مهدی کروبی، متولد ۴ مهر ۱۳۱۶ در الیگودرز لرستان، روحانی برجسته، سیاستمدار شاخص اصلاح‌طلب، و یکی از تأثیرگذارترین و پرمناقشه‌ترین چهره‌های سیاسی ایران پس از انقلاب است که با کارنامه‌ای هفتاد ساله در عرصه‌های روحانی، قانون‌گذاری، اجرایی، حزبی و اعتراضی، جایگاهی بی‌نظیر در تاریخ معاصر ایران دارد. او که فرزند روحانی و زندانی سیاسی دوران پهلوی بود، تحصیلات حوزوی خود را در قم زیر نظر آیت‌الله خمینی به پایان رساند و در دههٔ ۱۳۴۰ به نهضت انقلابی پیوست و چندین بار دستگیر و تبعید شد. پس از پیروزی انقلاب، کروبی به فرمان خمینی، بنیاد شهید را تأسیس کرد و سرپرستی کمیتهٔ امداد و نمایندگی امام در امور حج را نیز بر عهده داشت. او چهار دوره نمایندهٔ مجلس (از الیگودرز در دورهٔ اول و از تهران در دوره‌های بعد) بود و دو بار به ریاست مجلس رسید: نخست در دورهٔ سوم (۱۳۶۷-۱۳۷۱) در مقطع حساس درگذشت خمینی، انتخاب خامنه‌ای به رهبری و بازنگری قانون اساسی، و بار دیگر در دورهٔ ششم (۱۳۷۹-۱۳۸۳) در اوج جنبش اصلاحات. کروبی در انتخابات ۱۳۸۴ با شعار «دست‌های خالی» و وعدهٔ پرداخت ماهانه به ایرانیان نامزد شد و پس از عدم راهیابی به دور دوم، نامهٔ اعتراضی به رهبری نوشت. او در ۱۳۸۴ از مجمع روحانیون مبارز کناره‌گیری کرد و حزب اعتماد ملی را بنیان نهاد. در انتخابات ۱۳۸۸، کروبی در کنار میرحسین موسوی و محمود احمدی‌نژاد رقابت کرد و با کسب ۳۳۳ هزار رأی در جایگاه چهارم قرار گرفت؛ اما پس از اعلام نتایج، به همراه موسوی و زهرا رهنورد، رهبری جنبش سبز را بر عهده گرفت. نقطهٔ عطف کارنامهٔ او در این دوره، افشاگری تاریخی دربارهٔ شکنجه و تجاوز جنسی به زندانیان سیاسی در بازداشتگاه کهریزک بود که در نامه‌ای به هاشمی رفسنجانی منعکس شد و به تعطیلی آن بازداشتگاه انجامید. از ۲۵ بهمن ۱۳۸۹، کروبی به همراه موسوی و رهنورد، بدون هیچ‌گونه محاکمه‌ای، در حصر خانگی قرار گرفت که نزدیک به ۱۵ سال به طول انجامید. در این مدت، دفتر حزب اعتماد ملی پلمب و روزنامهٔ اعتماد ملی تعطیل شد. کروبی در انتخابات ۱۴۰۳ بر خلاف موضع موسوی، از مسعود پزشکیان حمایت کرد و در ۶ شهریور ۱۴۰۳ با پیام «رفع حصر مشروط» اعلام کرد که رفع حصر تنهایی را نمی‌خواهد و بر آزادی همزمان با موسوی تأکید کرد. سرانجام، حصر خانگی کروبی در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ بر اساس دستور غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوهٔ قضائیه، پایان یافت؛ اما موسوی و رهنورد همچنان در حصر باقی ماندند. کروبی که در گفتمان رسانه‌ای به «شیخ اصلاحات» معروف است، با ترکیبی از عدالت‌خواهی اقتصادی، حقوق‌بشر، اصلاحات تدریجی و پایداری در برابر سرکوب، یکی از مراجع اصلی گفت‌وگوهای سیاسی-حقوق بشری ایران معاصر محسوب می‌شود؛ هرچند کارنامهٔ او در دههٔ ۶۰ و نقشش در بنیاد شهید، همواره مورد نقد جدی جریان‌های رادیکال و اپوزیسیون بوده است.
مهدی کروبی (متولد ۴ مهر ۱۳۱۶ / ۲۶ سپتامبر ۱۹۳۷ در الیگودرز، استان لرستان)، روحانی شیعه ایرانی، سیاستمدار شاخص اصلاح‌طلب، رئیس پیشین دو دوره مجلس شورای اسلامی ایران (مجلس سوم از ۷ خرداد ۱۳۶۸ تا ۷ خرداد ۱۳۷۱ و مجلس ششم از ۷ خرداد ۱۳۷۹ تا ۷ خرداد ۱۳۸۳)، دبیرکل پیشین حزب اعتماد ملی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۹، نامزد سرشناس انتخابات ریاست‌جمهوری در سال‌های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۸، یکی از سه رهبر شاخص جنبش سبز در کنار میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، سرپرست پیشین کمیته امداد امام خمینی، رئیس مؤسس بنیاد شهید انقلاب اسلامی (از ۱۳۵۸)، نماینده پیشین آیت‌الله سید روح‌الله خمینی در امور حج، نماینده چهار دوره مجلس شورای اسلامی، عضو پیشین مجمع تشخیص مصلحت نظام، دبیر پیشین مجمع روحانیون مبارز، محصور خانگی از ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ تا ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ (به مدت قریب به ۱۵ سال بدون محاکمه قضایی)، و در عین حال یکی از پر بازتاب‌ترین، پر مناقشه‌ترین، و شاخص‌ترین چهره‌های روحانی-سیاسی جمهوری اسلامی ایران در ۴۶ سال پسا-انقلابی، در شمار چهره‌های محوری گفتمان اصلاح‌طلبی پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد. او در گفتمان رسانه‌ای فارسی‌زبان با لقب پر بازتاب «شیخ اصلاحات» شناخته می‌شود.
