مهندس اکبر ترکان، سیاستمدار شاخص اعتدالگرای ایرانی، مهندس مکانیک فارغالتحصیل دانشگاه صنعتی شریف، وزیر پیشین دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت اول هاشمی رفسنجانی (بهعنوان «تنها فرد غیرنظامی که به مقام وزارت دفاع در جمهوری اسلامی ایران رسید»)، وزیر پیشین راه و ترابری در دولت دوم هاشمی رفسنجانی، استاندار پیشین ایلام و هرمزگان، یکی از اعضای مؤسس حزب اعتدال و توسعه ایران، مشاور عالی پیشین رئیسجمهور حسن روحانی، دبیر پیشین شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری-صنعتی، سرپرست پیشین موقت سازمان فضایی ایران، و رئیس پیشین سازمان نظام مهندسی ساختمان، در شمار پر بازتابترین و متمایزترین چهرههای ترکیبی مهندسی-اجرایی-سیاسی اعتدالگرا پسا-انقلابی ایران در ۴ دهه گذشته بود. او که از قائممقامی ستاد روحانی در ۱۳۹۲ تا مشاور عالی رئیسجمهور در ۸ سال دولت تدبیر و امید، یکی از نزدیکترین مشاوران حسن روحانی محسوب میشد، در انتخابات ۱۳۸۸ در ستاد میرحسین موسوی فعال بود و در ۱۳۷۶ از علیاکبر ناطق نوری حمایت کرد. ترکان در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ در سن ۶۹ سالگی بر اثر بیماری دیابت درگذشت.
اکبر ترکان کیست؟
مهندس اکبر ترکان (متولد ۱ شهریور ۱۳۳۱ در تهران ـ درگذشته در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ در سن ۶۹ سالگی بر اثر بیماری دیابت)، سیاستمدار شاخص اعتدالگرای ایرانی، مهندس مکانیک شاخص فارغالتحصیل دانشگاه صنعتی شریف، وزیر پیشین دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت اول اکبر هاشمی رفسنجانی (بهعنوان «تنها فرد غیرنظامی که در جمهوری اسلامی ایران به مقام وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح رسید»)، وزیر پیشین راه و ترابری در دولت دوم اکبر هاشمی رفسنجانی، استاندار پیشین ایلام از تیرماه ۱۳۶۰ تا مرداد ۱۳۶۱، استاندار پیشین هرمزگان از تیر ۱۳۶۲ تا بهمن ۱۳۶۳، معاون پیشین وزارت نفت در کابینه اول محمود احمدینژاد به مدت ۴ سال (که در آستانه انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۸۸ از کار برکنار شد)، یکی از اعضای مؤسس شاخص حزب اعتدال و توسعه ایران، مشاور عالی پیشین رئیسجمهور حسن روحانی، دبیر پیشین شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی در دولت تدبیر و امید، سرپرست پیشین موقت سازمان فضایی ایران، عضو پیشین شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور، معاون پیشین امور بینالملل ریاستجمهوری، عضو پیشین دبیرخانه جنبش عدم تعهد، رئیس پیشین سازمان نظام مهندسی ساختمان از ۱۶ بهمن ۱۳۹۲، قائممقام و معاون پیشین ستاد انتخاباتی حسن روحانی در انتخابات ریاستجمهوری یازدهم در ۱۳۹۲، رئیس پیشین گروه مشاوران رئیسجمهور دولت تدبیر و امید، عضو پیشین هیئت مؤسس دانشگاه شمال آمل، عضو پیشین شورای اقتصاد و سرمایهگذاری دانشبنیان دانشگاه آزاد اسلامی، عضو پیشین هیئت مدیره شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا)، چهره فعال پر بازتاب ستاد میرحسین موسوی در انتخابات ریاستجمهوری دهم در ۱۳۸۸، چهره فعال در حمایت از علیاکبر ناطق نوری در انتخابات ریاستجمهوری دوم خرداد ۱۳۷۶، چهره منحصربهفرد بهعنوان «تنها فرد غیرنظامی وزیر دفاع پسا-انقلابی ایران»، و در عین حال یکی از پر بازتابترین، شاخصترین، و در عین حال متمایزترین چهرههای ترکیبی مهندسی-اجرایی-سیاسی اعتدالگرا پسا-انقلابی ایران در ۴ دهه گذشته، در شمار چهرههای محوری گفتمان اقتصاد مهندسی-اعتدالگرا در ایران معاصر قرار میگرفت.
