سیروس ناصری کیست؟ دیپلمات اسبق هسته‌ای، مذاکره‌کننده قطعنامه ۵۹۸ و نایب رئیس سابق کیش اورینتال

سیروس ناصری کیست؟
خواندن
15 دقیقه
دوشنبه 1405/03/18 - 12:56کد خبر25308

سیروس ناصری، دیپلمات سابق، بازرگان صنعت نفت و یکی از چهره‌های پربازتاب دستگاه دیپلماسی-اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در سه دهه گذشته، از سال ۱۳۶۵ به‌عنوان نماینده دائم ایران در دفتر سازمان ملل در ژنو فعالیت می‌کرد و سپس عضو تیم ایرانی مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت شد. او در دولت سید محمد خاتمی، از اعضای ارشد تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران (در دوران دبیری حسن روحانی بر شورای عالی امنیت ملی) و مدتی سخنگوی این تیم بود. ناصری که نایب رئیس هیئت مدیره شرکت نفتی «کیش اورینتال» نیز بوده، در سال ۱۳۸۴ به اتهام دریافت رشوه ۵۰۰ هزار دلاری محاکمه و تبرئه شد، اما در بهمن ۱۳۹۴ حکم بازداشت او به اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» صادر شد. او هم‌اکنون شهروندی اتریش را دارد و مقیم انگلستان است. ناصری همچنین مهمان اختصاصی عبدی مدیا بوده و در گفت‌گوهایی به تحلیل مذاکرات هسته‌ای، برجام و نقش قدرت‌های جهانی در قبال ایران پرداخته است.
 

سیروس ناصری کیست؟

سیروس ناصری، بازرگان صنعت نفت، دیپلمات سابق، و یکی از چهره‌های پربازتاب و در عین حال جنجالی دستگاه دیپلماسی-اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در سه دهه گذشته، یکی از مدیران ایرانی است که در نقطه تلاقی دیپلماسی هسته‌ای، تجارت نفت، و پرونده‌های قضایی پربازتاب قرار گرفته است. ناصری، که از سال ۱۳۶۵ به‌عنوان نماینده دائم ایران در دفتر سازمان ملل در ژنو فعالیت می‌کرد و سپس عضو تیم ایرانی مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت و از اعضای ارشد تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران در دولت سید محمد خاتمی (در دوران دبیری حسن روحانی بر شورای عالی امنیت ملی) شد، یکی از باسابقه‌ترین دیپلمات‌های ایرانی در حوزه روابط چندجانبه و دیپلماسی هسته‌ای محسوب می‌شود.

اهمیت سیروس ناصری در سپهر دیپلماتیک-اقتصادی ایران از چند جهت قابل بررسی است. نخست، پیشینه طولانی او در دیپلماسی چندجانبه ـ از نمایندگی در ژنو در میانه جنگ ایران و عراق، تا نقش‌آفرینی در مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ که به پایان جنگ منجر شد، و سپس عضویت در تیم هسته‌ای روحانی در دولت خاتمی ـ او را به یکی از سرشناس‌ترین چهره‌های دیپلماسی جمهوری اسلامی بدل کرد. دوم، نقش او در دوره اولیه پرونده هسته‌ای ایران ـ به‌ویژه به‌عنوان سخنگوی تیم هسته‌ای روحانی در دوره‌ای از مذاکرات با سه کشور اروپایی (انگلستان، فرانسه و آلمان) که به توافق سعدآباد (پاییز ۱۳۸۲) و توافق بروکسل (اسفند ۱۳۸۲) انجامید ـ او را در شمار معماران اولیه دیپلماسی هسته‌ای ایران قرار می‌دهد. سوم، پرونده‌های قضایی پربازتاب او ـ شامل اتهام رشوه ۵۰۰ هزار دلاری در قراردادهای نفتی (که از آن تبرئه شد)، و سپس اتهامات بعدی به «اقدام علیه امنیت ملی» که در بهمن ۱۳۹۴ به صدور حکم بازداشت او منجر شد ـ او را در شمار جنجالی‌ترین چهره‌های دستگاه دیپلماسی ایران در دو دهه گذشته قرار می‌دهد.