مهدی کروبی، که با مسیری منحصربه‌فرد ـ از خاستگاه شاخص خانوادگی-روحانی به‌عنوان فرزند روحانی شاخص و زندانی سیاسی دوران پهلوی که در مبارزات ضد-شاه نقش‌آفرینی پایدار داشت، تا تحصیلات حوزوی شاخص در قم و فعالیت‌های انقلابی پایدار از دهه ۱۳۴۰ ـ که در آن، با آیت‌الله سید روح‌الله خمینی پیوند پایدار شاگردی-سیاسی برقرار کرد، تا پیمودن مسیر زندان و تبعید در دوران شاه، تا برعهده گرفتن سمت‌های شاخص نهادی پسا-انقلابی ـ شامل تأسیس و سرپرستی بنیاد شهید در ۱۳۵۸ به فرمان آیت‌الله خمینی، سرپرستی کمیته امداد امام خمینی، و نمایندگی آیت‌الله خمینی در امور حج ـ تا نمایندگی پر بازتاب مجلس اول شورای اسلامی از حوزه انتخابیه الیگودرز در ۱۳۵۹، تا نمایندگی مجلس دوم شورای اسلامی از حوزه انتخابیه تهران در ۱۳۶۳ و انتخاب به نایب‌رئیسی مجلس، تا برعهده گرفتن ریاست مجلس سوم شورای اسلامی از ۷ خرداد ۱۳۶۸ تا ۷ خرداد ۱۳۷۱ ـ که شامل دوره سرنوشت‌ساز پسا-درگذشت آیت‌الله خمینی، انتخاب آیت‌الله سید علی خامنه‌ای به رهبری، و بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸ بود، تا مشارکت شاخص در تأسیس مجمع روحانیون مبارز در سال ۱۳۶۷ و برعهده گرفتن دبیری آن، تا برعهده گرفتن مجدد ریاست مجلس ششم شورای اسلامی از ۷ خرداد ۱۳۷۹ تا ۷ خرداد ۱۳۸۳ ـ در دوران اوج جنبش اصلاحات سید محمد خاتمی، تا نامزدی پر بازتاب انتخابات ریاست‌جمهوری دور نهم در سال ۱۳۸۴ ـ که در آن، علی‌رغم پیش‌بینی‌های رسانه‌ای پیرامون پیروزی او در دور نخست، با اختلاف اندک رأی به دور دوم راه نیافت و در پی آن نامه پر بازتاب اعتراضی به آیت‌الله خامنه‌ای را صادر کرد، تا استعفای پر بازتاب از مجمع روحانیون مبارز در ۱۳۸۴، تا بنیان‌گذاری حزب اعتماد ملی در ۱۳۸۴ و راه‌اندازی روزنامه اعتماد ملی، تا نامزدی پر بازتاب در انتخابات دور دهم ریاست‌جمهوری در سال ۱۳۸۸ که در آن با میرحسین موسوی، محمود احمدی‌نژاد، و محسن رضایی رقابت کرد و در نهایت ۳۳۳،۶۳۵ رأی کسب کرد، تا رهبری شاخص اعتراضات پسا-انتخاباتی جنبش سبز در کنار میرحسین موسوی ـ شامل افشاگری پر بازتاب درباره شکنجه و تجاوز جنسی به زندانیان سیاسی در بازداشتگاه کهریزک که در نامه‌ای به آیت‌الله هاشمی رفسنجانی (رئیس وقت مجلس خبرگان) منعکس شد، تا حصر خانگی پر بازتاب از ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ ـ که بدون هیچ‌گونه محاکمه قضایی و در پی فراخوان راهپیمایی همبستگی با انقلاب‌های مردمی مصر و تونسصورت گرفت، تا پلمب پر بازتاب دفتر حزب اعتماد ملی و تعطیلی روزنامه اعتماد ملی، تا پایداری در حصر خانگی به مدت ۱۵ سال در منزل شخصی در تهران، تا پذیرش شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳ و حمایت پر بازتاب از مسعود پزشکیان بر خلاف موضع همراه حصر خود میرحسین موسوی، و در نهایت، رفع حصر پر بازتاب در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ (سه روز مانده به پایان سال) بر اساس دستور غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضائیه ـ پس از قریب به ۱۵ سال حصر بدون محاکمه قضایی ـ به یکی از پایدارترین و در عین حال پر مناقشه‌ترین چهره‌های گفتمان اصلاح‌طلبی پسا-انقلابی ایران بدل شده است.
اهمیت مهدی کروبی در سپهر تاریخی-سیاسی ایران معاصر از چند جهت قابل بررسی است. نخست، یکی از سه رهبر شاخص جنبش سبز ۱۳۸۸ ـ به‌عنوان نمادی پایدار از اعتراض به نتایج انتخابات ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث سیاسی او محسوب می‌شود. دوم، رئیس دو دوره مجلس شورای اسلامی در دوره‌های سرنوشت‌ساز پسا-خمینی و دوران اصلاحات ـ که شالوده نقش‌آفرینی پایدار او در ساختار قانون‌گذاری را تشکیل می‌داد ـ یکی از وجوه قابل توجه کارنامه اوست. سوم، افشاگری پر بازتاب شکنجه و تجاوز جنسی در بازداشتگاه کهریزک ـ که در شمار پر مناقشه‌ترین گفتمان‌های حقوق بشری دوران پسا-انقلابی قرار می‌گیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه نقش‌آفرینی او در گفتمان حقوق بشر محسوب می‌شود. چهارم، حصر خانگی ۱۵ ساله بدون محاکمه قضایی ـ که در شمار طولانی‌ترین موارد حصر سیاسی غیرقضایی در تاریخ معاصر ایران قرار می‌گیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث پر مناقشه او محسوب می‌شود. پنجم، پایداری در عرصه سیاست از انقلاب ۱۳۵۷ تا کنون ـ که شامل تعامل با هر سه رهبر، شش رئیس‌جمهور، و ده‌ها وزیر کابینه است ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری سیاسی او محسوب می‌شود.