مهندس اکبر ترکان، که با مسیری منحصربهفرد ـ از خاستگاع شاخص خانوادگی-فرهنگی در تهران ـ پایتخت ایران، تا پیمودن مسیر تحصیلی شاخص آکادمیک که شامل فارغالتحصیلی در رشته مهندسی مکانیک از دانشگاه صنعتی شریف در سال ۱۳۴۹ بود ـ که شالوده هویت مهندسی پایدار او را تشکیل میداد، تا برعهده گرفتن سمتهای شاخص استانی در سالهای نخستین پسا-انقلابی که شامل استانداری ایلام از تیرماه ۱۳۶۰ تا مرداد ۱۳۶۱ و استانداری هرمزگان از تیر ۱۳۶۲ تا بهمن ۱۳۶۳ بود، تا مواجهه با تحول سرنوشتساز پر بازتاب در دولت اول اکبر هاشمی رفسنجانی که در آن، بهعنوان «تنها فرد غیرنظامی که در جمهوری اسلامی ایران به مقام وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح رسید» شالوده هویت دفاعی شاخص را تشکیل میداد، تا برعهده گرفتن سمت پر بازتاب وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت اول هاشمی رفسنجانی که در دوران سرنوشتساز پسا-جنگ تحمیلی و گفتمان سازندگی صورت گرفت، تا برعهده گرفتن سمت پر بازتاب وزارت راه و ترابری در دولت دوم هاشمی رفسنجانی ـ که شالوده پایداری وزارتی شاخص را تشکیل میداد، تا مشارکت پر بازتاب در پایهگذاری حزب اعتدال و توسعه ایران ـ یکی از شاخصترین احزاب اعتدالگرا پسا-انقلابی ایران که حزب اصلی حامی حسن روحانی محسوب میشد، تا حمایت پر بازتاب از کاندیداتوری علیاکبر ناطق نوری در انتخابات ریاستجمهوری دوم خرداد ۱۳۷۶ ـ که در شمار پر مناقشهترین موارد حمایت از کاندیدای جناح راست در دوره میانه کارنامه ترکان قرار میگرفت، تا برعهده گرفتن سمت پر بازتاب معاونت وزارت نفت در کابینه اول محمود احمدینژاد به مدت ۴ سال ـ که در شمار پر مناقشهترین موارد همکاری اعتدالگرایان با دولت احمدینژاد قرار میگرفت، تا برکناری پر بازتاب در آستانه انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۸۸، تا حضور فعال پر بازتاب در ستاد میرحسین موسوی در انتخابات ریاستجمهوری دهم در ۱۳۸۸ و رأی دادن به میرحسین موسوی ـ که شالوده عبور پایدار به جریان اصلاحطلب-اعتدالگرا را تشکیل میداد، تا برعهده گرفتن سمت پر بازتاب قائممقام و معاون ستاد انتخاباتی حسن روحانی در انتخابات ریاستجمهوری یازدهم در ۱۳۹۲ ـ که شالوده رابطه پایدار و نزدیک با حسن روحانی را تشکیل میداد، تا برعهده گرفتن سمت پر بازتاب رئیس گروه مشاوران رئیسجمهور حسن روحانی پس از پیروزی او در ۱۳۹۲، تا برعهده گرفتن سمتهای پر بازتاب چندگانه با حکم رئیسجمهور روحانی شامل مشاور رئیسجمهور، دبیر شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی، سرپرست موقت سازمان فضایی ایران، عضو شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور، معاون امور بینالملل ریاستجمهوری، و عضو دبیرخانه جنبش عدم تعهد، تا برعهده گرفتن سمت پر بازتاب رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان با حکم حسن روحانی در ۱۶ بهمن ۱۳۹۲، تا عضویت پر بازتاب در هیئت مؤسس دانشگاه شمال آمل و شورای اقتصاد و سرمایهگذاری دانشبنیان دانشگاه آزاد اسلامی، تا عضویت پر بازتاب در هیئت مدیره شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا) ـ بهعنوان معماری شاخص یکی از مهمترین شرکتهای سرمایهگذاری ایران، تا ادامه فعالیتهای پایدار بهعنوان مشاور عالی حسن روحانی در دوره دولت یازدهم و دوازدهم، و در نهایت، مواجهه با بیماری دیابت پر بازتاب و درگذشت در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ در سن ۶۹ سالگی ـ که در شمار پر تأسفترین درگذشتهای اعتدالگرایان شاخص در دوره معاصر قرار میگیرد، به یکی از پایدارترین و در عین حال پر بازتابترین چهرههای ترکیبی مهندسی-اجرایی-سیاسی اعتدالگرا پسا-انقلابی ایران بدل شد.
