سید محمد غرضی، سیاستمدار، مهندس و از چهرههای قدیمی و باسابقه جمهوری اسلامی ایران، متولد ۲۳ بهمن ۱۳۲۰ در اصفهان، یکی از معدود مدیران ارشدی است که کارنامه او از مبارزه سیاسی پیش از انقلاب و عضویت اولیه در سازمان مجاهدین خلق، تا بنیانگذاری سپاه پاسداران، استانداری، دوازده سال وزارت در دو حوزه کلیدی نفت و ارتباطات، و سرانجام نامزدی جنجالی در انتخابات ریاستجمهوری امتداد یافته است.
سید محمد غرضی کیست؟
سید محمد غرضی، سیاستمدار، مهندس و از چهرههای قدیمی و باسابقه جمهوری اسلامی ایران، متولد ۲۳ بهمن ۱۳۲۰ در اصفهان، یکی از معدود مدیران ارشدی است که کارنامه او از مبارزه سیاسی پیش از انقلاب و عضویت اولیه در سازمان مجاهدین خلق، تا بنیانگذاری سپاه پاسداران، استانداری، دوازده سال وزارت در دو حوزه کلیدی نفت و ارتباطات، و سرانجام نامزدی جنجالی در انتخابات ریاستجمهوری امتداد یافته است.
غرضی در حافظه عمومی ایران، بیش از هر چیز با دو وجه شناخته میشود:
نخست، بهعنوان «وزیر دوران جنگ» که در سالهای سخت دهه ۱۳۶۰، ابتدا وزارت نفت و سپس وزارت پست و تلگراف و تلفن را در اختیار داشت.
دوم، بهعنوان «پدیده انتخابات ۱۳۹۲» که با شعار محوری «دولت ضد تورم» و لحن صریح و بیپرده خود در مناظرههای تلویزیونی، به یکی از چهرههای بهیادماندنی آن دوره انتخاباتی بدل شد.
اهمیت غرضی در تاریخ سیاسی-اداری جمهوری اسلامی از چند جهت قابل بررسی است. نخست، او یکی از معدود مدیرانی است که کارنامهای پیوسته از نخستین روزهای پس از انقلاب ـ از بنیانگذاری سپاه پاسداران و استانداری در دوران بحرانی ـ تا سطوح وزارتی در دولتهای میرحسین موسوی و اکبر هاشمی رفسنجانی داشته است. دوم، نقش او در وزارت پست و تلگراف و تلفن در دوازده سال (۱۳۶۴ تا ۱۳۷۶)، با دورهای از گسترش زیرساختهای مخابراتی و تلفنی ایران همزمان شد که در شکلگیری شبکه ارتباطی مدرن کشور نقش داشت. سوم، حضور او در انتخابات ۱۳۹۲ با گفتمان اقتصادی متمرکز بر مهار تورم، یکی از نمونههای متمایز طرح یک ایده اقتصادی واحد در فضای انتخاباتی ایران به شمار میرود.
غرضی در سالهای اخیر، با وجود کنارهگیری نسبی از مناصب رسمی، همچنان بهعنوان یک چهره مستقل و منتقد در فضای رسانهای ایران حضور دارد و دیدگاههای او ـ بهویژه در حوزه اقتصاد، تورم و سیاستهای پولی ـ در رسانهها بازتاب مییابد.
زندگی و پیشینه
سید محمد غرضی در ۲۳ بهمن ۱۳۲۰ در شهر اصفهان به دنیا آمد. او در خانوادهای اصفهانی پرورش یافت و دوران کودکی، تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همین شهر گذراند. اصفهان در دهههای ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰، یکی از مراکز اصلی صنعتی, فرهنگی و مذهبی ایران بود و فضای این شهر، در شکلگیری گرایشهای فکری و سیاسی اولیه غرضی نقش داشت.
