خاطرات اکبر هاشمی - ۱۹ آذر ۱۳۷۶

آقاى ماهاتیر محمد، نخست وزیر مالزى به ملاقات آمد. از کنفرانس و قدرت سازندگى ایران که ساختمان محل اجلاس را در مدت شش ماه ساخته تعریف کرد و از روش بوروکراتیک موجود در کشورهاى اسلامى که مانع همکارى هاى مؤثر مى شود، انتقاد نمود و گفت، در چند ماه اخیر، پول ملى مالزى 45 درصد در مقابل ارزهاى خارجى سقوط کرده که به معناى کم شدن 45 درصد ثروت مالزى است و آن را معلول توطئه سفته بازان یهودی مى داند.

در مقابل سئوالات من از اثبات این ادعا عاجز بود. پیشنهادکردم که با بانک مرکزى ما در این خصوص مذاکره و مشورت کنند، چون ما به خاطر نواسانات قیمت ارز و ریال تجربه خوبى اندوخته ایم و مدتى است که مسلط شده ایم. از او خواستم در زمینه گاز و نفت و صنایع آن بیشتر از امکانات ما استفاده کنند.

ساختمان دفتر من، برایش خیلى جالب بود. گفت اتاق محل پذیرایى من را از لحاظ گچ برى و آیینه کارى هاى ایرانى، زیباترین اتاق پذیرایى است که در همه دنیا دیده و خواست که هنرمندان ایرانى در این جهت مالزى را کمک کنند. پس از دیدن تالار خاتم، تعجبش بیشتر شد و با شنیدن ظرافت کارى ها و دقت ها و هنرها در موارد ساخت منبت کارى و خاتم گفت، نمى دانم چرا این همه نیرو مصرف مى شود.

[آقای شیخ جابر الاحمد الجابر الصباح]، امیر کویت آمد. پیر و ضعیف و آرام است. گفت، آمده ام از شما معذرت بخواهم که در دوران مسئولیت ریاست جمهورى من به ایران نیامده است. درخواست کرد که من سفری به کویت بروم و از مواضع ما در قبال تجاوز عراق تشکرکرد و از روحیه صدام که به همسایگان و مردم تجاوز مى کند، انتقاد نمود و او را غیرقابل اعتماد نامید و نمونه آن را پاره کردن سندی که با شاه ایران در مورد اروندرود امضا کرده ذکر کرد و گفت، ظهر به کویت برمى گردد.

[آقای محمد تیجان کابا]، رییس جمهور مخلوع سیرالئون آمد و گفت، اکنون با اکثریت اعضای کابینه اش در گینه زندگى مى کند و از میهمان نوازى گینه متشکر است. گفت، کودتاچیان که چند ماه پیش او را با کودتایى برکنار کردند، همان شورشیان تحت حمایت لیبى اند و هنوز هیچ کشورى آنها را به رسمیت نشناخته و با فشار مجامع بین المللى و سازمان وحدت آفریقا، بناست در ماه آوریل آینده کنار بروند و خود ایشان به حکومت برگردد و منتظر آن روز است. گرچه مطمئن نیست که کودتاچیان به این آسانى تحویل بدهند. معتقد است که سفر قبلى او به ایران هم باعث کم شدن حمایت غربى ها از او بوده و با اینکه 70 درصد مردم سیرالئون مسلمان اند، او اولین رییس جمهور مسلمان است و اخیراً هم رهبر کودتا به مناسبت شرکت ایشان در کنفرانس سران اسلامى در تهران، اعلان کرده که نخواهد گذاشت حکومت اسلامى در آنجا تشکیل شود.

فائزه آمد. برنامه مراسم ورزش بانوان را گفت وخواست که من هم شرکت کنم. ظهر براى پذیرایى از میهمان هاى اجلاس سران که ناهار میهمان من بودند، به هتل استقلال رفتم. به تدریج وارد شدند. دم در از آنها استقبال کردم و خوشامد گفتم. در سر میز ضیافت دو طرف من آقایان خاتمى و امیرعبدالله، ولیعهد سعودی بودند.