اهمیت مهندس اکبر ترکان در سپهر تاریخی-سیاسی ایران معاصر از چند جهت قابل بررسی است. نخست، تنها فرد غیرنظامی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در جمهوری اسلامی ایران ـ بهعنوان چهرهای که در شمار منحصربهفردترین چهرههای وزارت دفاع پسا-انقلابی ایران قرار میگیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه پدیدهشناختی او محسوب میشد. دوم، یکی از اعضای مؤسس حزب اعتدال و توسعه ایران ـ بهعنوان معماری شاخصترین حزب اعتدالگرا پسا-انقلابی و حزب اصلی حامی حسن روحانی ـ یکی از وجوه قابل توجه نقشآفرینی حزبی او محسوب میشد. سوم، مشاور عالی پر بازتاب رئیسجمهور حسن روحانی و دبیر شورای هماهنگی مناطق آزاد ـ بهعنوان چهرهای که در شمار شاخصترین مشاوران دولت روحانی قرار میگرفت ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری اجرایی او محسوب میشد. چهارم، استاندار دو استان شاخص (ایلام و هرمزگان) و وزیر دو وزارتخانه شاخص (دفاع و راه و ترابری) در دولتهای اول و دوم هاشمی رفسنجانی ـ بهعنوان چهرهای که در شمار شاخصترین چهرههای اجرایی پسا-انقلابی ایران قرار میگرفت ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری وزارتی او محسوب میشد. پنجم، رئیس پر بازتاب سازمان نظام مهندسی ساختمان ـ بهعنوان معماری شاخص یکی از مهمترین سازمانهای مهندسی پسا-انقلابی ایران ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث مهندسی او محسوب میشد.
نکته مهم: کارنامه و عملکرد مهندس اکبر ترکان در فضای رسانهای-سیاسی فارسیزبان با نگاههای متفاوتی همراه بود. در گفتمان طرفداران اعتدالگرایی، او بهعنوان «وزیر دفاع غیرنظامی»، «مشاور عالی شاخص روحانی»، و «از اعضای مؤسس حزب اعتدال و توسعه» شناخته میشد. در گفتمان منتقدان شاخص از جناح اصولگرا، عملکرد او در دوران معاونت وزارت نفت احمدینژاد ـ بهویژه پیرامون برکناری در آستانه انتخابات ۱۳۸۸ ـ مورد نقد قرار گرفته بود. در گفتمان منتقدان از سوی فعالان رسانهای، پدیده عبور سیاسی شاخص از حمایت از ناطق نوری در ۱۳۷۶ به ستاد موسوی در ۱۳۸۸ و سپس قائممقامی ستاد روحانی در ۱۳۹۲ ـ که در شمار پر مناقشهترین موارد عبور سیاسی پسا-انقلابی قرار میگرفت ـ مورد توجه قرار گرفته است. در گفتمان دوستان و همراهان، خدمات شاخص او در سالهای پایانی بهعنوان مشاور عالی روحانی و رئیس سازمان نظام مهندسی پر بازتاب باقی ماند. این پروفایل، روایت منتشر شده در منابع رسانهای-تاریخی شاخص فارسیزبان را با موضع تحلیلی-بیطرف ارائه میدهد.
زندگی و پشتوانه خانوادگی
مهندس اکبر ترکان در ۱ شهریور ۱۳۳۱ در شهر تهران ـ پایتخت ایران ـ به دنیا آمد.
طبق گزارشهای منتشر شده: «اکبر ترکان (۱ شهریور ۱۳۳۱ – ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰) سیاستمدار ایرانی، از اعضای مؤسس حزب اعتدال و توسعه... بودهاست.»
تحصیلات
مهندس اکبر ترکان از مسیر تحصیلی شاخص آکادمیک برخوردار بود.
فارغالتحصیلی از دانشگاه صنعتی شریف (۱۳۴۹)
طبق گزارشهای منتشر شده: «وی در سال ۱۳۴۹ از دانشگاه صنعتی شریف در رشته مهندسی مکانیک فارغ التحصیل شده است.»
دانشگاه صنعتی شریف، در شمار شاخصترین دانشگاههای فنی-علمی ایران قرار میگرفت و محل تحصیل بسیاری از چهرههای شاخص مهندسی-سیاسی پسا-انقلابی ایران بود.