پس از پایان تحصیلات متوسطه، غرضی در سال ۱۳۴۰ وارد دانشکده فنی دانشگاه تهران شد و به تحصیل در رشته مهندسی برق-الکترونیک پرداخت. او موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) در رشته مهندسی برق از دانشگاه تهران شد. در سالهای ۱۳۴۶ و ۱۳۴۷، برای گذراندن دورههای تخصصی در زمینه انتقال و توزیع نیروی برق، عازم فرانسه شد. این تحصیلات فنی، در سالهای بعد و بهویژه در دوران وزارت او در حوزههای نفت و ارتباطات، یکی از منابع تخصصی مدیریت او به شمار میرفت.
آغاز فعالیت سیاسی و دوران پیش از انقلاب
ورود غرضی به عرصه فعالیت سیاسی، به اواسط دهه ۱۳۴۰ بازمیگردد. در این دوره، او به سازمان مجاهدین خلق ـ که در سال ۱۳۴۴ توسط گروهی از فعالان مذهبی-انقلابی تأسیس شده بود و در آن مقطع بهعنوان یک جریان مبارز مسلح علیه حکومت پهلوی فعالیت میکرد ـ پیوست. فعالیت او در این سازمان، منجر به دستگیری او توسط ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) شد.
شایان توجه است که عضویت اولیه غرضی در سازمان مجاهدین خلق، مربوط به دوره پیش از تغییرات ایدئولوژیک این سازمان در سال ۱۳۵۴ (موسوم به «تغییر ایدئولوژی» و گرایش بخشی از سازمان به مارکسیسم) است. بسیاری از اعضای اولیه مذهبی این سازمان، که پس از این تحول از آن فاصله گرفتند، در سالهای بعد به چهرههای شاخص جمهوری اسلامی بدل شدند؛ غرضی نیز از این دسته بود.
نزدیک به آیتالله خمینی در پاریس
در دوره منتهی به پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، غرضی از جمله افرادی بود که در نوفل لوشاتو، در حومه پاریس، به حلقه نزدیکان آیتالله سید روحالله خمینی پیوست. این حضور در نوفل لوشاتو، در دورهای که آیتالله خمینی به رهبر بلامنازع انقلاب بدل شده بود، یکی از عوامل تثبیت جایگاه غرضی در ساختار قدرت پس از انقلاب به شمار میرود. شبکه افرادی که در نوفل لوشاتو در کنار آیتالله خمینی حضور داشتند، در سالهای نخست پس از انقلاب، بسیاری از مناصب کلیدی نظام جدید را در اختیار گرفتند.
نقش در نهادسازی پس از انقلاب
بنیانگذاری سپاه پاسداران
یکی از مهمترین وجوه کارنامه غرضی، نقش او در بنیانگذاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ماههای نخست پس از پیروزی انقلاب است. سپاه پاسداران در اردیبهشت ۱۳۵۸ با فرمان آیتالله خمینی و با هدف حفاظت از دستاوردهای انقلاب تأسیس شد. غرضی از جمله بنیانگذارانی این نهاد و بنا بر روایتهای منتشر شده، یکی از اعضای گروه چهار نفره فرماندهی اولیه سپاه در نخستین ماههای شکلگیری آن بود.
این جایگاه، غرضی را در شمار نسل اول فرماندهان و بنیانگذاران یکی از مهمترین نهادهای نظامی-امنیتی جمهوری اسلامی قرار میدهد؛ هرچند او در سالهای بعد، مسیر خود را بیشتر به سمت مدیریت اجرایی و وزارتی سوق داد و از ساختار نظامی فاصله گرفت.
ببینید | حرفهایی برای نخستین بار / گفتگویی داغ با محمد غرضی وزیر وقت نفت و پست تلگراف و تلفن
استانداری کردستان و خوزستان
در سالهای نخست پس از انقلاب، غرضی مسئولیتهای استانی مهمی را در دو منطقه بحرانی کشور بر عهده گرفت.
او در دورهای استاندار کردستان بود ـ استانی که در سالهای ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹ با درگیریهای مسلحانه و بحران امنیتی شدیدی روبهرو بود.
سپس از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰، بهعنوان استاندار خوزستان منصوب شد ـ استانی که با آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور ۱۳۵۹، به خط مقدم جبهه نبرد بدل شد.
