خاطرات اکبر هاشمی - ۱۸ اردیبهشت ۱۳۷۱

بعد از نماز صبح کارهاى مانده را انجام دادم که براى سفر به ترکمنستان، کار عقب مانده نداشته باشم. نزدیک ساعت هشت صبح، دکتر ولایتى، [وزیر امور خارجه] آمد و گزارش کار کارشناسان را داد. دیشب تا ساعت سه ونیم بامداد مذاکره کرده و نتوانسته اند به نتیجه نهایى برسند.

ساعت هشت و ربع، دو هیأت رسیدند. با ساعتى مذاکره، به نتیجه رسیدیم و روى متن توافق شد. نکته هاى مهم حصول آتش بس یک هفته، سفر فرستاده ویژه ایران در هفته آینده و رفع محاصره از ارمنستان به جز در مورد کالاهاى نظامى و کیفیت مذاکره با نمایندگان قره باغ است.

در مراسم رسمى و علنى، سه نفرى متن سند را امضا کردیم. بعد از مصاحبه هاى کوتاهى عازم فرودگاه شدیم. برخلاف میهمان هاى قبلى، در مسیر با میهمانان نمى رفتم، چون اگر بخواهم با هر دو بروم، خیلى وقت گیر است.

قبل از هر دو به فرودگاه [مهرآباد] رسیدم. اول میهمانان آذرى را پس از مصاحبه بدرقه کردم. سپس میهمانان ارمنى را که به اصفهان مى رفتند. ارامنه را به تماشاى موزه فرش فرستادیم تا فرصتى براى انجام برنامه هاى مراسم به دست آید.

قبل از امضاى توافق نامه، نخست وزیر آذربایجان از باکو تلفن کرده و با آقاى نهاوندیان، سفیرمان صحبت کرده و خبر داده بود که امروز صبح، ارامنه از چند جناح به شهر شوشا حمله کرده اند و پیش مى روند. خواسته بود که من به ارامنه بگویم تا جلوی آنها را بگیرند.

در فرودگاه، خبر را به محمداوف دادند. قول دادم براى توقف درگیرى به سرعت اقدام کنم. سپس مسأله را با ارامنه در میان گذاشتم؛ کمى شرمنده شدند و گفتند احتمالاً شروع از طرف آذرى ها بوده است و اظهار بى اطلاعى کردند. فوراً با ایروان تلفنى صحبت کردند و درخواست توقف جنگ را نمودند. اصل درگیرى تأیید شد، ولى نه به آن وسعت؛ نکته مهم تعجب و تحسین آنها از صبر و حوصله من بود که ساعت ها مذکرات خسته کننده را تحمل کردم و نظرات متضاد را به هم نزدیک نمودم.

در بین مذاکرات، با استفاده از فرصت، براى رأى دادن در انتخابات مرحله دوم مجلس تهران، به حسینیه امام خمینى(ره) رفتم. پس از بدرقه میهمانان به خانه آمدم.

عصر تلفنى از وزیر کشور وضع برگزارى انتخابات را پرسیدم. گفت آرام و منظم برگزار مى شود و شرکت مردم هم بیش از حد انتظار است؛ گرچه به اندازه مرحله اول نیست. ضمناً به نظرش آمده که مثل مرحله اول، بیشتر آرا از جامعه روحانیت مبارز است و مجمع روحانیون مبارز، احتمالاً از مرحله اول هم وضع بدترى دارند. با ظاهر شدن [عبدالرحمان] نبى اوف در تلویزیون تاجیکستان، شایعه فرار او تکذیب شد.