ناصری، که در ساختار تجاری-نفتی نیز سابقه‌ای پربازتاب دارد، نایب رئیس هیئت مدیره شرکت نفتی «کیش اورینتال» بوده است؛ شرکتی که در دوران احمدی‌نژاد، در شمار جنجالی‌ترین پرونده‌های پارس جنوبی قرار گرفت. در حال حاضر، طبق گزارش‌های منتشر شده، ناصری شهروندی اتریش را دارد و مقیم انگلستان است.

زندگی و پیشینه

اطلاعات منتشر شده درباره تاریخ دقیق تولد، محل تولد، و پیشینه خانوادگی سیروس ناصری در منابع رسانه‌ای باز محدود است؛ ویژگی‌ای که در میان دیپلمات‌های قدیمی جمهوری اسلامی نسبتاً معمول به شمار می‌رود. آنچه از روایت‌های منتشر شده روشن است، این که ناصری در نسل اول دیپلمات‌های پساانقلابی قرار می‌گیرد ـ نسلی که در دهه ۶۰، در ساختار نوپای دیپلماسی جمهوری اسلامی فعال شد.

از پیشینه خانوادگی او، روشن است که دو پسر به نام‌های بابک و سیامک ناصری دارد ـ اطلاعی که در رسانه‌های ایران در چارچوب پرونده‌های قضایی او ذکر شده است.

آغاز فعالیت دیپلماتیک: نمایندگی دائم در ژنو (از ۱۳۶۵)

نقطه آغاز کارنامه دیپلماتیک ناصری، انتصاب او در سال ۱۳۶۵ به‌عنوان نماینده دائم ایران در دفتر سازمان ملل در ژنو بود. این سمت، یکی از پایدارترین جایگاه‌های دیپلماتیک چندجانبه ایران در سازمان ملل به شمار می‌رود.

دفتر سازمان ملل در ژنو، یکی از چهار مقر اصلی سازمان ملل (در کنار نیویورک، وین و نایروبی)، در شمار مهم‌ترین مراکز دیپلماسی چندجانبه جهان قرار می‌گیرد. در این دفتر، نهادهای متعددی از سازمان ملل ـ از جمله شورای حقوق بشر، سازمان بین‌المللی کار، سازمان جهانی بهداشت، کنفرانس خلع سلاح، و کنفرانس تجارت و توسعه (UNCTAD) ـ فعالیت می‌کنند.

تصدی این سمت در سال ۱۳۶۵ ـ یعنی در میانه جنگ ایران و عراق و در دوره پر تنش دیپلماتیک ایران در عرصه بین‌المللی ـ نشانه‌ای از اعتماد ساختار دیپلماسی ایران در آن دوره به ناصری بود.

نقش در مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت

یکی از وجوه شاخص کارنامه دیپلماتیک ناصری، عضویت در تیم ایرانی مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت بود. قطعنامه ۵۹۸، که در ۲۹ تیر ۱۳۶۶ (۲۰ ژوئیه ۱۹۸۷) توسط شورای امنیت سازمان ملل تصویب شد، طرح صلح برای پایان دادن به جنگ ایران و عراق بود. این قطعنامه، در نهایت، در ۲۷ تیر ۱۳۶۷ (۱۸ ژوئیه ۱۹۸۸) توسط جمهوری اسلامی پذیرفته شد و یک ماه بعد، در ۲۹ مرداد ۱۳۶۷، آتش‌بس میان ایران و عراق برقرار گردید.

نقش‌آفرینی در مذاکرات این قطعنامه، یکی از حساس‌ترین و پربازتاب‌ترین مأموریت‌های دیپلماتیک تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود ـ مأموریتی که با پایان رسمی جنگ هشت ساله ایران و عراق به نتیجه رسید.