نکته مهم: کارنامه و عملکرد مهدی کروبی در فضای رسانه‌ای-سیاسی فارسی‌زبان با نگاه‌های شدیداً متفاوتی همراه است. در گفتمان طرفداران شاخص اصلاحات و جنبش سبز، او به‌عنوان «شیخ اصلاحات»، «پیشتاز افشاگری حقوق بشر»، و «نماد پایداری در برابر سرکوب» شناخته می‌شود. در گفتمان منتقدان شاخص ـ به‌ویژه از سوی اپوزیسیون رادیکال و قربانیان دهه ۱۳۶۰ ـ عملکرد او در ریاست بنیاد شهید در سال‌های اول انقلاب، شامل ادعاهای مرتبط با بازداشتگاه‌های غیرقانونی، و مشارکت در ساختار سرکوب دهه ۱۳۶۰، مورد نقد جدی قرار گرفته است. در گفتمان جناح‌های اصول‌گرا، کروبی به‌عنوان چهره‌ای پر مناقشه و عامل اعتراضات ۱۳۸۸ معرفی می‌شود. این پروفایل، روایت منتشر شده در منابع رسانه‌ای-تاریخی شاخص فارسی‌زبان را با موضع تحلیلی-بی‌طرف ارائه می‌دهد؛ ارزیابی نهایی شخصیت و کارنامه او بر عهده خوانندگان است.
زندگی و پشتوانه خانوادگی
مهدی کروبی در ۴ مهر ۱۳۱۶ در شهر الیگودرز استان لرستان ـ یکی از شهرهای شاخص غرب ایران ـ به دنیا آمد.
پدر روحانی-انقلابی
محوری‌ترین وجه پشتوانه خانوادگی-روحانی کروبی، انتساب به پدری روحانی و زندانی سیاسی دوران پهلوی بود. طبق گزارش‌های منتشر شده: «[مهدی کروبی] مهر ماه ۱۳۱۶ در الیگودرز به دنیا آمد. پدرش از روحانیون و زندانیان سیاسی بود.» این پشتوانه، شالوده هویت روحانی-انقلابی پایدار او را تشکیل می‌داد.
همسر: فاطمه کروبی
همسر مهدی کروبی، فاطمه کروبی ـ فعال سیاسی شاخص و چهره پر بازتاب جنبش زنان اصلاح‌طلب ـ است. فاطمه کروبی در دوران حصر همسر، نقش‌آفرینی پایدار در دفاع از حقوق او و دیگر زندانیان سیاسی داشت و نامه‌های پر بازتاب را در این زمینه منتشر کرد.
فرزندان
از مهمترین فرزندان مهدی کروبی می‌توان به این موارد اشاره کرد: حسین کروبی (که در طول دوران حصر، سخنگوی غیررسمی پدر بود و در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ خبر رفع حصر را اعلام کرد) ومحمدتقی کروبی (فعال شاخص).
تحصیلات و فعالیت‌های پیش از انقلاب
پر بازتاب‌ترین فصل آغاز کارنامه مهدی کروبی، تحصیلات حوزوی و فعالیت‌های انقلابی پیش از پیروزی انقلاب بود.
تحصیلات حوزوی
کروبی تحصیلات حوزوی شاخص خود را در حوزه علمیه قم پی گرفت و در درس‌های شاخص اساتید حوزه ـ از جمله آیت‌الله العظمی سید روح‌الله خمینی ـ شرکت کرد. این پیوند آموزشی-سیاسی، شالوده ارتباط پایدار او با خمینی را تشکیل می‌داد.
فعالیت‌های انقلابی
کروبی در دهه ۱۳۴۰ به فعالیت‌های انقلابی علیه حکومت پهلوی پیوست و در نهضت روحانیت مبارز نقش‌آفرینی پایدار داشت. فعالیت‌های او چندین بار به بازداشت و تبعید منتهی شد.
مسیر سیاسی پسا-انقلابی (۱۳۵۸-۱۳۸۴)
پر بازتاب‌ترین فصل آغاز کارنامه سیاسی پسا-انقلابی کروبی، برعهده گرفتن سمت‌های نهادی شاخص پس از پیروزی انقلاب بود.
تأسیس بنیاد شهید (۱۳۵۸)
محوری‌ترین سمت آغازین کروبی، تأسیس بنیاد شهید انقلاب اسلامی در ۱۳۵۸ به فرمان آیت‌الله سید روح‌الله خمینی و برعهده گرفتن سرپرستی آن بود. این نهاد، که برای حمایت از خانواده‌های شهدای انقلاب و جنگ تأسیس شد، شالوده پایدار نقش‌آفرینی نهادی کروبی را تشکیل می‌داد.
کمیته امداد امام خمینی
کروبی همچنین سرپرستی کمیته امداد امام خمینی ـ نهاد شاخص حمایتی-اقتصادی نظام جمهوری اسلامی ـ را برعهده داشت.
نماینده آیت‌الله خمینی در حج
از سمت‌های شاخص دیگر کروبی، نمایندگی آیت‌الله خمینی در امور حج و سرپرستی حجاج ایرانی بود. در این سمت، کروبی در رویدادهای پر بازتاب حج تمتع ۱۳۶۶ (مکه) و دیگر سال‌ها نقش‌آفرینی پایدار داشت.
نمایندگی مجلس اول از الیگودرز (۱۳۵۸)
طبق گزارش‌های منتشر شده: «[کروبی] در سال ۱۳۵۸، در انتخابات نخستین دوره مجلس شورای اسلامی شرکت کرد و به عنوان نماینده الیگودرز، وارد مجلس شد.»
نمایندگی مجلس دوم از تهران و نایب‌رئیسی
در دور دوم مجلس، کروبی از حوزه انتخابیه تهران نامزد شد و به مقام نایب‌رئیسی مجلس رسید.
ریاست مجلس سوم (۱۳۶۷-۱۳۷۱)
محوری‌ترین فصل ریاستی کروبی، برعهده گرفتن ریاست مجلس سوم شورای اسلامی از ۷ خرداد ۱۳۶۸ تا ۷ خرداد ۱۳۷۱ بود. این دوره شامل رویدادهای سرنوشت‌سازی بود:
● درگذشت آیت‌الله خمینی در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸
● انتخاب آیت‌الله سید علی خامنه‌ای به رهبری در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸
● بازنگری قانون اساسی در ۶ مرداد ۱۳۶۸
● آغاز دوره سازندگی هاشمی رفسنجانی
تأسیس مجمع روحانیون مبارز (۱۳۶۷)
کروبی در شمار مؤسسان مجمع روحانیون مبارز ـ که در سال ۱۳۶۷ از جامعه روحانیت مبارز تهران منشعب شد ـ قرار می‌گیرد و دبیری آن را برعهده داشت.