مسئولیت استانداری خوزستان در نخستین ماههای جنگ، یکی از دشوارترین مسئولیتهای اجرایی آن دوره بود. در همین دوره، غرضی با صنعت نفت ـ که مراکز اصلی آن در خوزستان قرار داشت ـ آشنایی نزدیک یافت؛ آشناییای که زمینهساز انتصاب بعدی او به وزارت نفت شد.
دوران وزارت
وزارت نفت (۱۳۶۰ تا ۱۳۶۴)
در سال ۱Blocks، غرضی بهعنوان وزیر نفت در دولت محمدعلی رجایی و سپس در دولت میرحسین موسوی انتخاب شد. دوره وزارت نفت او، با یکی از سختترین دورانهای صنعت نفت ایران همزمان بود: جنگ ایران و عراق در جریان بود، تأسیسات نفتی خوزستان و جزایر و پایانههای صادراتی در خلیج فارس در معرض حملات هوایی و موشکی عراق قرار داشتند، و ایران در شرایط تحریم و فشار بینالمللی، تلاش میکرد جریان صادرات نفت ـ که تنها منبع اصلی درآمد ارزی کشور در دوران جنگ بود ـ را حفظ کند.
غرضی در این دوره، مدیریت بازسازی تأسیسات آسیبدیده، حفظ سطح تولید و صادرات در شرایط جنگی، و مدیریت روابط ایران در سازمان اوپک را بر عهده داشت. در روایتهای منتشر شده از این دوره، غرضی به مذاکرات خود با شیخ احمد زکی یمانی، وزیر نفت مقتدر عربستان سعودی در آن دوره، درباره سهمیهبندی تولید نفت اشاره کرده است.
وزارت پست و تلگراف و تلفن (۱۳۶۴ تا ۱۳۷۶)
در سال ۱۳۶۴، غرضی به وزارت پست و تلگراف و تلفن منتقل شد و این مسئولیت را تا سال ۱۳۷۶ ـ یعنی به مدت دوازده سال و در طول دو دولت میرحسین موسوی و سپس دو دوره دولت اکبر هاشمی رفسنجانی ـ بر عهده داشت. این دوره طولانی، غرضی را به یکی از باسابقهترین وزرای این حوزه در تاریخ جمهوری اسلامی بدل کرد.
دوران وزارت غرضی در حوزه ارتباطات، با دورهای از گسترش زیرساختهای مخابراتی ایران همزمان شد. در سالهای پس از جنگ و در دوران بازسازی دولت سازندگی، گسترش شبکه تلفن ثابت، توسعه مراکز مخابراتی، و آغاز مدرنسازی زیرساختهای ارتباطی کشور، بخشی از کارنامه این وزارتخانه در دوره مدیریت غرضی بود. این دوره، پیش از گسترش گسترده تلفن همراه و اینترنت در ایران بود، اما زیرساختهای پایهای که در این سالها شکل گرفت، بستر توسعههای بعدی را فراهم کرد.
نمایندگی مجلس
غرضی در کنار مسئولیتهای اجرایی، در دورهای نماینده مجلس شورای اسلامی نیز بود. بنا بر روایتهای منتشر شده، او در مقطعی که قرار بود وزیر نفت شود، مسئولیت نمایندگی مجلس را نیز بر عهده داشت و در توضیح این موضوع، بر اهمیت پشتوانه مردمی برای یک وزیر تأکید کرده بود.
فعالیت پس از دوران وزارت
پس از پایان دوره وزارت در سال ۱۳۷۶ و همزمان با آغاز دولت اصلاحات به ریاست سید محمد خاتمی، غرضی از مناصب وزارتی کناره گرفت و به فعالیتهای مدیریتی در بخشهای فنی و مهندسی روی آورد. او در دورهای، رئیس هیئتمدیره شرکت مهندسین مشاور نیرو (مشانیر) بود ـ شرکتی که در حوزه مهندسی و مشاوره پروژههای نیرو و انرژی فعالیت میکند و این جایگاه، با پیشینه تخصصی غرضی در حوزه مهندسی برق همخوانی داشت.
در این دوره، غرضی تا حدود زیادی از کانون توجه رسانهای و سیاسی فاصله گرفت و در ذهنیت عمومی جامعه، به یکی از چهرههای دهه ۱۳۶۰ بدل شد که در دو دهه بعد، حضور کمرنگتری در عرصه عمومی داشت.
نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری
انتخابات ۱۳۹۲؛ «پدیده انتخابات»
بازگشت پرسروصدای غرضی به عرصه سیاسی، در انتخابات یازدهمین دوره ریاستجمهوری در سال ۱۳۹۲ رخ داد. او در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲ با حضور در وزارت کشور، برای این انتخابات ثبتنام کرد و صلاحیت او از سوی شورای نگهبان تأیید شد. غرضی در شمار هشت نامزد تأییدصلاحیتشده این دوره قرار گرفت ـ در کنار چهرههایی چون حسن روحانی، سعید جلیلی، محمدباقر قالیباف، علیاکبر ولایتی، محسن رضایی، محمدرضا عارف و محمد غرضی.
شعار محوری کمپین غرضی، «دولت ضد تورم» بود. او در سخنرانیها و مناظرههای تلویزیونی، بر مهار تورم بهعنوان اصلیترین اولویت اقتصادی کشور تأکید میکرد و سیاستهای پیشنهادی او شامل موارد زیر بود:
توقف چاپ پول بدون پشتوانه
انضباط مالی دولت
خرج نکردن دولت بیش از درآمد آن
در حوزه فرهنگی، او با دخالت دولت در عرصههای فرهنگ، ورزش و هنر مخالف بود و در حوزه سیاسی، بر توسعه همزمان «جمهوریت و اسلامیت» تأکید میکرد.
لحن صریح، بیپرده و گاه طنزآمیز غرضی در مناظرههای تلویزیونی، توجه گستردهای را به خود جلب کرد و او را به یکی از چهرههای بهیادماندنی آن دوره انتخاباتی بدل ساخت. بسیاری از ناظران، او را «پدیده انتخابات ۱۳۹۲» نامیدند. با این حال، در نتیجه نهایی، غرضی با کسب حدود پانصد هزار رأی، در میان شش نامزد باقیمانده (پس از انصراف دو نامزد) در رتبه ششم و آخر قرار گرفت. این انتخابات، در نهایت با پیروزی حسن روحانی در دور اول به پایان رسید.
تلاش برای نامزدی در ۱۳۹۶
غرضی در انتخابات دوازدهمین دوره ریاستجمهوری در سال ۱۳۹۶ نیز برای نامزدی ثبتنام کرد، اما این بار صلاحیت او از سوی شورای نگهبان تأیید نشد و نتوانست در این انتخابات شرکت کند.
دیدگاهها و مواضع
سید محمد غرضی در طول سالهای اخیر، مواضع متمایزی در حوزههای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی صورتبندی کرده است که برخی از آنها در فضای سیاسی ایران، در طیف مستقل و منتقد قرار میگیرد.
تمرکز بر مهار تورم: محوریترین دیدگاه اقتصادی غرضی، تأکید بر مهار تورم بهعنوان اصلیترین معضل اقتصادی ایران است. او بارها اعلام کرده که «نسل ما صد سال است که در تورم سوخته» و آرزوی او این است که نسلهای آینده با دولتهای تورمزا روبهرو نشوند. در نگاه او، ریشه بسیاری از مشکلات اقتصادی و اجتماعی ایران، در سیاستهای پولی نادرست، چاپ پول بدون پشتوانه و کسری بودجه مزمن دولتها نهفته است.
مخالفت با دخالت دولت در فرهنگ: غرضی در حوزه فرهنگی، از مواضع نسبتاً لیبرال دفاع کرده و با دخالت دولت در عرصههای فرهنگ، هنر و ورزش مخالف بوده است. این موضع، او را در فاصله از رویکردهای کنترلگرایانه دولتی در حوزه فرهنگ قرار میدهد.
نگاه به تاریخ و مقایسه با دوران پیش از انقلاب: غرضی در برخی اظهارات خود، مقایسههایی میان شیوه حکمرانی دوران جمهوری اسلامی و دوران پیش از انقلاب مطرح کرده است. در یکی از اظهارات بحثبرانگیز خود، با اشاره به نخستوزیران دوران پهلوی و دکتر محمد مصدق، بر اهمیت پاسخگویی مقامات به افکار عمومی و رسانهها تأکید کرد.
