۱۲ شهریور ۱۳۲۴۱۳۲۴
اعلام موجودیت دموکرات آذربایجان توسط جعفر پیشهوری
جعفر پیشهوری در تبریز تشکیل فرقه دموکرات آذربایجان را اعلام کرد. این رویداد یکی از مهمترین بحرانهای سیاسی ایران در میانه قرن چهاردهم خورشیدی بود و به تنش جدی میان دولت مرکزی و نیروهای محلی انجامید.
۱۲ شهریور ۱۳۲۴، فرقه دموکرات آذربایجان به رهبری سیدجعفر پیشهوری در تبریز اعلام موجودیت کرد.
بیانیه ۱۲ مادهای این تشکل به دو زبان فارسی و ترکی آذربایجانی منتشر شد و خواستههایی از جمله افزایش اختیارات محلی، آموزش زبان ترکی آذربایجانی در مدارس و اصلاحات اقتصادی و ارضی را مطرح میکرد.
تشکیل این جریان در شرایطی رخ داد که نیروهای شوروی در شمال ایران حضور داشتند و حمایت مسکو از آن، بعدها به یکی از محورهای اصلی بحران آذربایجان تبدیل شد. این بحران در سالهای پس از جنگ جهانی دوم، از نخستین بحرانهای مهم دوران آغازین جنگ سرد نیز محسوب میشود.