این پشتوانه تحصیلی، شالوده هویت مهندسی پایدار ترکان را تشکیل میداد.
استانداری ایلام و هرمزگان (۱۳۶۰-۱۳۶۳)
پر بازتابترین فصل آغاز کارنامه پسا-انقلابی ترکان، برعهده گرفتن سمتهای شاخص استانی در دوران سرنوشتساز جنگ تحمیلی بود.
استاندار ایلام (تیر ۱۳۶۰ - مرداد ۱۳۶۱)
طبق گزارشهای منتشر شده: «از تیرماه سال ۱۳۶۰ تا مرداد ۱۳۶۱ استاندار ایلام و از تیر ۱۳۶۲ تا بهمن ۱۳۶۳ به عنوان استاندار هرمزگان مشغول به کار شد.»
ایلام، در شمار شاخصترین استانهای مرزی-جنگی ایران در دوران جنگ تحمیلی قرار میگرفت.
استاندار هرمزگان (تیر ۱۳۶۲ - بهمن ۱۳۶۳)
پس از پایان استانداری ایلام، ترکان بهعنوان استاندار هرمزگان ـ یکی از شاخصترین استانهای جنوبی-ساحلی ایران ـ منصوب شد.
این تجربه استانی، شالوده هویت اجرایی-استانی شاخص ترکان را تشکیل میداد.
وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (دولت اول هاشمی رفسنجانی)
محوریترین فصل تاریخی-سرنوشتساز کارنامه دفاعی ترکان، برعهده گرفتن سمت پر بازتاب وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت اول اکبر هاشمی رفسنجانی بود.
طبق گزارشهای منتشر شده: «او وزیر دفاع و پشتیبانی نیرویهای مسلح در دولت اول اکبر هاشمی رفسنجانی... بود.» و «اکبر ترکان تنها فرد غیرنظامی بود که به مقام وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح رسید.»
این سمت، که در شمار منحصربهفردترین موارد وزارت دفاع پسا-انقلابی ایران قرار میگیرد، شالوده هویت دفاعی شاخص ترکان را تشکیل میداد.
وزارت راه و ترابری (دولت دوم هاشمی رفسنجانی)
پر بازتابترین فصل بعدی کارنامه وزارتی ترکان، برعهده گرفتن سمت پر بازتاب وزارت راه و ترابری در دولت دوم اکبر هاشمی رفسنجانی بود.
طبق گزارشهای منتشر شده: «[ترکان]... وزیر راه و ترابری در دولت دوم وی [هاشمی رفسنجانی] بود.»
این سمت، شالوده پایداری وزارتی شاخص ترکان را تشکیل میداد.
حمایت از علیاکبر ناطق نوری (۱۳۷۶)
پر بازتابترین فصل پر مناقشه کارنامه انتخاباتی ترکان، حمایت پر بازتاب از کاندیداتوری علیاکبر ناطق نوری در انتخابات ریاستجمهوری دوم خرداد ۱۳۷۶ بود.
طبق گزارشهای منتشر شده: «وی در انتخابات ریاست جمهوری دوم خرداد ۱۳۷۶ از نامزدی علیاکبر ناطق نوری حمایت کرد.»
این حمایت، در شمار پر مناقشهترین موارد حمایت از کاندیدای جناح راست در کارنامه پایدار ترکان قرار میگرفت.
معاونت وزارت نفت در کابینه احمدینژاد (تا ۱۳۸۸)
پر بازتابترین فصل پر مناقشه کارنامه پسا-اصلاحات ترکان، برعهده گرفتن سمت معاون وزارت نفت در کابینه اول محمود احمدینژاد به مدت ۴ سال بود.
طبق گزارشهای منتشر شده: «اکبر ترکان در کابینه اول محمود احمدینژاد بمدت ۴ سال معاونت وزارت نفت را بر عهده داشت که سرانجام در آستانه انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ از کار برکنار شد.»
این سمت، در شمار پر مناقشهترین موارد همکاری اعتدالگرایان با دولت احمدینژاد قرار میگرفت.
فعالیت پر بازتاب در ستاد موسوی (۱۳۸۸)
محوریترین فصل تاریخی-سرنوشتساز عبور سیاسی ترکان، حضور فعال پر بازتاب در ستاد میرحسین موسوی در انتخابات ریاستجمهوری دهم در ۱۳۸۸ بود.
طبق گزارشهای منتشر شده: «او در انتخابات ۱۳۸۸ در ستاد میرحسین موسوی فعال بوده و به او رأی داد.»