نقش در دائمی شدن تعهد ایران به NPT

یکی از وجوه جنجالی کارنامه دیپلماتیک ناصری در دوران فعالیت در ژنو، نقش او در دائمی شدن تعهد ایران به پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) بود. در سال ۱۹۹۵ (۱۳۷۴)، در کنفرانس بازنگری پیمان NPT، تصمیم به «تمدید نامحدود» این پیمان گرفته شد و ایران نیز در این تصمیم همراهی کرد.

برخی از کارشناسان و رسانه‌های نزدیک به جریان منتقد دستگاه دیپلماسی (از جمله مشرق نیوز)، این نقش‌آفرینی ناصری را به‌عنوان «نقطه آغاز فشار بر ایران بر سر مسأله هسته‌ای» تفسیر کرده‌اند. این نقد، که در فضای پسا-تشدید پرونده هسته‌ای ایران در دهه ۸۰ و ۹۰ شمسی مطرح شد، یکی از پایدارترین انتقادات به کارنامه دیپلماتیک ناصری محسوب می‌شود ـ هرچند که موافقان دیپلماسی آن دوره، این تصمیم را در چارچوب منافع کلی نظام جمهوری اسلامی توضیح می‌دهند.

عضویت در تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای دولت خاتمی

پربازتاب‌ترین فصل دیپلماتیک کارنامه ناصری، عضویت در تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران در دوره دبیری حسن روحانی بر شورای عالی امنیت ملی (۱۳۸۲-۱۳۸۴) بود. این دوره، با آغاز رسمی پرونده هسته‌ای ایران و مذاکرات با سه کشور اروپایی (E3: انگلستان، فرانسه و آلمان) هم‌زمان بود.

ناصری در این دوره، علاوه بر عضویت در تیم مذاکره‌کننده، مدتی نیز سخنگوی این تیم بود ـ سمتی که او را به یکی از چهره‌های شناخته‌شده دیپلماسی هسته‌ای ایران در عرصه بین‌المللی بدل کرد.

توافق سعدآباد و بروکسل

دوره ناصری در تیم هسته‌ای، با دو توافق مهم همراه بود:

       توافق سعدآباد (آبان ۱۳۸۲): نخستین توافق رسمی میان ایران و سه کشور اروپایی که بر اساس آن، ایران «داوطلبانه و موقت» فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم را تعلیق کرد و پروتکل الحاقی NPT را امضا کرد.

       توافق بروکسل (اسفند ۱۳۸۲): توافق دوم که در آن، چارچوب‌های همکاری دو طرف تثبیت شد.

تحلیل بعدی ناصری از دوره مذاکرات

ناصری در گفت‌وگو با ایرنا در دی ۱۳۹۲ ـ پس از سال‌ها سکوت ـ توافق ژنو (آبان ۱۳۹۲، نخستین توافق هسته‌ای دولت روحانی با ۵+۱) را «دستاوردی بزرگ» و «نتیجه ۱۰ سال برنامه‌ریزی مستمر و تلاش پیوسته مسئولان مقاطع مختلف ـ آقایان روحانی، لاریجانی و جلیلی و دوباره دکتر روحانی و تیمش» توصیف کرد.

ناصری در همین گفت‌وگو، با اشاره به اینکه «طرف اصلی دعوا در این مذاکرات هم به صورت شفاهی و هم به صورت مکتوب اعلام کند ایران برنامه غنی‌سازی خواهد داشت»، آن را «دستاورد بسیار بزرگی» خواند که در طول ۱۰ سال هیچ یک از طرف‌های مذاکره حاضر نبودند به آن اقرار کنند.

فعالیت تجاری: شرکت کیش اورینتال

پس از پایان دوره مذاکرات هسته‌ای در دولت خاتمی و آغاز دولت محمود احمدی‌نژاد، ناصری به فعالیت تجاری روی آورد. نایب رئیس هیئت مدیره شرکت نفتی «کیش اورینتال» ـ شرکتی فعال در صنعت نفت و گاز، به‌ویژه در پروژه‌های پارس جنوبی ـ شد.