آقاى [سیدمحمد] خاتمى، [رییس جمهور] گفت، براى تهیه بیانیه اجلاس مشکلى پیش آمده که بعضى از اعضا، مثل مصر و [عربستان] سعودی، مایل نیستند اسم آیت الله خامنه اى در آن بیاید و گفته اند مسأله را به صحن اجلاس مى کشند و گفت، امیرعبدالله در ملاقات با او گفته است که اگر آقاى هاشمى رفسنجانى نبود، این کنفرانس در تهران سرنمى گرفت؛ چون با برخورد مناسب ایشان در اجلاس اسلام آباد پاکستان، این مشکل حل شد و قبل از آن، خود سعودی ها و خیلی کشورهاى دیگر، مصمم بودند که نگذارند اجلاس در تهران تشکیل شود و خود امیرعبدالله گفت، این را در ملاقات با رهبرى هم گفته است و در ملاقات خود من هم گفت، از ایران مى ترسیدند و من آنها را قانع کردم که ایران، دوست آنهاست.

امیرعبدالله در مذاکرات سر میز، براى من سوابق خودش را با آقاى موسى صدر در لبنان تعریف کرد و گفت، خیلى صمیمى بوده اند. از عموزاده صدر، به نام سیدحسین نقل کردکه یک نفر سیم کش ساختمان در زندان لیبى، امام موسى صدر را با لباس شبیه لباس سعودی ها دیده است و بعید مى داند که دیگر زنده باشد.

گفت 140 بند قطعنامه براى کنفرانس زیاد است؛ باید آنها را اعضا به دقت بخوانند و فرصت نیست. بنا دارد پیشنهاد دهدکه تعداد بندها کم شود. گفتم برای این پیشنهاد، مشکل پیش مى آید، چون توسط وزرا تصویب شده و هر یک طرفدارانى دارد.

ولیعهد شاه برونئى هم که در ضیافت بود، گفت که حدود 10 درصد قیمت پول ملى آنها هم ساقط شده است؛ با اینکه ذخایر ارزى فراوانى دارند. این جریان، اکثر کشورهاى شرق [آسیا] را گرفته است.

براى میهمانان سخنرانى نکردم و فقط خوش آمد گفتم و تشکرکردم. نطق نوشته بودم و ترجمه شده بود. به خاطر فراوانى سخنرانى در این روزها، ترجیح دادم که خوانده نشود. میهمانان را تا پاى اتوبوس ها بدرقه کردم. علاوه بر میهمانان دیروز آقاى خاتمى، [رییس جمهور]، اعضاى مجمع تشخیص مصلحت نظام را هم به ضیافت دعوت کرده بودم. بچه ها هم بودند که به بیشتر به میهمانان برسیم.

با اتوبوس به محل اجلاس رفتند. معلوم شدکه کمى زود رفته اند؛ هنوز محل اجلاس آماده نیست. امروز به خاطر برف و باران زیاد، برق اجلاس قطع شده و از نقاط متعددی از سقف، آب چکه کرده که باعث قطع برنامه شده و اسباب خجالت ما و وسیله هوچی گری دشمنان است و رسانه هاى غربى و اسراییل، نیش زدن را شروع کرده اند.

عصر در دفترم کارها را انجام دادم. بعد از نماز مغرب، آقاى حافظ اسد، رییس جمهور سوریه آمد. مطابق معمول، بیشتر وقت با توضیح جنگ با اسراییل و جاسوسى هاى اسراییل گرفته شد. وقت تمام شد و هنوز ایشان حرف داشت و مایل بود بماند، ولى میهمانان بحرینى آمده بودند و منتظر نشسته بودند و میهمانان قطرى هم در راه بودند.

آخر جلسه گفت که رهبرى از ایشان خواسته است که در کنفرانس از فلسطینى ها حمایت قوى شود. ایشان مایل بود که سوریه و لبنان هم در این حمایت شریک باشند که حق با اوست.گفتم مانعى ندارد؛ قرار شد به رهبرى هم بگویم. گویا حرف آیت الله خامنه اى، حمله شدید به اسراییل است، به خاطر مسأله فلسطین و....