ریاست مجلس ششم (۱۳۷۹-۱۳۸۳)
پر بازتاب‌ترین فصل ریاستی کروبی، برعهده گرفتن مجدد ریاست مجلس ششم شورای اسلامی از ۷ خرداد ۱۳۷۹ تا ۷ خرداد ۱۳۸۳ بود. مجلس ششم، مجلس پیروز جنبش اصلاحاتو در شمار پر بازتاب‌ترین مجالس تاریخ پسا-انقلابی قرار می‌گیرد. در این دوره، کروبی به‌عنوان رئیس مجلس، نقش پایدار در تعامل با دولت اصلاحات سید محمد خاتمی ایفا کرد.
عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام
پس از پایان ریاست مجلس، کروبی به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد.
انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۴
پر بازتاب‌ترین رویداد کارنامه کروبی پیش از ۱۳۸۸، نامزدی پر بازتاب در انتخابات نهمین دوره ریاست‌جمهوری در ۲۷ خرداد ۱۳۸۴ بود.
شعار «دست‌های خالی»
کروبی در این انتخابات، با شعار شاخص «دست‌های خالی» و وعده پر بازتاب پرداخت ۵۰ هزار تومان ماهانه به هر ایرانی بالای ۱۸ سال وارد میدان شد. این شعار، در شمار پر بازتاب‌ترین شعارهای انتخاباتی تاریخ پسا-انقلابی ایران قرار گرفت.
اعتراض پر بازتاب به نتایج
طبق گزارش‌های منتشر شده، کروبی به نتایج اعلام شده انتخابات اعتراض کرد و در نامه پر بازتاب اعتراضی به آیت‌الله خامنه‌ای، شکایت خود را پیرامون دخالت‌های شاخص در آرااعلام کرد. این اعتراض، در شمار شاخص‌ترین رویدادهای سیاسی دوران پیش از ۱۳۸۸ قرار گرفت.
استعفا از مجمع روحانیون و تأسیس حزب اعتماد ملی
در پی اختلافات شاخص با مجمع روحانیون مبارز، کروبی در ۱۳۸۴ از دبیری مجمع روحانیون کناره‌گیری کرد و حزب اعتماد ملی را به همراه روزنامه اعتماد ملی تأسیس کرد. این حزب، در شمار شاخص‌ترین احزاب اصلاح‌طلب قرار می‌گرفت.
انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ و جنبش سبز
محوری‌ترین فصل تاریخی-سرنوشت‌ساز کارنامه مهدی کروبی، نامزدی پر بازتاب در انتخابات دور دهم ریاست‌جمهوری در ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ و رهبری بعدی جنبش سبز بود.
نامزدی ۱۳۸۸
طبق گزارش‌های منتشر شده: «مهدی کروبی، از نامزدهای دوره دهم ریاست جمهوری ایران بود. وی در ۲۱ مهر ۸۷ به‌طور رسمی نامزدی‌اش برای انتخابات ریاست جمهوری را اعلام کرد. این دوره به همراه سه نامزد دیگر برای سمت ریاست جمهوری رقابت میکرد. کروبی با کسب ۳۳۳،۶۳۵ رأی چهارم شد.»
افشاگری پر بازتاب در مناظره با احمدی‌نژاد
پر بازتاب‌ترین لحظه مناظره‌های انتخاباتی ۱۳۸۸، افشاگری پر بازتاب کروبی در مناظره با محمود احمدی‌نژاد پیرامون فساد و سوء استفاده در دولت بود.
اعتراض به نتایج و رهبری جنبش سبز
پس از اعلام نتایج، کروبی به همراه میرحسین موسوی و زهرا رهنورد به نتایج اعتراض کرد و رهبری شاخص اعتراضات گسترده جنبش سبز را برعهده گرفت. این جنبش، که در شمار بزرگ‌ترین خیزش اعتراضی پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد، شالوده تحول گفتمان معاصر را تشکیل می‌داد.
افشاگری پر بازتاب درباره کهریزک
از پر بازتاب‌ترین موضع‌گیری‌های پسا-انتخاباتی کروبی، افشاگری پر بازتاب درباره شکنجه و تجاوز جنسی به زندانیان سیاسی در بازداشتگاه کهریزک بود. کروبی در نامه پر بازتاب به آیت‌الله هاشمی رفسنجانی (رئیس وقت مجلس خبرگان رهبری)، گزارش‌های پر بازتاب پیرامون این جنایات را منعکس کرد. این افشاگری، شالوده بازداشت‌های شاخص و در نهایت تعطیلی بازداشتگاه کهریزک را تشکیل می‌داد.
پلمب دفتر حزب و تعطیلی روزنامه
پس از اعتراضات ۱۳۸۸، دفتر حزب اعتماد ملی پلمب شد و روزنامه اعتماد ملی نیز تعطیل گردید.
حصر خانگی پایدار (۲۵ بهمن ۱۳۸۹ - ۲۶ اسفند ۱۴۰۳)
محوری‌ترین فصل تاریخی-سرنوشت‌ساز زندگی کروبی، حصر خانگی ۱۵ ساله بدون محاکمه قضایی بود.
آغاز حصر (۲۵ بهمن ۱۳۸۹)
حصر خانگی مهدی کروبی، میرحسین موسوی، و زهرا رهنورد از ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ آغاز شد ـ که در پی فراخوان پر بازتاب راهپیمایی همبستگی با انقلاب‌های مردمی مصر و تونس صورت گرفت. این حصر، بدون هیچ‌گونه محاکمه قضایی اعمال شد.
پایداری ۱۵ ساله
طبق گزارش‌های منتشر شده: «مهدی کروبی از بهمن سال ۸۹ تاکنون در حصر خانگی به سر می‌برد.» این حصر، تا ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ ادامه یافت ـ یعنی به مدت قریب به ۱۵ سال.
مواضع پایدار در حصر
کروبی در طول دوران حصر، مواضع پر بازتاب پایدار خود را در نامه‌های مختلف منعکس کرد ـ شامل نامه به صادق لاریجانی (رئیس وقت قوه قضائیه) پیرامون شکنجه و تجاوز در زندان‌ها، و اعتراض به پلمب دفتر حزب اعتماد ملی.