اتهام رشوه ۵۰۰ هزار دلاری (۱۳۸۴)

در سال ۱۳۸۴، شرکت اورینتال کیش که ناصری نایب رئیس هیئت مدیره آن را بر عهده داشت، متهم به پرداخت رشوه به مقامات وزارت نفت و گرفتن مسئولیت چند فاز طرح پارس جنوبی شد. اتهام مشخص ناصری، دریافت رشوه به مبلغ ۵۰۰ هزار دلار بود.

دادگاه و تبرئه

در دادگاه مربوط، مسأله رشوه نیم میلیون دلاری ناصری ـ که مربوط به حساب بانکی او در سوئیس و انتقال به مدیرعامل سابق هواپیمایی و مشاور عالی شرکت نفت و گاز پارس بود ـ بررسی شد و ناصری از این اتهام تبرئه شد. همچنین شرکت اورینتال کیش نیز توسط دادگاه تبرئه شد.

با وجود تبرئه، در پی طرح مسائل پرونده، ناصری در وین اقامت گزید و از سفر به ایران در دوران احمدی‌نژاد خودداری کرد ـ تصمیمی که تا سال ۱۳۹۲ (پایان دولت احمدی‌نژاد و آغاز دولت روحانی) ادامه یافت.

روایت خود ناصری

در گفت‌وگوی شاخص با ایرنا در دی ۱۳۹۲، ناصری در پاسخ به سؤال «چه زمانی به ایران بازگشتید؟» اعلام کرد: «برای برگشتن لازم نبود که از ایران رفته باشم. هیچ وقت از ایران نرفتم و در تمام این سال‌ها در ایران بودم. البته سفرهای کوتاه کاری داشته‌ام.» این موضع، که با روایت‌های رسانه‌های منتقد در تناقض است، نشانه‌ای از تلاش ناصری برای کنترل روایت رسانه‌ای درباره خود بود.

ناصری همچنین درباره سرنوشت شرکت اورینتال کیش گفت: «بعدها این شرکت را به یکی از شرکت‌های وابسته به شرکت ملی نفت ایران واگذار کردیم. در واقع تا حدود زیادی شکل دولتی یا نیمه‌دولتی پیدا کرد.»

حذف از تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای (خرداد ۱۳۹۴)

با آغاز دولت روحانی و فاز جدید مذاکرات هسته‌ای، ناصری به‌عنوان یکی از مشاوران تیم مذاکراتی هسته‌ای فعالیت می‌کرد. اما در ۲۶ خرداد ۱۳۹۴ ـ یعنی در روزهای پایانی مذاکرات منتهی به برجام ـ سایت پارس نیوز از حذف دو مشاور تیم مذاکرات هسته‌ای: سیروس ناصری و محمدرضا البرزی خبر داد.

این حذف، در فضای پر تنش پایانی مذاکرات برجام، یکی از وقایع پربازتاب آن دوره محسوب می‌شد.

افشاگری زاکانی و حکم بازداشت (بهمن ۱۳۹۴)

پس از حذف از تیم مذاکراتی، فضای رسانه‌ای علیه ناصری شدت گرفت. علی زاکانی (نماینده وقت تهران در مجلس، شهردار کنونی تهران) افشاگری‌هایی درباره سیروس ناصری و حسین فریدون (برادر حسن روحانی) منتشر کرد. در پی آن، چهار نماینده مجلس نامه‌ای به رئیس‌جمهور درباره این موضوع نوشتند و اسناد مرتبط به دستگاه قضایی ارائه شد.