گفتگوی عبدی مدیا با سید محمد غرضی - وزیر نفت، وزیر پست و تلگراف و تلفن و از بنیانگذاران سپاه
ارتباط با چهرهها و جریانها
نام سید محمد غرضی در طول دورههای مختلف فعالیت، با شبکهای از چهرهها و جریانهای متعدد گره خورده است. در دوران پیش از انقلاب، او از اعضای اولیه سازمان مجاهدین خلق و سپس از نزدیکان حلقه نوفل لوشاتو پیرامون آیتالله خمینی بود. در دوران نهادسازی پس از انقلاب، در شمار بنیانگذاران سپاه پاسداران قرار گرفت.
در دوران وزارت، غرضی در دولتهای محمدعلی رجایی، میرحسین موسوی و اکبر هاشمی رفسنجانی خدمت کرد. حضور طولانی او در کابینههای متعدد، او را با نسلی از مدیران ارشد دهه ۱۳۶۰ ـ از جمله میرحسین موسوی (نخستوزیر دوران جنگ)، محسن رضایی (فرمانده سپاه) و دیگر چهرههای آن دوره ـ در ارتباط قرار داد. در حوزه نفت، تعامل او با چهرههای بینالمللی این صنعت از جمله شیخ احمد زکی یمانی، در روایتهای منتشر شده او بازتاب یافته است.
در انتخابات ۱۳۹۲، غرضی بهعنوان یک نامزد مستقل، در کنار نامزدهای جریانهای اصولگرا و میانهرو حضور یافت، بدون آنکه بهطور مشخص به یکی از این جریانها وابسته باشد؛ ویژگیای که جایگاه او را بهعنوان یک چهره مستقل تثبیت کرد.
جمعبندی
سید محمد غرضی، یکی از چهرههای متمایز نسل اول مدیران جمهوری اسلامی است که کارنامهای کمنظیر از تنوع مسئولیتها را تجربه کرده است: از مبارزه مسلحانه پیش از انقلاب و زندان ساواک، تا بنیانگذاری سپاه پاسداران، استانداری در دو منطقه بحرانی، دوازده سال وزارت در دو حوزه کلیدی نفت و ارتباطات، و سرانجام نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری در سن کهولت.
ویژگی متمایز کارنامه غرضی، در سطح اول، پیوستگی حضور او در ساختار اجرایی جمهوری اسلامی در طول دو دهه نخست پس از انقلاب است؛ حضوری که او را در شمار معدود مدیرانی قرار میدهد که هم در دولت چپگرای میرحسین موسوی و هم در دولت میانهروی اکبر هاشمی رفسنجانی، مسئولیت وزارتی داشتند. در سطح دوم، بازگشت پرسروصدای او به عرصه سیاسی در انتخابات ۱۳۹۲ با گفتمان اقتصادی متمرکز بر مهار تورم، نشان داد که او در دهه هفتم زندگی خود، همچنان ایدههای روشن و متمایزی برای اداره کشور دارد.
از منظر تحلیلی، غرضی نمونهای از یک «مدیر-تکنوکرات انقلابی» است؛ چهرهای که ترکیبی از پیشینه انقلابی-مبارزاتی و تخصص فنی-مهندسی را در خود جمع کرده و در طول سالها، از یک فرمانده و مدیر اجرایی به یک منتقد مستقل و صریحاللهجه بدل شده است. لحن بیپرده و گاه طنزآمیز او در سالهای اخیر، و تمرکز پیگیر او بر مسئله تورم بهعنوان معضل بنیادین اقتصاد ایران، جایگاه او را بهعنوان یک صدای مستقل در فضای سیاسی ایران تثبیت کرده است.
آنچه از منظر تاریخی روشن است، این است که نام غرضی در چندین فصل کلیدی تاریخ جمهوری اسلامی ـ از بنیانگذاری سپاه و مدیریت بحران در دوران جنگ، تا مدیریت صنعت نفت و توسعه زیرساختهای ارتباطی، و سرانجام حضور در عرصه انتخابات ـ بهطور تثبیتشده ثبت شده است. در شرایطی که اقتصاد ایران در سالهای اخیر با چالش جدی تورم روبهرو بوده، دیدگاههای غرضی درباره ریشههای این معضل و راههای مهار آن، همچنان در فضای رسانهای و اقتصادی ایران مورد توجه قرار میگیرد.