انتخابات ۱۴۰۳ و حمایت از پزشکیان
محوری‌ترین فصل تحول مواضع کروبی در دوران حصر، پذیرش شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳ و حمایت پر بازتاب از مسعود پزشکیان بود.
تفاوت با موسوی
طبق گزارش‌های منتشر شده: «رویکرد کروبی در طی بیش از یک دهه گذشته تغییر کرد و برخلاف میرحسین موسوی او همواره مردم را به حضور در انتخابات دعوت کرد و در سال ۱۴۰۳ شرکت کرد و به مسعود پزشکیان رأی داد.»
این موضع، که در شمار پر بازتاب‌ترین تفاوت‌های موضعی میان کروبی و موسوی قرار گرفت، شالوده تفاوت مسیر بعدی آنها را تشکیل می‌داد.
پیام پر بازتاب «رفع حصر مشروط»
پر بازتاب‌ترین موضع کروبی پیرامون رفع حصر، پیام پر بازتاب در ۶ شهریور ۱۴۰۳ بود. طبق گزارش‌های منتشر شده، مهدی کروبی گفت: «ضمن تشکر از آقای محسنی اژه‌ای و آقای پزشکیان که دنبال رفع حصر من بودند، ولی لازم است خدمت این دوستان بگویم که من و میرحسین موسوی هر دو همزمان حصر شدیم و اگر قرار شود روزی رفع حصر شود ما هر دو باید رفع حصر شویم. لذا امیدوارم انشالله این کار به‌زودی انجام شود ولی با همدیگر باشد. من رفع حصر تنهایی را نمی‌خواهم.»
رفع حصر پر بازتاب (۲۶ اسفند ۱۴۰۳)
محوری‌ترین رویداد تاریخی پایان دوران حصر کروبی، رفع پر بازتاب حصر در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ بود.
اعلام رسمی
طبق گزارش‌های منتشر شده: «فرزندش حسین کروبی در ۲۷ اسفند ۱۴۰۳ اعلام کرد که حصر پدرش روز قبل بر اساس دستور غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، پایان یافته است و به لحاظ مسائل امنیتی و حفاظتی تا ۲۰ فروردین مأموران در محل اقامت پدرش حضور دارند.»
این رفع حصر، که در آستانه نوروز ۱۴۰۴ و در شرایط ریاست‌جمهوری مسعود پزشکیان صورت گرفت، در شمار شاخص‌ترین رویدادهای تاریخ پسا-جنبش سبز قرار می‌گیرد.
ادامه حصر میرحسین موسوی
طبق گزارش‌های منتشر شده: «حصر خانگی کروبی که بر خلاف موسوی از پزشکیان حمایت کرده بود، در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ همزمان با ریاست جمهوری پزشکیان پایان یافت. به گفته فرزند کروبی، مسئولان به پدرش گفته‌اند طی چند ماه آینده موسوی هم رفع حصر خواهد شد اما این اتفاق تاکنون نیفتاده است.»
تا کنون (بهار ۱۴۰۵)، میرحسین موسوی و زهرا رهنورد همچنان در حصر خانگی به سر می‌برند.
حزب اعتماد ملی: ساختار و تحول
پر بازتاب‌ترین حزب سیاسی همراه با کارنامه کروبی، حزب اعتماد ملی بود.
تأسیس (۱۳۸۴)
حزب اعتماد ملی در سال ۱۳۸۴ با محوریت مهدی کروبی تأسیس شد. این حزب، در شمار شاخص‌ترین احزاب اصلاح‌طلب در طیف میانه قرار می‌گرفت.
پلمب پس از ۱۳۸۸
پس از اعتراضات ۱۳۸۸، دفتر این حزب در تهران پلمب شد و روزنامه اعتماد ملی نیز تعطیل گردید.
بازگشت محدود (پس از ۱۳۹۲)
طبق گزارش‌های منتشر شده: «پس از یازدهمین انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران که به پیروزی حسن روحانی انجامید، اعضای عالی‌رتبه این حزب از بازگشت آن به عرصه سیاسی خبر دادند.»
تحولات اخیر حزب
طبق گزارش‌های منتشر شده، پس از اختلافات در حزب اعتماد ملی بر سر پذیرش استعفای مهدی کروبی، در نیمه اسفند ۱۳۹۹، شورای مرکزی استعفای دبیرکل را پذیرفت و الیاس حضرتی را به‌عنوان جایگزین انتخاب کرد. گروهی از یاران کروبی به رهبری رسول منتجب‌نیا (قائم‌مقام پیشین حزب) از اعتماد ملی جدا شدند و حزب جمهوریت ایران اسلامی را تأسیس کردند.
چارچوب فکری-سیاسی
مهدی کروبی در طول کارنامه طولانی سیاسی-روحانی خود، چارچوب فکری-سیاسی متمایزی صورت‌بندی کرده است.
اسلام سیاسی-اصلاح‌طلب
محوری‌ترین چارچوب فکری کروبی، اسلام سیاسی-اصلاح‌طلب است ـ چارچوبی که در آن، با حفظ پای‌بندی به نظام جمهوری اسلامی و اصل ولایت فقیه، اصلاحات تدریجی، آزادی‌های مدنی، توسعه سیاسی، و رفع تبعیض برجسته می‌شود.
عدالت‌خواهی اقتصادی
ویژگی متمایز چارچوب کروبی، عدالت‌خواهی اقتصادی ـ که در شعار «دست‌های خالی» در انتخابات ۱۳۸۴ بازتاب یافت ـ یکی از وجوه قابل توجه گفتمان او محسوب می‌شود.
حقوق بشر و افشاگری
ویژگی شاخص دیگر چارچوب کروبی، دفاع از حقوق بشر و افشاگری در زمینه نقض حقوق زندانیان سیاسی ـ که در افشاگری پیرامون کهریزک بازتاب یافت ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث او محسوب می‌شود.
حضور پایدار در انتخابات
ویژگی پایدار چارچوب کروبی، اعتقاد به حضور پایدار در انتخابات ـ که در حمایت از پزشکیان در ۱۴۰۳ بازتاب یافت ـ یکی از وجوه قابل توجه گفتمان اوست. این موضع، او را از موسوی متمایز می‌کند.