نتیجه این فشارها، در بهمن ماه ۱۳۹۴، صدور حکم بازداشت سیروس ناصری به اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» بود. این اتهام، که در ادبیات حقوقی-قضایی ایران در دسته اتهامات سنگین قرار می‌گیرد، یکی از پربازتاب‌ترین پرونده‌های قضایی مرتبط با اعضای پیشین تیم هسته‌ای محسوب می‌شد.

تشکیل پرونده قضایی جدید (مهر ۱۳۹۶)

در مهر ۱۳۹۶، خبرگزاری مهر از تشکیل پرونده قضایی جدید برای سیروس ناصری و صدور حکم جلب خبر داد. طبق این گزارش: «هر چند در طی سال‌های اخیر ناصری چند بار ممنوع‌الخروج شده بود، اما شنیده شده است اکنون این فرد در ایران نیست و متواری شده است.»

وضعیت کنونی

طبق گزارش‌های منتشر شده، در حال حاضر سیروس ناصری شهروندی کشور اتریش را دارد و مقیم انگلستان است. این وضعیت ـ که در آن، یک دیپلمات سابق با کارنامه طولانی در ساختار جمهوری اسلامی، به دلیل پرونده‌های قضایی متعدد، از کشور خارج شده ـ یکی از پربازتاب‌ترین نمونه‌های پدیده «دیپلمات‌های مهاجر در پی پرونده‌های قضایی» در ایران معاصر محسوب می‌شود.

دیدگاه‌ها و مواضع

سیروس ناصری در طول کارنامه طولانی خود، چارچوب فکری-حرفه‌ای روشنی صورت‌بندی کرده است که در چند محور قابل پی‌گیری است.

پیوستگی به سنت دیپلماسی روحانی

محوری‌ترین موضع راهبردی ناصری، پیوستگی به سنت دیپلماسی حسن روحانی ـ که در دوران دبیری شورای عالی امنیت ملی، ناصری از اعضای ارشد تیم هسته‌ای او بود ـ است. این پیوستگی، در تمجید ناصری از توافق ژنو ۱۳۹۲ و تلاش‌های مستمر روحانی، بازتاب گسترده‌ای یافت.

نگاه واقع‌گرایانه به مذاکرات

ناصری در یکی از تحلیل‌های شاخص خود اعلام کرد که «اغلب طرف‌هایی که طرف اصلی دعوا هم نبودند حاضر نبودند مسأله غنی‌سازی را بپذیرند» ـ نشانه‌ای از نگاه واقع‌گرایانه او به دینامیک‌های مذاکرات بین‌المللی.

تأکید بر تداوم تلاش‌ها

در نگاه ناصری، توافق ژنو ۱۳۹۲ نه به‌عنوان یک رویداد منفرد، بلکه به‌عنوان «نتیجه ۱۰ سال برنامه‌ریزی مستمر» قابل فهم است. این موضع، که در آن، ناصری از همه دبیران شورای عالی امنیت ملی در دوره مذاکرات هسته‌ای (روحانی، لاریجانی، جلیلی و دوباره روحانی) تمجید می‌کند، نشانه‌ای از نگاه فراجناحی او به فرآیند مذاکرات است.

اعلام کناره‌گیری از سیاست

پس از تجربه پرونده‌های قضایی، ناصری در گفت‌وگوی شاخص خود با ایرنا در دی ۱۳۹۲ اعلام کرد: «آن زمان تنها مرتبه‌ای بود که من به اصرار به صحنه سیاست بازگشتم و بعد از آن هم برای همیشه از این عرصه کنار رفتم و این تصمیمم نیز قطعی است.» او همچنین اعلام کرد که «قطعاً دیگر وارد این حوزه نخواهم شد.»

با این حال، در سال‌های بعد، با حذف از مشاوران تیم هسته‌ای و سپس صدور احکام قضایی، فضای فعالیت او در ایران به‌طور کامل بسته شد.