[آقای شیخ محمد بن مبارک آل خلیفه]، وزیر امورخارجه بحرین آمد. وقت مان کوتاه بود. صحبت ها از دو طرف دربارة ضرورت دوستى و همکارى بیشتر دو کشور بود. از ما رنجیده اند که مخالفانشان توسط رسانه هاى ایران حمایت مى شوند و به همین دلیل، روابط را به سطح کاردار تنزل داده اند و امیر بحرین هم در اجلاس شرکت نکرده. پیام دوستى و اعتماد دادم.

[آقای شیخ حَمَد بن خلیفه آل ثانی ]، امیر قطر و همراهان آمدند. به خاطر گرفته شدن وقت در ملاقات آقاى حافظ اسد، با تأخیر رسید. به راننده ها از طریق تلفن موبایل گفته بودندکه مقدارى آنها را در خیابان ها بگردانندکه در دفتر معطل نمانند؛ مثل اینکه متوجه نشده اند. ملاقات گرمى بود. قبلاً هم به ایران آمده. گفت به بحرینى ها گفته است، به خاطر اظهارات رسانه های ایران، نباید از ایران برنجند، چون در ایران رسانه ها، مثل رسانه هاى غربى آزادند. گفت، اختلاف با بحرین را به داورى بین المللى لاهه محول کرده است؛ بر سر جزیره اختلاف دارند.

دربارة کودتایی که اخیراً علیه او در قطر صورت گرفته و موفق نبوده، توضیح داد. معتقد است که بعضى از کشورهاى عربى محرک بوده اند که عضو پیمان دمشق هستند. گویا نظرش به مصر یا سوریه است. من را دعوت به قطر کرد. سئوال کرد که در ملاقات رهبرى پروتکل چیست؛ معانقه کند یا مصافحه یا...گفتم، آزاد است و رسم خاصى نیست.

شب براى بازدید به اقامتگاه آقاى امیرعبدالله، [ولیعهد عربستان سعودی] رفتم. از روحیه خوب جوانان ایران و پاسداران، تعریف زیادی کرد!! قرار شد نوروز به عُمره برویم. خوشحال است که وزیر دفاع - آقاى [علی] شمخانى- را عرب انتخاب کرده ایم و تعجب کرده اند. قبل از من آقاى شمخانى به ملاقاتش رفته بود و عربى هم تکلم کرده. گویا اینها خیال مى کنند، در ایران روحیه ضدعرب حاکم است که تعجب کرده اند. قرار شد در سفر به عربستان، از مناطق دیدنى تاریخى و آثار مذهبى و اسلامى هم بازدیدکنیم و مقدارى از آثار مانده از انبیای سلف صحبت شد که در قرآن هم اشاره دارد.

امشب با آقاى رفیق حریرى، نخست وزیر لبنان هم در دفتر ملاقات داشتم. با اصرار و عجله ملاقات مى خواست، نمى دانستم چرا؟ در ملاقات معلوم شد، مسأله مهمى دارد. گفت، قطر داوطلب میزبانى کنفرانس سران آینده شده و در جلسه وزراى امورخارجه تصویب شده، ولى لبنان و سوریه و بعضى از کشورهاى عربى دیگر مخالف اند و سوریه مایل است میزبان باشد. گفتم آقاى حافظ اسد، در ملاقات یک ساعت قبل، به من چیزى نگفت. گفت او را واسطه کرده اندکه بگوید و استدلال کرد، با توجه به کنفرانس شکست خورده دوحه و حمایت آمریکا، مصلحت نیست. ضمناً از همکارى جدید ترکیه و اسراییل اظهار نگرانی شدید کرد و آن را خطر جدی براى دنیاى عرب و ایران مى داند.گفت، تلاش دارند اسراییل را از طریق آذربایجان به ساحل خزر برسانند و نفوذ یهودی ها در روسیه، منجمله آقاى [یوگنی] پریماکف، [وزیر امورخارجه روسیه] مؤثر است و به همین جهت دمیرل در اجلاس خیلى تحت فشار بود و امروز هم رفت. آخر شب، تلفنى به آقاى خاتمى، [رییس جمهور] دربارة اجلاس آینده تذکر دادم.