این حضور، شالوده عبور پایدار به جریان اصلاحطلب-اعتدالگرا را تشکیل میداد.
قائممقامی ستاد روحانی (۱۳۹۲)
محوریترین فصل تاریخی-سرنوشتساز کارنامه انتخاباتی ترکان، برعهده گرفتن سمت پر بازتاب قائممقام و معاون ستاد انتخاباتی حسن روحانی در انتخابات ریاستجمهوری یازدهم در ۱۳۹۲ بود.
طبق گزارشهای منتشر شده: «وی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ به عنوان قائم مقام و معاون ستاد انتخاباتی حسن روحانی شروع به فعالیت کرد.»
این سمت، شالوده رابطه پایدار و نزدیک با حسن روحانی را تشکیل میداد.
سمتهای پر بازتاب چندگانه در دولت روحانی (پس از ۱۲ مرداد ۱۳۹۲)
پر بازتابترین فصل کارنامه اجرایی ترکان در دولت روحانی، برعهده گرفتن سمتهای پر بازتاب چندگانه با حکم رئیسجمهور حسن روحانی بود.
طبق گزارشهای منتشر شده: «حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران چندی پس از تحلیف طی حکمی وی را به عنوان مشاور رئیس جمهور و دبیر شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی، سرپرست موقت سازمان فضایی ایران، شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور، معاونت امور بینالملل ریاست جمهوری و دبیرخانه جنبش عدم تعهد منصوب کرد.»
و «با تشکیل دولت تدبیر و امید در همان سال، به عنوان رئیس گروه مشاوران رئیس جمهور مشغول به فعالیت شد.»
این سمتهای چندگانه، در شمار شاخصترین موارد چندگانگی سمتهای اجرایی در دولت روحانی قرار میگرفت.
ریاست سازمان نظام مهندسی ساختمان (۱۶ بهمن ۱۳۹۲)
طبق گزارشهای منتشر شده: «همچنین در ۱۶ بهمن ۱۳۹۲، حسن روحانی طی حکمی اکبر ترکان را به عنوان رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان منصوب کرد.»
عضویت در هیئت مدیره شستا
طبق گزارشهای منتشر شده: «مدتی نیز به عنوان عضو هیئت مدیره شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا) حضور داشت.»
شستا، در شمار شاخصترین شرکتهای سرمایهگذاری ایران قرار میگرفت.
درگذشت پر تأسف (۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰)
محوریترین فصل پر تأسف کارنامه ترکان، درگذشت در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ در سن ۶۹ سالگی بر اثر بیماری دیابت بود.
طبق گزارشهای منتشر شده: «اکبر ترکان از بیماری کلیوی رنج میبرد و در روزهای آخر زندگی در بیمارستان بستری بود و در نهایت بامداد یکشنبه ۲۶ اردیبهشت در اثر بیماری دیابت در گذشت.»
این درگذشت، در شمار پر تأسفترین درگذشتهای اعتدالگرایان شاخص در دوره معاصر قرار میگیرد.
چارچوب فکری-سیاسی
مهندس اکبر ترکان در طول کارنامه طولانی مهندسی-اجرایی-سیاسی خود، چارچوب فکری-سیاسی متمایزی صورتبندی کرده بود.
اعتدالگرایی مهندسی
محوریترین چارچوب فکری ترکان، اعتدالگرایی مهندسی بود ـ چارچوبی که در آن، با حفظ پایبندی به نظام جمهوری اسلامی، تأکید پایدار بر مدیریت تخصصی-مهندسی، توسعه اقتصادی، و گفتمان تعادل بین جریانهای سیاسی برجسته میشد.
اقتصاد مهندسی
ویژگی متمایز چارچوب ترکان، پایبندی پایدار به اقتصاد مهندسی ـ که در طول کارنامه طولانی اجرایی او در وزارت دفاع، وزارت راه و ترابری، معاونت وزارت نفت، و دبیری شورای هماهنگی مناطق آزاد بازتاب یافت ـ یکی از وجوه قابل توجه گفتمان او محسوب میشد.
عبور سیاسی پایدار
ویژگی شاخص دیگر چارچوب ترکان، عبور سیاسی پایدار از حمایت از ناطق نوری در ۱۳۷۶ به ستاد موسوی در ۱۳۸۸ و سپس قائممقامی ستاد روحانی در ۱۳۹۲ ـ که در شمار پر مناقشهترین موارد عبور سیاسی پسا-انقلابی ایران قرار میگرفت ـ یکی از وجوه قابل توجه پدیدهشناختی او محسوب میشد.