سکوت در برابر برخی سؤالات

ویژگی متمایز شخصیت رسانه‌ای ناصری، سکوت پایدار در برابر برخی سؤالات حساس است. در گفت‌وگوی ایرنا، در پاسخ به برخی سؤالات درباره مذاکرات هسته‌ای دوره خود، اعلام کرد: «به خاطر مصالح و منافع نظام همچنان سکوت پیشه می‌کنم.»

فایل کامل گفتگوی عبدی مدیا با سیروس ناصری، مذاکره کننده پیشین

 فایل کامل گفتگوی عبدی مدیا با سیروس ناصری، مذاکره کننده پیشین بدون فیلتر در کست‌باکس بشنوید

ارتباط با چهره‌ها و جریان‌ها

سیروس ناصری در شبکه‌ای از پیوندهای سیاسی-اجرایی با چهره‌های شاخص جمهوری اسلامی قرار داشت. در سطح دیپلماتیک، رابطه او با حسن روحانی (که در دوران دبیری بر شورای عالی امنیت ملی، ناصری از اعضای ارشد تیم هسته‌ای او بود)، علی لاریجانی (دبیر بعدی شورای عالی امنیت ملی)، سعید جلیلی (دبیر شورای عالی امنیت ملی در دوران احمدی‌نژاد)، و حسین موسویان (هم‌نسل و هم‌گروه او در تیم هسته‌ای دوره خاتمی) از پیوندهای کلیدی او بود.

در سطح وزارت امور خارجه، رابطه او با محمدرضا البرزی (نماینده پیشین ایران در سازمان ملل در ژنو، که به همراه او در ۹۴ از تیم مذاکرات حذف شد) و محمدجواد ظریف (وزیر امور خارجه دولت روحانی، که در کتاب «آقای سفیر» خود به ناصری اشاره کرده) از پیوندهای حرفه‌ای-سیاسی او بود.

در پرونده‌های قضایی و رسانه‌ای، نام ناصری در کنار حسین فریدون (برادر روحانی)، سعید امامی (مدیر اطلاعاتی فقید جنجالی)، و چهره‌های دیگر در گزارش‌های رسانه‌های منتقد قرار گرفته است. علی زاکانی، با افشاگری‌های خود، یکی از منتقدان اصلی او در عرصه عمومی بوده است.

جمع‌بندی

سیروس ناصری، یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال جنجالی‌ترین چهره‌های دیپلماتیک-اقتصادی جمهوری اسلامی در سه دهه گذشته است که با کارنامه‌ای از سمت‌های شاخص ـ از نمایندگی دائم ایران در ژنو (از ۱۳۶۵)، عضویت در تیم مذاکرات قطعنامه ۵۹۸، سخنگویی و عضویت ارشد در تیم هسته‌ای دولت خاتمی، نیابت ریاست هیئت مدیره شرکت کیش اورینتال، تا حذف از تیم هسته‌ای دولت روحانی در خرداد ۱۳۹۴، صدور حکم بازداشت در بهمن ۱۳۹۴، و در نهایت، تشکیل پرونده قضایی جدید در مهر ۱۳۹۶ ـ یکی از پربازتاب‌ترین چهره‌های دستگاه دیپلماسی ایران در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. کارنامه او ـ از فعالیت در ساختار رسمی دیپلماسی، حضور در دو دوره از مهم‌ترین مذاکرات بین‌المللی ایران (قطعنامه ۵۹۸ و مذاکرات هسته‌ای E3)، فعالیت تجاری در یکی از شرکت‌های پربازتاب صنعت نفت ایران، و در نهایت، خروج از کشور و اقامت در انگلستان با شهروندی اتریش ـ تصویری از یک «دیپلمات-تاجر چندوجهی» با همه پیچیدگی‌ها و حواشی آن ارائه می‌دهد.