ارتباط با چهره‌ها و جریان‌ها
مهدی کروبی در شبکه‌ای پر بازتاب از پیوندهای سیاسی-روحانی-حزبی با چهره‌های شاخص جمهوری اسلامی ایران قرار دارد.
رهبران شاخص جنبش سبز
محوری‌ترین شبکه سیاسی کروبی، همراهی پایدار با میرحسین موسوی و زهرا رهنورد در رهبری جنبش سبز و حصر مشترک ۱۴ ساله بود.
رهبران شاخص اصلاحات
در سطح ساختار اصلاحات، روابط پر بازتاب کروبی با سید محمد خاتمی (پدر معنوی اصلاحات)، اکبر هاشمی رفسنجانی (که در نامه شاخص افشاگری ۱۳۸۸ مخاطب کروبی بود)، مصطفی تاج‌زاده، عبدالله نوری، محسن میردامادی، محمدرضا خاتمی، و دیگر چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب ـ شبکه پایدار رهبری اصلاحات را تشکیل می‌داد.
مسعود پزشکیان
در سطح ساختار قدرت فعلی، رابطه پر بازتاب کروبی با مسعود پزشکیان (رئیس‌جمهور فعلی، که کروبی از او در انتخابات ۱۴۰۳ حمایت کرد) ـ شبکه پایدار سیاسی او را تشکیل می‌دهد.
غلامحسین محسنی اژه‌ای
در سطح قوه قضائیه، رابطه پر بازتاب کروبی با غلامحسین محسنی اژه‌ای (رئیس فعلی قوه قضائیه) ـ که در نهایت دستور رفع حصر کروبی را در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ صادر کرد ـ یکی از وجوه قابل توجه روابط نهادی او محسوب می‌شود.
حزب اعتماد ملی
در سطح حزبی، رابطه پر بازتاب کروبی با چهره‌های شاخص حزب اعتماد ملی ـ شامل رسول منتجب‌نیا (قائم‌مقام پیشین، که حزب جمهوریت ایران اسلامی را تأسیس کرد)، الیاس حضرتی(جانشین در دبیرکلی، نماینده مجلس)، اسماعیل گرامی‌مقدم (سخنگو)، و احمد مازنی (نماینده مجلس) ـ شبکه نزدیک حزبی او را تشکیل می‌داد.
مجمع روحانیون مبارز
در سطح روحانی، روابط پر بازتاب کروبی با مجمع روحانیون مبارز ـ که در ۱۳۸۴ از آن کناره‌گیری کرد ـ یکی از وجوه قابل توجه پیشینه روحانی-سیاسی اوست.
جمع‌بندی
مهدی کروبی، یکی از پر بازتاب‌ترین، پر مناقشه‌ترین، و در عین حال شاخص‌ترین چهره‌های روحانی-سیاسی جمهوری اسلامی ایران در ۴۶ سال پسا-انقلابی است که با ترکیبی منحصربه‌فرد از خاستگاه شاخص خانوادگی-روحانی در الیگودرز لرستان به‌عنوان فرزند روحانی شاخص و زندانی سیاسی دوران پهلوی، تحصیلات حوزوی شاخص در قم و فعالیت‌های انقلابی پایدار از دهه ۱۳۴۰ تحت شاگردی آیت‌الله سید روح‌الله خمینی، تجربه زندان و تبعید در دوران شاه، تأسیس بنیاد شهید انقلاب اسلامی در ۱۳۵۸ به فرمان آیت‌الله خمینی، سرپرستی کمیته امداد امام خمینی، نمایندگی آیت‌الله خمینی در امور حج، نمایندگی چهار دوره مجلس شورای اسلامی (از الیگودرز در مجلس اول، از تهران در دوره‌های بعد) و نایب‌رئیسی مجلس دوم، ریاست مجلس سوم (۱۳۶۷-۱۳۷۱) در دوره سرنوشت‌ساز پسا-خمینی و بازنگری قانون اساسی، تأسیس مجمع روحانیون مبارز در ۱۳۶۷ و دبیری آن، ریاست مجلس ششم (۱۳۷۹-۱۳۸۳) در دوره اوج جنبش اصلاحات، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، نامزدی پر بازتاب در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۴ با شعار «دست‌های خالی» و نامه اعتراضی به آیت‌الله خامنه‌ای، تأسیس حزب اعتماد ملی و روزنامه اعتماد ملی در ۱۳۸۴، نامزدی پر بازتاب در انتخابات ۱۳۸۸ و کسب ۳۳۳،۶۳۵ رأی، افشاگری پر بازتاب در مناظره با احمدی‌نژاد، رهبری شاخص جنبش سبز در کنار میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، افشاگری تاریخی درباره شکنجه و تجاوز جنسی در بازداشتگاه کهریزک، حصر خانگی پایدار ۱۵ ساله از ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ تا ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ بدون هیچ‌گونه محاکمه قضایی، پلمب پر بازتاب دفتر حزب اعتماد ملی و تعطیلی روزنامه، استعفای پر بازتاب از دبیرکلی حزب در ۱۳۹۹ و جایگزینی الیاس حضرتی، حمایت پر بازتاب از مسعود پزشکیان در انتخابات ۱۴۰۳ بر خلاف موضع همراه حصر خود میرحسین موسوی، پیام پر بازتاب «رفع حصر مشروط» در شهریور ۱۴۰۳، و در نهایت رفع پر بازتاب حصر در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ بر اساس دستور غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضائیه، جایگاهی منحصربه‌فرد در ساختار سیاسی-روحانی ایران معاصر اشغال کرده است.
