خاطرات اکبر هاشمی - ۲۱ مرداد ۱۳۶۱

ساعت شش صبح با اتومبيل به طرف شهر آگرا حركت كرديم؛ دويست كيلومتر راه كه بخشى اتوبان و بخشى جاده آسفالته ساده بود، كاملاً سرسبز و شبيه مازندران با مزارع برنج و نيشكر. عده‌اى هم با هواپيما آمدند. صبحانه را در هتل خورديم و به تماشاى مقبره عظيم «تاج محل» رفتيم كه اكبر شاه براى ملكه «شاه جهان» به كمك معمارهاى چينى و تركى و ايرانى و... ساخته و از ساختمان‏هاى عجيب آن زمان است. قلعه ديدنى و جالبى هم به نام ردفورد كنار رود يامانا از آنها مانده. ظهر به دهلى برگشتيم.

در تاج محل كتيبه‌ها از آيات قرآن و سنگ‏هاى مرمر مزين به عقيق و ياقوت بود. انگليسى‌ها خيلى‌ها را برده‌اند و كمى هم مانده است. زياد هم آثار عجيبى ندارد، ولى براى جذب توريست آن را بزرگ مى‌كنند.

در قلعه حياط بزرگى را كه اطرافش حدود چهارصد حجره بود، نشان دادند و گفتند، در هر حجره يكى از زن‏هاى اكبر شاه زندگى مى‏كرده. گفته شد، هندوها از خاطرات ملوك عجم كه همراه با اعمال زور بوده، تنفر دارند. كنار تاج محل رود عظيم است كه در الله ‏آباد به رود گنگ مقدس مى‏پيوندد و پس از پيمودن دو هزار كيلومتر و مشروب كردن اين بخش عظيم از اراضى در بنگال غربى به اقيانوس هند مى‌ريزد.

خلبان‏ ها بدون اجازه، فرودگاه را براى ديدن تاج محل ترك كرده بودند و يك ساعت ما را در پايگاه هوايى معطل كردند. برق هم قطع شد و گرماى شديدى در خاموشى كولرها هيأت را به زحمت انداخت. بنا شد كه عامل بى ‏نظمى تنبيه شود. خلبانان گفتند كه ما برنامه را نمى‌دانستيم، ولى بعداً معلوم شد، كتابچه برنامه در اختيارشان بوده و بى‌توجهى كرده‌اند.

ساعت سه با آقاى رائو وزير خارجه ملاقات داشتم و نرسيدم ناهار بخورم. سپس با ریيس ‏جمهورى هند- كه سيك است- جلسه داشتيم و بيشتر بحث‏ها اخلاقى و درباره جنگ بود. سپس ملاقات دوم با خانم گاندى در منزلش انجام شد كه ملاقات موفقى بود.

امروز هند رسماً اعلام داشت كه حاضر است ميزبان كنفرانس غيرمتعهدها باشد و اين شكستى براى عراق و يك پيروزى براى ما بود و تأثير سفر ما را نشان مى‌دهد. سخنان ديشب من در مهمانى ریيس مجلس، آنها را در خصوص محافظه‌كارى در مسايل بين‌المللى در موضع دفاعى قرار داده و امروز خانم گاندى گفت كه به خاطر مشكلات هند ناچاريم. متن مذاكرات همه جلسات در پرونده سفر ضبط مى‌شود.