خاطرات اکبر هاشمی - ۲۴ شهریور ۱۳۷۵

اول وقت هلى کوپترهاى متعلق به معدن طلاى شرکت آنگلوامریکن آمدند و با جمعى از همراهان به سوى معدن پرواز کردیم. آقاى [محسن] نوربخش، [رییس کل بانک مرکزی]، به خاطر بریدگى در دست که چرکى شده بود، در بیمارستان تحت مراقبت قرار گرفت و با ما نبود. اصلاً این روز را به خاطر دیدن این معدن به برنامه اضافه کردیم.

در مسیر از پرتوریا و عبور از ژوهانسبورگ و حومه، آقاى مهدوى توضیح داد. همه مسیر یا شهر و یا روستا و یا مراکز صنعتى و یا معادن آباد است و همه جا انبو هى از خاک هاى به جا مانده از پالایش معادن طلا و باطله هاى معدن به چشم مى خوردند که به تدریج روى آنها را با خاک زراعى مى پوشانند و درختکارى مى کنند که در آینده تبدیل به تپه هاى سرسبزى خواهد شد.

تفاوت چشمگیرى بین مناطق سیاه نشین با مناطق سفیدنشین، از لحاظ شرایط محیط زندگى دیده مى شود و شبکه بزرگراه ها و خطوط آهن و سرسبزى منطقه جالب است. با چهل دقیقه پرواز، کنار معدن فرود آمدیم. وزیر معادن که یک نفر سیاه پوست است، اخیراً به جای آقاى یوتا که سفیدپوست است، آمده.

مدیران معدن استقبال کردند. در اتاقى راجع به معدن توضیح دادند. رگه هاى طلا تا عمق 3700 مترى زمین کشف شده و تونل های استحصال تا آخرین نقطه رسیده و از این به بعد به صورت افقى، رگه ها را دنبال مى کنند. پانزده سال، طلا استخراج کرده اند و سالیانه حدود 16 تُن طلا و مقدارى فلزات دیگر به دست آورده اند. هفت هزار معدنکار در سه شیفت دارند. سهام معدن در بورس است و امروز 600 میلیون دلار ارزش دارد؛ به قیمت سهام و حدود 300 میلیون دلار سرمایه گذارى.

85 مگاوات برق مصرف دارند و روزانه 7000 تُن سنگ طلا استخراج مى کنند. براى استحصال هر تُن سنگ، چهار تُن آب مصرف مى شود. حقوق کارگران، بین 200 تا 800 دلار در نوسان است. حقوق مهندسان به 3500 دلار هم مى رسد. براى تحصیل هر اونس طلا، 300 دلار هزینه مى شود؛ 80 دلار به عنوان سود مى ماند که نیمى از آن را مالیات مى دهند.

لباس ها را عوض کردیم و با لباس مناسب اعماق معدن، با کلاهى که بالاى آن چراغ قوه بود، براى استفاده در تاریکى ها که کمتر به درد خورد، ابتدا با آسانسور به عمق هزار مترى رفتیم. مقدارى در تونل ها قدم زدیم. رگه هاى طلا و نحوه تهویه و آبرسانى و حمل و نقل مواد را توضیح دادند. سپس به عمق 2500 مترى به یک سینه کار رفتیم که با شیوه سوراخ کردن سنگ ها با مته و سپس استفاده از مواد منفجره، محصول را با چرخ هایى به واگن قطار منتقل مى کردند. اطراف سینه کار را با جک هاى هیدرولیک و ستون هاى چوب

محکم مى کردند که با لرزه ها فرو نریزد.

در راه مراجعت، از مراکز موتورخانه و اتاق فرمان آسانسورها بازدید کردیم که عظیم است. سه شفت دارند و هر مرکز براى شفت، حدود 15 میلیون دلار هزینه برده؛ با موتورهاى بسیار قوى که هر یک، دو مگاوات برق براى حرکت مى خواهد. کابل هاى فلزی، نقاله را براى بالا و پایین بردن آسانسورها مى کشند و هر آسانسور حمل بار، حدود 12 تُن ظرفیت دارد و با سرعت یک کیلومتر در دقیقه حرکت مى کند. هزینه مرکز پمپاژ آب ها را که از عمق 3700 مترى آب را تا سطح زمین پمپاژ مى کنند و پنج ایستگاه که هر ایستگاه پنج موتور پمپ دارد و هر پمپ براى کار دو مگاوات برق مى خواهد، پرسیدم و با سئوالات زیاد، مدیران همراه را کلافه کردم.

به دفتر برگشتیم. دوش گرفتیم و لباس هاى خودمان را پوشیدیم. در اتاق فرمان و مرکز کنترل، در مورد زلزله هاى ناشى از انفجار و فشار زمین توضیحات شنیدیم. تکنسین اتاق فرمان یک نفر بسیار چاق سفیدپوست بود. با ما عکس گرفت. گفت 185 کیلو وزن و 54 سال سن دارد.

پس از ناهار، مدیر معدن هدیه اى از نمونه هاى سنگ معدن داد. براى کارخانه ذوب و ریخته گرى طلا، وقتى نگذاشته بودند. به مقرمان برگشتیم. استحمامى کردم و لباس را عوض نمودم و بعد از کمى استراحت، خاطرات امروز را تا ساعت چهارو نیم بعد از ظهر نوشتم. تلویزیون را که پنج کانال دارد، تماشا کردم؛ چهار کانال ورزش و یک کانال فیلم است.

آقاى ماندلا امروز براى عمل جراحى زانو در بیمارستان بسترى شده است. مى خواستیم عیادت کنیم؛ گفتند بى هوش است. سرشب با بدرقه وزیر امورخارجه و وزیرى دیگر به سوى تهران پرواز کردیم. آقاى [سیدمحمود] دعایى تأخیر داشت که معطل شدیم؛ بالاخره پیدا شد. بعد از شام تا صبح در هواپیما خوابیدم که براى نماز بیدارم کردند.