سوالات متداول
سید محمد غرضی در چه سالی و کجا متولد شد؟ سید محمد غرضی در ۲۳ بهمن ۱۳۲۰ در شهر اصفهان به دنیا آمد. او تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در اصفهان گذراند و سپس در سال ۱۳۴۰ وارد دانشکده فنی دانشگاه تهران شد.
تحصیلات سید محمد غرضی چیست؟ غرضی دارای مدرک کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) مهندسی برق-الکترونیک از دانشگاه تهران است. او در سالهای ۱۳۴۶ و ۱۳۴۷ نیز برای گذراندن دورههای تخصصی در زمینه انتقال و توزیع نیروی برق به فرانسه سفر کرد.
سید محمد غرضی چه سمتهایی داشته است؟ غرضی از بنیانگذاران سپاه پاسداران و یکی از اعضای گروه چهار نفره فرماندهی اولیه آن بود. او استاندار کردستان و سپس استاندار خوزستان (۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰)، وزیر نفت (۱۳۶۰ تا ۱۳۶۴)، و وزیر پست و تلگراف و تلفن (۱۳۶۴ تا ۱۳۷۶) بود. همچنین نماینده مجلس شورای اسلامی و رئیس هیئتمدیره شرکت مهندسین مشاور نیرو (مشانیر) بوده است.
چرا سید محمد غرضی «پدیده انتخابات ۱۳۹۲» نامیده شد؟ غرضی در انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۹۲ با شعار «دولت ضد تورم» و با لحن صریح، بیپرده و گاه طنزآمیز در مناظرههای تلویزیونی، توجه گستردهای را به خود جلب کرد. این ویژگیها باعث شد بسیاری از ناظران او را «پدیده» آن دوره انتخاباتی بنامند، هرچند او در نهایت با حدود پانصد هزار رأی، در رتبه ششم قرار گرفت.
سید محمد غرضی در سازمان مجاهدین خلق چه نقشی داشت؟ غرضی فعالیت سیاسی خود را در اواسط دهه ۱۳۴۰ با پیوستن به سازمان مجاهدین خلق آغاز کرد. این عضویت، مربوط به دوره پیش از تغییرات ایدئولوژیک این سازمان در سال ۱۳۵۴ است. فعالیت او در این سازمان منجر به دستگیری او توسط ساواک شد. غرضی، مانند بسیاری از اعضای مذهبی اولیه این سازمان، بعدها از آن فاصله گرفت و به یکی از چهرههای جمهوری اسلامی بدل شد.
مهمترین دیدگاه اقتصادی سید محمد غرضی چیست؟ محوریترین دیدگاه اقتصادی غرضی، تأکید بر مهار تورم بهعنوان اصلیترین معضل اقتصادی ایران است. او معتقد است ریشه بسیاری از مشکلات اقتصادی در سیاستهای پولی نادرست، چاپ پول بدون پشتوانه و کسری بودجه دولتها نهفته است و راهحل را در انضباط مالی و توقف چاپ پول بیپشتوانه میداند.
آیا سید محمد غرضی در انتخابات ۱۳۹۶ شرکت کرد؟ غرضی برای انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۹۶ نیز ثبتنام کرد، اما این بار صلاحیت او از سوی شورای نگهبان تأیید نشد و نتوانست در این انتخابات شرکت کند.
آیا سید محمد غرضی همچنان فعال است؟ غرضی در سالهای اخیر از مناصب رسمی کناره گرفته است، اما همچنان بهعنوان یک چهره مستقل و منتقد در فضای رسانهای ایران حضور دارد. دیدگاههای او، بهویژه در حوزه اقتصاد، تورم و سیاستهای پولی، همچنان در رسانهها بازتاب مییابد.
کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبتنام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.
پیامهای توهینآمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.
ثبت نام