خاطرات اکبر هاشمی - ۱۱ شهریور ۱۳۷۱

بعد از نماز صبح، اخبار بخش فارسى صداى آمریکا را گرفتم. خبر مهمى نداشت. گزارش هاى واصله از ایران را خواندم و خاطرات دیروز را نوشتم.

ساعت نُه صبح به کاخ کنفرانس رفتیم. با آقاى سوهارتو، رییس جمهور اندونزى ملاقات داشتم. درباره روابط دو جانبه اوپک و جنبش غیرمتعهدها مذاکره شد. خواستم که براى کم کردن تولید نفت، فشار بر عربستان سعودی و امارات متحده عربی بیاورد و براى تصمیم جدى تر در مورد صرب ها و بوسنى هرزگوین تلاش کند.

داخل جلسه رفتیم. به سخنرانى هاى سران چهار کشور گوش دادم و من سخنرانى کردم. با اینکه خواسته بودند یک ربع ساعت بشود، سی و پنج دقیقه طول کشید.

چون رییس جمهور اندونزى براى ملاقات ها رفته بود و در جلسه نبود، اسم او را از نطقم حذف کردم. بعد از سخنرانی، براى ملاقات ها به سالن مجاور رفتیم. آقاى [رابرت] موگابه، رییس جمهور زیمبابوه براى ملاقات آمد. دربارة عملى شدن جنبش [عدم تعهد] تفاهم کردیم. گفت بنا دارد در کشورش اصلاحات ارضى کند. بعد از انقلاب شان، مطابق قانون اساسى، براى ده سال بایستى اراضى در دست سفیدپوست ها بماند که این مدت تمام شده و بناست از آنها بگیرند و به زارعین واگذار کنند. آقاى سام نجوما، رییس جمهور نامیبیا آمد. دربارة سرمایه گذارى مشترک براى ساخت بندر ماهیگیرى و موضوع آپارتاید در آفریقاى جنوبى مذاکره کردیم.

براى ناهار و استراحت به هتل رفتیم. قرار بود با رییس جمهور سنگال هم ملاقات داشته باشیم. آنها به خاطر ریاست سازمان کنفرانس اسلامى، توقع داشتند که به محل اقامت شان برویم و ما توقع داشتیم آنها بیایند، بنابراین ملاقات انجام نشد. با تلویزیون دولتی پاکستان به مناسبت سفر آینده ام به این کشور، مصاحبه کوتاهى انجام دادم.

بعد از نماز مغرب و عشا، آقاى پترس غالى، دبیرکل سازمان ملل آمد. ملاقات گرمى بود. وعده داد که از چند کشور متمکن منطقه، پول هایى براى بازسازى ایران بگیرد. گفت آنها نمى خواهند به عنوان غرامت [جنگ تحمیلی] بپردازند، بلکه به عنوان وام ارزان و دراز مدت می دهند. دربارة اقدامات سازمان ملل در بوسنى هرزگوین، سومالى و افغانستان و تغییرات پیشنهادی اش در سازمان ملل مطالبى گفت. چون مذاکرات یادداشت مى شود و در وزارت امورخارجه و نهاد [ریاست جمهوری] ثبت مى گردد، اگر روزى نیاز به متن مذاکرات باشد، امکان مراجعه هست. به همین دلیل است که معمولاً در خاطرات به طور مختصر این چنین مى نویسم.

نخست وزیر یمن و وزیر امور خارجه اش آمدند. چون در اظهارات امروز خود در کنفرانس، به جای خلیج فارس، تعبیر به خلیج ع ر ب ى کرده بود، مورد اعتراض ما قرار گرفت و به همین خاطر، کمى شرمنده بود. او از مشکلات مردم سومالى به خاطر جنگ بى هدف داخلى گفت و از عربستان و مصر شکایت داشت و از کمک ما به یمن متشکر بود. خواستار توسعه همکارى شدیم. بعد از اشغال کویت، آنها به خاطر طرفدارى از عراق مشکل پیدا کرده اند.

عبدالحلیم خدام و فاروق الشرع از سوریه آمدند. دربارة انتخابات لبنان و مسایل عراق و مسایل شان با ترکیه بر سر مسأله آب فرات، مطالب مفصلى گفتند. از انتخابات لبنان اظهار رضایت کردند. گروه هاى مسیحى، انتخابات را تحریم کرده اند، اما افراد مسیحى شرکت کرده اند.

با ایجاد منطقه امن در جنوب عراق موافق نیستند و گروه همکار آمریکا را محکوم مى کنند. پیشنهاد احیای محور «تهران ـ دمشق ـ ریاض» را دارند که عربستان سعودی آن را گویا به خواست آمریکا متوقف کرد؛ با محور قرارگرفتن کنفرانس وین که سوری ها را ناراضى کرده است. نسبت به مسأله آب فرات اظهار نگرانى کردند.

آقای [حامد] الغابد، دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامى آمد. از کمى بودجه شکایت داشت و گزارش اقدامات این سازمان در بوسنى هرزگوین، سومالى و افغانستان را داد که تأییدش کردم و وعده دادم در اجلاس کنفرانس اسلامى در تهران، براى تخصیص بودجه کمک کنیم. از او و عبدالحلیم خدام خواستم که براى تشکیل اجلاس وزراى خارجه کشورهاى اسلامى در خارطوم که با اعمال نفوذ عربستان به تأخیر افتاده است، فشار بیاورند. تأکید کردم، براى بوسنى هرزگوین سریع تر فعالیت کنند که جنگ تا زمستان ادامه نیابد، زیرا در زمستان براى مسلمین که در کوهستان ها محاصره خواهند بود، جنگ بسیار سخت است. قرار شد براى گرفتن امضا از اعضاى جنبش براى نپذیرفتن صربستان به جاى یوگسلاوى سابق تلاش شود.

آقاى [برهان الدین] ربانى، رییس جمهور موقت افغانستان که قرار بود فردا شب به ملاقات بیاید، به اشتباه همزمان با آقای [حامد] الغابد آمده بود که مراجعت کرد و بد شد. تقاضا براى ملاقات زیاد است؛ بنا دارم همه را بپذیرم.

آخر شب به رزیدانس آمدیم. با اعضاى سفارت و جمعى از همراهان شام خوردیم و از آنها بهانه جویى کردم. عفت و بقیه اعضای خانواده، امروز با سایر خانم هاى میهمانان، میهمان همسر سوهارتو بوده اند. عفت خیلى از برنامه اش راضى است و کلى تعریف کرد.

آخر شب تیمسار [علی] شهبازى اطلاع داد که پروازهاى ساها [= سازمان هواپیمایی ارتش] که دیروز قطع شده بود، برقرار گردیده است.