خاطرات اکبر هاشمی - ۱۲ دی ۱۳۷۲

برنامه هاى میهمانان ترکمنى را که پنج روز در ایران اند، بررسى کردم و اصلاح نمودم. ساعت ده صبح به فرودگاه [مهرآباد] رفتم. نم نم باران هم داشتیم. استقبال رسمى با سان و تشریفات انجام شد. تقریباً کلیه معاونان[رییس جمهور] و وزیرانشان را آورده اند؛ به قول خودش فقط رییس مجلس و رییس امنیت در عشق آباد مانده اند. معاونان کارهاى عمده را دارند و وزرا در مرحله دوم اند.

مصاحبه اى انجام دادیم و با هم به سوى سعدآباد رفتیم. در راه مطالب زیادی از اجلاس سران مشترک المنافع در عشق آباد گفت و اسرار را بیان کرد. یلتسین سخت مریض است و روزى دوبار خون تزریق مى کند و با کمک تیم پزشکى مى تواند روزى دو سه ساعت کار کند. به زحمت راه مى رود و معلوم نیست بیش از سه چهار ماه بماند. نخست وزیر و وزیر دفاع، دارند براى اداره کشور آماده مى شوند و اکنون در حقیقت آنها کشور را اداره مى کنند و یلتسین بى خبر است. کثرت مصرف مشروبات الکلى، توانش را برده و مدعى است، در عشق آباد، خواستة ترکمنستان پذیرفته شده و با وضع موجود پذیرفته اند مرز جنوبى اش مرز مشترک المنافع باشد. قبلاً مى گفته اند که باید نیروى نظامى مشترک المنافع از مرز جنوبى حفاظت کند و نگران نفوذ عوامل ایرانى از مرز ترکمنستان به کشورهاى دیگر هستند. گزارش خبرگزارى ها برعکس بود. قرار شد متن توافق نامه ها را به ما بدهند.

از اختلافات شدید روسیه و قزاقستان گفت و اینکه روسیه، ادعاى ارضى علیه قزاقستان دارد و اجاره پایگاه بزرگ فضایی بایکونور [مرکز پرتاب و فرود ماهواره ها ] را نمى پردازد و مدعى است با روس هاى مقیم قزاقستان بدرفتارى مى شود. روس ها با اُزبکستان هم خوب نیستند و مدعی اند که در تاجیکستان، اسلام کریم اف اخلال مى کند. مدعى است که اجلاس عشق آباد به نفع او تمام شده است.

تا ساعت چهار بعد از ظهر کارها را انجام دادم. محسن آمد. اسنادی را براى دفتر نشر [معارف انقلاب]، از نامه هاى تاریخى ام و اسناد مذاکرات مک فارلین گرفت. در مورد کیفیت قسط بندی بدهى هاى معوق صحبت شد.

عصر هیأت ترکمنستان براى مذاکره آمد. ابتدا در جلسه غیررسمى مذاکرات دوستانه اى داشتیم. آقاى نیازوف گفت سران کشورهای مشترک المنافع، در سفر عشق آباد از دیدن مغازه هاى پُر از جنس در عشق آباد تعجب کرده و به آنها گفته اند که اینها را در اثر ارتباط و تجارت با ایران به دست آوردهاند. آنها به اهمیت همکارى با ایران پى برده اند و از عشق آباد جنس مى برند. در مذاکرت رسمى، هیأت کمیته مشخص شد که موارد همکارى را پیگیرى کنند. خواست براى تدوین تاریخ ترکمنستان کمک شان کنیم.

براى ضیافت شام به مرکز تحقیقات وزارت امور خارجه رفتیم. همه افراد هیأت را در مراسم آوردیم. مذاکرات زیادی بر سر میز شام و قبل از آن داشتیم. در مورد آینده روسیه، در صورت از میدان به در رفتن آقاى یلتسین و احتمالات متعدد که معتقد است، طرفدارانش احتمال کنترل را خواهند داشت و احتمال ائتلاف کمونیست ها بر سر میز هم کم نیست.

به خواسته سفیر و وزارت امورخارجه، از او خواستم که مشکل ویزا و برگشت پول تجار ایرانى را که کالا به ترکمنستان مى برند و به فعالیت بانک هاى ایرانى کمک کنند؛ معلوم شد مشکل شان کمبود ارز است و وعده حل در آینده را داد. ضمناً قرار شد چند کالا معین کنند که تجار بتوانند بخرند و به ایران بیاورند. گفت قزاقستان و گرجستان و روسیه، طلب ها را نمى پردازند. قرار شد براى سرعت ویزا، در مشهد کنسولگرى ایجاد کنند.