ویژگی متمایز مهدی کروبی، در سطح اول، یکی از سه رهبر شاخص جنبش سبز ۱۳۸۸ ـ به‌عنوان نمادی پایدار از اعتراض به نتایج انتخابات ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث سیاسی او محسوب می‌شود. در سطح دوم، افشاگری پر بازتاب شکنجه و تجاوز جنسی در بازداشتگاه کهریزک ـ که در شمار پر مناقشه‌ترین گفتمان‌های حقوق بشری پسا-انقلابی قرار می‌گیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه نقش‌آفرینی او در گفتمان حقوق بشر محسوب می‌شود. در سطح سوم، حصر خانگی ۱۵ ساله بدون محاکمه قضایی ـ که در شمار طولانی‌ترین موارد حصر سیاسی غیرقضایی در تاریخ معاصر ایران قرار می‌گیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث پر مناقشه او محسوب می‌شود. در سطح چهارم، پایداری در عرصه سیاست از انقلاب ۱۳۵۷ تا کنون ـ که شامل تعامل با هر سه رهبر، شش رئیس‌جمهور، و ده‌ها وزیر کابینه است ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری سیاسی او محسوب می‌شود. در سطح پنجم، تفاوت موضعی پایدار با میرحسین موسوی پیرامون مشارکت در انتخابات ـ که در انتخابات ۱۴۰۳ به اوج رسید ـ یکی از وجوه قابل توجه گفتمان او محسوب می‌شود.
از منظر تحلیلی، جایگاه مهدی کروبی، نمونه‌ای از پدیده «روحانی-سیاستمدار شاخص پسا-انقلابی با مسیر تحول از ساختار سرکوب تا اپوزیسیون درون نظام، رهبری شاخص جنبش اعتراضی، و حصر پایدار غیرقضایی» در تاریخ سیاسی-روحانی معاصر ایران است؛ پدیده‌ای که در آن، یک چهره با پشتوانه شاخص روحانی-انقلابی، در طول بیش از چهار دهه فعالیت، در عرصه‌های متعدد قانون‌گذاری، اجرایی، حزبی، و در نهایت اعتراضی نقش‌آفرینی پایدار می‌یابد. این الگو، که در میان روحانیون شاخص جمهوری اسلامی نسبتاً منحصربه‌فرد است، در کروبی با ویژگی شیخ اصلاحات بودن، رهبری جنبش سبز، و حصر پایدار، بازتاب ویژه‌ای یافته است.
آنچه از منظر امروز روشن است، این که موضوعاتی که مهدی کروبی در کارنامه و گفتمان خود به آنها پرداخته ـ از عدالت‌خواهی اقتصادی، اصلاحات تدریجی، حقوق بشر، افشاگری در زمینه نقض حقوق زندانیان سیاسی، حضور پایدار در انتخابات، و در نهایت پای‌بندی پایدار به ساختار نظام جمهوری اسلامی ـ از پر بحث‌ترین موضوعات گفتمان سیاسی فارسی‌زبان معاصر باقی مانده‌اند. در شرایطی که ایران در یکی از پر تنش‌ترین دوره‌های گفتمان سیاسی-تاریخی خود قرار دارد ـ به‌ویژه پس از خیزش ۱۴۰۱، جنگ ۱۲ روزه ایران-اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴، جنگ آمریکا-اسرائیل با ایران در اسفند ۱۴۰۴، ترور سید علی خامنه‌ای، انتخاب سید مجتبی خامنه‌ای به سومین رهبر، و دولت مسعود پزشکیان ـ کارنامه و میراث پایدار مهدی کروبی، با ترکیب شیخ اصلاحات، رهبر جنبش سبز، و چهره رفع‌حصر شده پس از ۱۵ سال، یکی از مرجع‌های اصلی گفتمان سیاسی-حقوق بشری معاصر در فضای رسانه‌ای فارسی‌زبان محسوب می‌شود.
سوالات متداول
مهدی کروبی کیست؟
و المسلمین مهدی کروبی (متولد ۴ مهر ۱۳۱۶ در الیگودرز، استان لرستان)، روحانی شیعه ایرانی، سیاستمدار شاخص اصلاح‌طلب، رئیس پیشین دو دوره مجلس شورای اسلامی (مجلس سوم ۱۳۶۷-۱۳۷۱ و مجلس ششم ۱۳۷۹-۱۳۸۳)، دبیرکل پیشین حزب اعتماد ملی، نامزد ریاست‌جمهوری ۱۳۸۴ و ۱۳۸۸، و یکی از سه رهبر شاخص جنبش سبز است. او با لقب پر بازتاب «شیخ اصلاحات» شناخته می‌شود.
خانواده مهدی کروبی چه پیشینه‌ای دارد؟
پدر کروبی روحانی شاخص و زندانی سیاسی دوران پهلوی بود. همسرش فاطمه کروبی فعال سیاسی شاخص و چهره پر بازتاب جنبش زنان اصلاح‌طلب است. از فرزندانش می‌توان به حسین کروبی (که در طول حصر سخنگوی غیررسمی پدر بود) و محمدتقی کروبی اشاره کرد.
مهمترین سمت‌های پیشین کروبی چه بوده است؟
سمت‌های شاخص کروبی شامل: نمایندگی چهار دوره مجلس، نایب‌رئیسی مجلس دوم، ریاست مجلس سوم (۱۳۶۷-۱۳۷۱) و مجلس ششم (۱۳۷۹-۱۳۸۳)، سرپرستی کمیته امداد امام خمینی، تأسیس و سرپرستی بنیاد شهید انقلاب اسلامی (۱۳۵۸)، نمایندگی آیت‌الله خمینی در امور حج، دبیری مجمع روحانیون مبارز، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، و دبیرکلی حزب اعتماد ملی (۱۳۸۴-۱۳۹۹) است.
چه زمانی کروبی به ریاست مجلس رسید؟
کروبی دو بار به ریاست مجلس رسید: ۱) ریاست مجلس سوم از ۷ خرداد ۱۳۶۸ تا ۷ خرداد ۱۳۷۱ (در دوره سرنوشت‌ساز پسا-درگذشت آیت‌الله خمینی)، و ۲) ریاست مجلس ششم از ۷ خرداد ۱۳۷۹ تا ۷ خرداد ۱۳۸۳ (در دوره اوج جنبش اصلاحات).
حزب اعتماد ملی چه بود؟
حزب اعتماد ملی در سال ۱۳۸۴ توسط مهدی کروبی پس از کناره‌گیری از مجمع روحانیون مبارز تأسیس شد. این حزب، در شمار شاخص‌ترین احزاب اصلاح‌طلب در طیف میانه قرار می‌گرفت. پس از اعتراضات ۱۳۸۸، دفتر حزب پلمب و روزنامه اعتماد ملی تعطیل شد. در اسفند ۱۳۹۹، استعفای کروبی پذیرفته شد و الیاس حضرتی جایگزین او شد.