ویژگی متمایز ناصری، در سطح اول، پیوند پایدار او با تیم مذاکراتی حسن روحانی ـ از دوران دبیری شورای عالی امنیت ملی تا دولت یازدهم و دوازدهم ـ است؛ پیوندی که در نهایت، با حذف او از مشاوران تیم در خرداد ۱۳۹۴ و پرونده‌های قضایی بعدی، در پایان دچار تنش جدی شد. در سطح دوم، حضور هم‌زمان او در دو عرصه دیپلماتیک و تجاری-نفتی ـ که در مورد بسیاری از دیپلمات‌های ایرانی نسبتاً نادر است ـ یکی از وجوه قابل توجه شخصیت او محسوب می‌شود؛ ویژگی‌ای که در نهایت، در پرونده اتهام رشوه ۱۳۸۴، به نقطه ضعف کارنامه او بدل شد.

از منظر تحلیلی، جایگاه ناصری، نمونه‌ای از پدیده «دیپلمات-تاجر مهاجر در پی پرونده‌های قضایی» در ایران معاصر است؛ پدیده‌ای که در آن، یک چهره با تجربه طولانی در ساختار رسمی نظام، در پی تنش‌های قضایی-سیاسی، در نهایت از کشور خارج می‌شود و در خارج اقامت می‌گزیند. این پدیده، که در میان دیپلمات‌های سابق ایرانی نمونه‌های دیگری نیز دارد (همچون حسین موسویان که در آمریکا اقامت گزیده)، در ناصری با ویژگی پیچیدگی پرونده‌های قضایی و حواشی نفتی، بازتاب ویژه‌ای یافته است.

آنچه از منظر امروز روشن است، این که موضوعاتی که در کارنامه ناصری بازتاب یافته ـ از دیپلماسی هسته‌ای دهه ۸۰، نقش‌آفرینی در دائمی شدن NPT، پرونده‌های نفتی پارس جنوبی، تا اتهامات بعدی به اعضای تیم پیشین هسته‌ای ـ از پربازتاب‌ترین موضوعات بحث در گفتمان سیاست خارجی و دیپلماسی هسته‌ای ایران معاصر باقی مانده‌اند. در شرایطی که پرونده هسته‌ای ایران همچنان از چالش‌های اصلی سیاست خارجی کشور محسوب می‌شود، تجربه و روایت‌های ناصری ـ به‌عنوان یکی از معدود اعضای زنده تیم اولیه مذاکرات هسته‌ای E3 ـ همچنان بخشی از حافظه تاریخی دیپلماسی هسته‌ای ایران محسوب می‌شود، هرچند که حواشی قضایی پایدار، فضای حضور علنی او در عرصه عمومی ایران را به‌طور کامل بسته است.

سوالات متداول

سیروس ناصری کیست؟

سیروس ناصری، بازرگان صنعت نفت و دیپلمات سابق ایرانی است که از سال ۱۳۶۵ به‌عنوان نماینده دائم ایران در دفتر سازمان ملل در ژنو فعالیت می‌کرد. او عضو تیم ایرانی مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت و در دولت سید محمد خاتمی، از اعضای ارشد تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران (در دوران دبیری حسن روحانی بر شورای عالی امنیت ملی) و مدتی سخنگوی این تیم بوده است.

نقش ناصری در مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ چه بود؟

ناصری در دوران فعالیت به‌عنوان نماینده دائم ایران در ژنو، در شمار اعضای تیم ایرانی مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت بود ـ قطعنامه‌ای که در ۲۹ تیر ۱۳۶۶ توسط شورای امنیت تصویب شد و در نهایت در ۲۷ تیر ۱۳۶۷ توسط ایران پذیرفته شد و به پایان جنگ هشت‌ساله ایران و عراق منجر گردید.

نقش ناصری در مذاکرات هسته‌ای دوره خاتمی چه بود؟

ناصری در دوره دبیری حسن روحانی بر شورای عالی امنیت ملی (۱۳۸۲-۱۳۸۴)، در شمار اعضای ارشد تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران با سه کشور اروپایی (انگلستان، فرانسه و آلمان) بود و مدتی نیز سخنگوی این تیم بود. این دوره با توافق سعدآباد (آبان ۱۳۸۲) و توافق بروکسل (اسفند ۱۳۸۲) همراه بود.

