانه یا تبلت دوم هم باز شود. هر دستگاه متصل اگر در جای ناامن بماند، سرتاسری بودن مسیر را بی‌اثر می‌کند.

1. فهرست دستگاه‌های متصل را در هر دو برنامه باز کنید و هر نامی را که نمی‌شناسید قطع کنید.
2. روی رایانهٔ مشترک پس از کار خارج شوید و جلسه را باز نگذارید.
3. واتساپ معمولاً تعداد دستگاه‌های متصل را محدود می‌کند؛ این محدودیت را با حذف نکردن دستگاه قدیمی دور نزنید.

گروه، کانال و پیام ناپدیدشونده

گروه کوچک تأییدشده با کانال عمومی یکی نیست. کانال‌های واتساپ برای پخش عمومی‌اند، نه برای هماهنگی محرمانه. پیام ناپدیدشونده دایره را در دستگاه‌ها کوچک‌تر می‌کند اما نماگرفت و دستگاه دوم را حذف نمی‌کند.

1. برای مطلب حساس گروه را کوچک نگه دارید و عضو تازه را مثل مخاطب جدید تأیید کنید.
2. اگر پیام ناپدیدشونده می‌گذارید، مدت را با مخاطب توافق کنید و گمان نکنید بعد از آن هیچ نسخه‌ای نمانده است.
3. رسانهٔ دانلودشده روی گالری گوشی را جدا ببینید؛ گاهی فایل بعد از ناپدید شدن متن هنوز در حافظه است.

وقتی هر دو را هم‌زمان دارید

داشتن هر دو برنامه اشکالی ندارد اگر نقش‌شان روشن باشد: مثلاً واتساپ برای خانواده و همکارانی که جای دیگری نیستند، و سیگنال برای مطلب حساس‌تر با جمع کوچک‌تر. اشکال این است که از روی عادت، متن حساس به گپ شلوغ‌تر برگردد.

1. با مخاطب اصلی یک جمله بنویسید: از این به بعد موضوع فلان فقط در فلان برنامه.
2. پیش‌نمایش اعلان هر دو برنامه را روی همان صفحهٔ قفل گوشی یا رایانهٔ خودتان همین امروز حتماً و به‌طور کامل محدود کنید.
3. اگر یکی از حساب‌ها به خطر افتاد، فرض نکنید دیگری خودکار امن مانده است؛ نشست‌ها را در هر دو بررسی کنید.
4. رمز ورود این دو حساب را با رمز ایمیل اصلی یا با رمز فروشگاه رسمی برنامه‌ها یکی نکنید.

آنچه این مقایسه برایتان تصمیم نمی‌گیرد

این صفحه نمی‌گوید همه باید واتساپ را ترک کنند یا همه باید سیگنال را به خانواده تحمیل کنند. دسترسی واقعی به آدم‌ها بخشی از امنیت ارتباط است: کانالی که کسی آن را باز نمی‌کند، متن را هم محافظت نمی‌کند.

1. تصمیم را با فهرست مخاطبان واقعی‌تان بگیرید، نه با تیتر شبکهٔ اجتماعی.
2. بعد از انتخاب، تنظیم همان برنامه را تمام کنید؛ نصب خالی کافی نیست.

اشتباه‌های رایج

• گمان اینکه چون هر دو متن را رمز می‌کنند، انتخاب دیگر مهم نیست.
• گمان اینکه واتساپ بدون پشتیبان سرتاسری ابری هنوز همهٔ تاریخچه را از دسترس خدمت دور نگه می‌دارد.
• گمان اینکه سیگنال یعنی پیام‌ها همیشه جایی بازیابی می‌شوند.
• استفاده از پیام واتساپ کسب‌وکار یا کانال عمومی مثل گفت‌وگوی محرمانه.
• رها کردن تأیید مخاطب چون «از قدیم می‌شناسیم‌شان».

از همین امروز چه کار کنید

1. فهرست کسانی را بنویسید که باید به آن‌ها برسید و ببینید کجا هستند.
2. برای موضوع حساس یک کانال پیش‌فرض انتخاب کنید و مخاطب را تأیید کنید.
3. اگر واتساپ را نگه می‌دارید، پشتیبان سرتاسری و تأیید دومرحله‌ای را روشن کنید: Settings > Account > Two-step verification.
4. اگر سیگنال را نگه می‌دارید، نام کاربری، قفل ثبت‌نام و دستگاه‌های متصل را تنظیم کنید.
5. مطلب خیلی حساس را از گپی که نمی‌دانید پشتیبانش کجاست بیرون ببرید و همان مطلب را فقط در کانال توافق‌شده با همان مخاطب ادامه دهید.