نتایج انتخابات ۱۳۸۴ کروبی چه بود؟
کروبی در انتخابات نهمین دوره ریاست‌جمهوری در ۲۷ خرداد ۱۳۸۴، با شعار شاخص «دست‌های خالی» و وعده پرداخت ۵۰ هزار تومان ماهانه به هر ایرانی بالای ۱۸ سال وارد میدان شد. در پی نرسیدن به دور دوم، نامه پر بازتاب اعتراضی به آیت‌الله خامنه‌ای را صادر کرد.
نقش کروبی در انتخابات ۱۳۸۸ چه بود؟
کروبی در انتخابات دور دهم ریاست‌جمهوری در ۲۲ خرداد ۱۳۸۸، به همراه میرحسین موسوی، محمود احمدی‌نژاد، و محسن رضایی رقابت کرد و در نهایت ۳۳۳،۶۳۵ رأی کسب کرد. در مناظره با احمدی‌نژاد، افشاگری پر بازتاب پیرامون فساد و سوء استفاده در دولت انجام داد.
چه زمانی حصر خانگی کروبی آغاز شد؟
حصر خانگی مهدی کروبی، میرحسین موسوی، و زهرا رهنورد از ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ آغاز شد ـ که در پی فراخوان پر بازتاب راهپیمایی همبستگی با انقلاب‌های مردمی مصر و تونس صورت گرفت. این حصر، بدون هیچ‌گونه محاکمه قضایی اعمال شد.
چه زمانی حصر کروبی رفع شد؟
حصر مهدی کروبی در ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ بر اساس دستور غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضائیه پایان یافت ـ پس از قریب به ۱۵ سال حصر بدون محاکمه قضایی. تا ۲۰ فروردین ۱۴۰۴ مأموران به لحاظ مسائل امنیتی و حفاظتی در محل اقامت او حضور داشتند.
چه تفاوتی بین کروبی و موسوی در نگاه به انتخابات وجود داشت؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «رویکرد کروبی در طی بیش از یک دهه گذشته تغییر کرد و برخلاف میرحسین موسوی او همواره مردم را به حضور در انتخابات دعوت کرد و در سال ۱۴۰۳ شرکت کرد و به مسعود پزشکیان رأی داد.» موسوی همچنان در حصر باقی ماند، در حالی که کروبی پس از حمایت از پزشکیان رفع حصر شد.
افشاگری کروبی درباره کهریزک چه بود؟
پر بازتاب‌ترین موضع‌گیری پسا-انتخاباتی کروبی، افشاگری پر بازتاب درباره شکنجه و تجاوز جنسی به زندانیان سیاسی در بازداشتگاه کهریزک بود. کروبی در نامه پر بازتاب به آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، گزارش‌های پر بازتاب پیرامون این جنایات را منعکس کرد. این افشاگری، شالوده بازداشت‌های شاخص و در نهایت تعطیلی بازداشتگاه کهریزک را تشکیل می‌داد.
پیام پر بازتاب «رفع حصر مشروط» کروبی چه بود؟
در ۶ شهریور ۱۴۰۳، مهدی کروبی پیام پر بازتابی صادر کرد: «ضمن تشکر از آقای محسنی اژه‌ای و آقای پزشکیان که دنبال رفع حصر من بودند، ولی لازم است خدمت این دوستان بگویم که من و میرحسین موسوی هر دو همزمان حصر شدیم و اگر قرار شود روزی رفع حصر شود ما هر دو باید رفع حصر شویم. لذا امیدوارم انشالله این کار به‌زودی انجام شود ولی با همدیگر باشد. من رفع حصر تنهایی را نمی‌خواهم.»
چارچوب فکری-سیاسی کروبی چیست؟
محوری‌ترین چارچوب فکری-سیاسی کروبی شامل: اسلام سیاسی-اصلاح‌طلب، عدالت‌خواهی اقتصادی، دفاع از حقوق بشر، افشاگری در زمینه نقض حقوق زندانیان سیاسی، اعتقاد به حضور پایدار در انتخابات، و پای‌بندی به نظام جمهوری اسلامی و اصل ولایت فقیه است.
مهمترین چالش‌های گفتمانی پیرامون کارنامه کروبی چیست؟
از مهمترین چالش‌های گفتمانی پیرامون کارنامه کروبی می‌توان به این موارد اشاره کرد: ۱) ادعاهای پیرامون نقش او در ساختار سرکوب دهه ۱۳۶۰ به‌ویژه در بنیاد شهید، ۲) چالش‌های پایدار با اپوزیسیون رادیکال خارج از کشور، ۳) تفاوت موضعی با میرحسین موسوی پیرامون مشارکت در انتخابات، ۴) نقد عدم همراهی پایدار با موسوی پس از رفع حصر، و ۵) چالش‌های گفتمانی پیرامون مشروعیت رفع حصر در شرایط تداوم حصر موسوی.
چه کسانی پس از کروبی به دبیرکلی حزب اعتماد ملی رسیدند؟
پس از استعفای کروبی در اسفند ۱۳۹۹، الیاس حضرتی (نماینده مجلس از تهران) به‌عنوان جانشین در دبیرکلی حزب اعتماد ملی منصوب شد. رسول منتجب‌نیا (قائم‌مقام پیشین) و گروهی از یاران کروبی از حزب جدا شدند و حزب جمهوریت ایران اسلامی را تأسیس کردند.
آیا میرحسین موسوی پس از کروبی رفع حصر می‌شود؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «به گفته فرزند کروبی، مسئولان به پدرش گفته‌اند طی چند ماه آینده موسوی هم رفع حصر خواهد شد اما این اتفاق تاکنون نیفتاده است.» تا کنون (بهار ۱۴۰۵)، میرحسین موسوی و زهرا رهنورد همچنان در حصر خانگی به سر می‌برند. در ۲ مرداد ۱۴۰۴، اولین دیدار غیرخانوادگی موسوی پس از ۱۴ سال حصر با حضور مسیح مهاجری، محمدرضا حسینی بهشتی، و غلامرضا آقازاده صورت گرفت.
کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبت‌نام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.
پیام‌های توهین‌آمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.
ثبت نام