پرونده اتهام رشوه ناصری چه بود؟

در سال ۱۳۸۴، ناصری به‌عنوان نایب رئیس هیئت مدیره شرکت نفتی «کیش اورینتال»، با اتهام دریافت رشوه به مبلغ ۵۰۰ هزار دلار در قراردادهای نفتی روبه‌رو شد. این اتهام مربوط به انتقال مبلغ از حساب سوئیس ناصری به مدیرعامل سابق هواپیمایی و مشاور عالی شرکت نفت و گاز پارس بود. در دادگاه مربوط، ناصری از این اتهام تبرئه شد و شرکت اورینتال کیش نیز تبرئه شد. با این حال، در دوران احمدی‌نژاد، ناصری ترجیح داد در وین اقامت گزیند و از سفر به ایران خودداری کرد.

چرا ناصری از تیم مذاکره‌کنندگان دولت روحانی حذف شد؟

در ۲۶ خرداد ۱۳۹۴ ـ یعنی در روزهای پایانی مذاکرات منتهی به برجام ـ سایت پارس نیوز از حذف دو مشاور تیم مذاکرات هسته‌ای: سیروس ناصری و محمدرضا البرزی خبر داد. این حذف، در پی فشارهای رسانه‌ای-سیاسی نزدیک به جریان منتقد دولت روحانی صورت گرفت.

حکم بازداشت ناصری برای چه اتهامی صادر شد؟

پس از افشاگری علی زاکانی (نماینده وقت تهران، شهردار کنونی) و نامه پیگیری چهار نماینده مجلس به رئیس‌جمهور درباره سیروس ناصری و حسین فریدون، در بهمن ماه ۱۳۹۴، حکم بازداشت سیروس ناصری به اتهام «اقدام علیه امنیت ملی» صادر شد. در مهر ۱۳۹۶، پرونده قضایی جدیدی برای او تشکیل شد و حکم جلب صادر گردید.

نقش ناصری در دائمی شدن NPT چه بود؟

در سال ۱۹۹۵ (۱۳۷۴)، در کنفرانس بازنگری پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT)، تصمیم به «تمدید نامحدود» این پیمان گرفته شد و ایران نیز در این تصمیم همراهی کرد. برخی از کارشناسان و رسانه‌های منتقد، نقش‌آفرینی ناصری در این مذاکرات را به‌عنوان «نقطه آغاز فشار بر ایران بر سر مسأله هسته‌ای» تفسیر کرده‌اند ـ هرچند که موافقان، این تصمیم را در چارچوب منافع کلی نظام جمهوری اسلامی توضیح می‌دهند.

ناصری در کجا اقامت دارد؟

طبق گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های ایران، در حال حاضر سیروس ناصری شهروندی کشور اتریش را دارد و مقیم انگلستان است. این وضعیت در پی تشکیل پرونده‌های قضایی متعدد علیه او و صدور حکم جلب در سال ۱۳۹۶ رخ داد.

ارزیابی ناصری از توافق ژنو ۱۳۹۲ چیست؟

ناصری در گفت‌وگو با ایرنا در دی ۱۳۹۲، توافق ژنو (نخستین توافق هسته‌ای دولت روحانی با ۵+۱ در آبان ۱۳۹۲) را «دستاوردی بزرگ» و «نتیجه ۱۰ سال برنامه‌ریزی مستمر و تلاش پیوسته مسئولان مقاطع مختلف» توصیف کرد. او همچنین در رویکردی فراجناحی، از تلاش‌های روحانی، لاریجانی، جلیلی و دوباره روحانی تمجید کرد.

کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبت‌نام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.

پیام‌های توهین‌آمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.

ثبت نام

در ادامه بخوانید

داستان‌های بیشتری که شاید بخواهید بخوانید

باید خواند

پربازدیدهای عبدی مدیا