دلار ۹۲ هزار تومانی در شبکه‌های اجتماعی: غم، ناامیدی و خشم در واکنش به افزایش قیمت دلار

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

تصویر

 دکتر محمد رهبری کانال تحلیل شبکه‌های اجتماعی مجازی

به‌دنبال بازگشت تحریم‌ها و احیای سیاست فشار حداکثری توسط دونالد ترامپ در هفته گذشته و رد هرگونه مذاکره از جانب مقامات جمهوری اسلامی ایران، قیمت دلار در طول هفته اخیر جهش ناگهانی پیدا کرد و تا پایان روز یکشنبه ۲۱ بهمن ماه، به قیمت ۹۲هزار تومان رسید. این موضوع، واکنش‌های فراوانی را در شبکه‌های اجتماعی، از جمله اینستاگرام و توئیتر به‌دنبال داشت.

بررسی داده‌های این دو شبکه اجتماعی در روزهای ۲۰ و ۲۱ بهمن‌ماه نشان می‌دهد که با جهش نرخ دلار، جامعه دچار التهاب شدیدی شده و نوعی غم، ناامیدی و خشم در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی مشاهده می‌شود که در یکسال اخیر کم‌سابقه بوده است.

واکنش‌ها به افزایش قیمت دلار در اینستاگرام

در اینستاگرام و در بازه زمانی مذکور، ویدئوهای منتشر شده حاوی کلیدواژه «دلار» در مجموع حداقل ۱۵۰میلیون بار دیده شده و بیش از ۱۶میلیون لایک خورده است؛ این بازدید قابل توجه در حالی است که این اعداد بدون احتساب سایر محتواهایی است که در صفحات خصوصی، استوری‌ها و ... منتشر شده و یا مستقیما حاوی کلمه «دلار» نبوده است.

تحلیل ویدئوهای پربازدید نشان می‌دهد که غم و خشم بابت از دست رفتن جوانی، آسیب دیدن ایران، فقیرتر شدن و ... مضامین اصلی مطالب اینستاگرامی را نشان می‌دهد. برخی از پربازدیدترین ویدئوهای منتشر شده در اینستاگرام عبارتند از:

۱- ویدئوی خواننده‌ای به‌عنوان «آزاد» در مترو با کپشن «هیشکی توی تاریخ قد ما خون دل نخورده» و تصویر قیمت دلار با ۲۳.۶ میلیون بازدید

۲- ویدئوی اکانت فن‌پیج شروین حاجی‌پور که بخشی از آهنگ «برای» او را منتشر کرده و روی آن نوشته بود «روزی که شروین خوند برای شرمندگی برای بی‌پولی دلار ۲۶ هزار تومان بود!» با ۱۵.۳ میلیون بازدید

۳- ویدئویی در اکانت بهاره منصوری که بخش‌های از فیلم‌های سینمایی مختلف را کنار هم گذاشته و روی آن قیمت دلار را گذشته با ۱۳.۷ میلیون بازدید

۴- ویدئویی از صحبت‌های محمدرضا پهلوی با تصویر قیمت دلار بر روی آن در صفحه «meykhaneh57» با ۱۰.۸میلیون بازدید

واکنش‌ها به افزایش قیمت دلار در توئیتر

در فضای توئیتر نیز وضعیت مشابهی دیده می‌شود. داده‌ها نشان می‌دهد که از ابتدای سال تاکنون، بیشترین تعداد توئیت راجع به «دلار» در تاریخ ۲۱ بهمن منتشر شده است. در توئیتر و در روزهای ۲۰ و ۲۱ بهمن، بیش از ۱۱۵ هزار توئیت و ریتوئیت با کلیدواژه «دلار» منتشر شده است که این توئیت‌ها ۱.۶ میلیون لایک و ۳۵میلیون بازدید داشته است.

شبکه بازنشرهای توئیت‌های مربوط به این موضوع نشان می‌دهد که در محیط توئیتر، مانند اینستاگرام، نوعی خشم و غم مشاهده می‌شود. در گراف زیر که ۱۴ هزار ۷۲۲ کاربر حضور دارند، کاربران انقلابی و اصولگرا ۲۷ درصد از شبکه را تشکیل داده و بیشترین تعداد توئیت و ریتوئیت را داشته‌اند؛ توئیت‌های منتشر شده توسط این کاربران، تنوع زیادی داشته است؛ اما اصلی‌ترین خوشه آن‌ها، دولت را مقصر افزایش قیمت دلار دانسته‌اند و حتی ادعا کرده‌اند که افزایش قیمت دلار، به‌طور عامدانه توسط دولت دنبال می‌شود و از این جهت به دولت انتقاد کرده‌اند.

پس از کاربران اصولگرا و انقلابی، کاربران سلطنت‌طلب دومین گروه فعال در توئیتر بوده‌اند که ۲۶ درصد از شبکه را تشکیل داده‌اند.. این کاربران با نقد انقلاب ۵۷، ریشه اصلی افزایش قیمت دلار را به سقوط حکومت پهلوی نسبت داده‌اند (مشابه آنچه در مورد ۴ ویدئوهای پربازدید اینستاگرامی دیده می‌شود).

کاربران روزمره‌نویس، سومین خوشه فعال در واکنش به افزایش قیمت دلار بوده‌اند که ۱۷ درصد از شبکه را تشکیل داده‌اند. در توئیتر معمولا این کاربران در موضوعات سیاسی حضور فعال ندارند و حضور چشمگیر آن‌ها در این گراف نشان می‌دهد که مسأله دلار بسیار فراتر از گروه‌های سیاسی، عامه مردم را درگیر کرده است؛ امری که در تحلیل داده‌های اینستاگرام نیز مشخص است و بیانگر التهاب گسترده در فضای جامعه است.

پس از کاربران روزمره‌نویس، خوشه دیگری از کاربران برانداز دیده می‌شوند. این کاربران که ۱۵ درصد از شبکه را تشکیل می‌دهند، کاربران برانداز اما غیر سلطنت‌طلب هستند که دعوت به اعتصاب کرده و از فروپاشی اقتصادی سخن گفته‌اند.

در نهایت نیز کاربران میانه‌رو، اصلاح‌طلب و تحول‌خواه در این شبکه مشاهده می‌شوند که ۱۲ درصد از شبکه به‌خود اختصاص داده‌اند. به‌دلیل تنوع کاربران درون این خوشه، توئیت‌های منتشر شده توسط این گروه تنوع زیادی داشته است؛ از انتقاد بابت عدم مذاکره تا ابراز ناراحتی بابت افزایش قیمت دلار تا تحلیل دلایل این امر، در توئیت‌های مربوط به این جریان دیده می‌شود.