ارتباط با چهرهها و جریانها
مهندس اکبر ترکان در شبکهای پر بازتاب از پیوندهای سیاسی-اجرایی-حزبی با چهرههای شاخص جمهوری اسلامی ایران قرار داشت.
اکبر هاشمی رفسنجانی
محوریترین رابطه سیاسی ترکان، رابطه پایدار با اکبر هاشمی رفسنجانی بود ـ که ترکان در دو دولت او وزیر دفاع و وزیر راه و ترابری بود.
حسن روحانی
پر بازتابترین رابطه سیاسی پایدار ترکان، رابطه پایدار با حسن روحانی بود ـ که از قائممقامی ستاد روحانی در ۱۳۹۲ آغاز شد و در ۸ سال دولت روحانی با مشاوریت عالی و سمتهای چندگانه ادامه یافت.
چهرههای شاخص حزب اعتدال و توسعه
در سطح ساختار حزب اعتدال و توسعه، روابط پر بازتاب ترکان با محمود واعظی (قائممقام و رئیس دفتر سیاسی حزب)، محمدباقر نوبخت (دبیرکل حزب)، و سایر چهرههای شاخص این حزب ـ شبکه پایدار حزبی او را تشکیل میداد.
میرحسین موسوی
از پر بازتابترین روابط ترکان در ۱۳۸۸، حمایت پر بازتاب از کاندیداتوری میرحسین موسوی بود ـ که شالوده عبور به جریان اصلاحطلب-اعتدالگرا را تشکیل میداد.
علیاکبر ناطق نوری
از روابط پایدار آغازین ترکان در ۱۳۷۶، حمایت پر بازتاب از کاندیداتوری علیاکبر ناطق نوری بود.
چهرههای شاخص دولت روحانی
در سطح ساختار دولت یازدهم و دوازدهم روحانی، روابط پر بازتاب ترکان با اسحاق جهانگیری (معاون اول)، محمدجواد ظریف (وزیر خارجه)، محمود واعظی (رئیس دفتر)، محمدباقر نوبخت (رئیس سازمان برنامه و بودجه)، و دیگر چهرههای شاخص اعتدالگرا ـ شبکه پایدار دولتی او را تشکیل میداد.
جمعبندی
مهندس اکبر ترکان، یکی از پر بازتابترین، شاخصترین، و در عین حال متمایزترین چهرههای ترکیبی مهندسی-اجرایی-سیاسی اعتدالگرا پسا-انقلابی ایران در ۴ دهه گذشته بود که با ترکیبی منحصربهفرد از خاستگاع شاخص خانوادگی-فرهنگی در تهران، تحصیلات شاخص مهندسی مکانیک از دانشگاه صنعتی شریف (۱۳۴۹)، استانداری ایلام (تیر ۱۳۶۰ - مرداد ۱۳۶۱) و استانداری هرمزگان (تیر ۱۳۶۲ - بهمن ۱۳۶۳)، وزارت پر بازتاب دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت اول هاشمی رفسنجانی بهعنوان «تنها فرد غیرنظامی که به مقام وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در جمهوری اسلامی ایران رسید»، وزارت پر بازتاب راه و ترابری در دولت دوم هاشمی رفسنجانی، عضویت در مؤسسان حزب اعتدال و توسعه ایران بهعنوان حزب اصلی حامی حسن روحانی، حمایت پر بازتاب از کاندیداتوری علیاکبر ناطق نوری در انتخابات دوم خرداد ۱۳۷۶، معاونت وزارت نفت در کابینه اول محمود احمدینژاد به مدت ۴ سال (با برکناری در آستانه انتخابات ۱۳۸۸)، حضور فعال پر بازتاب در ستاد میرحسین موسوی در انتخابات ۱۳۸۸ و رأی به او، قائممقامی و معاونت ستاد انتخاباتی حسن روحانی در انتخابات ۱۳۹۲، مشاوریت عالی رئیسجمهور حسن روحانی، دبیری شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی، سرپرستی موقت سازمان فضایی ایران، عضویت در شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور، معاونت امور بینالملل ریاستجمهوری، عضویت در دبیرخانه جنبش عدم تعهد، ریاست گروه مشاوران رئیسجمهور دولت تدبیر و امید، ریاست سازمان نظام مهندسی ساختمان از ۱۶ بهمن ۱۳۹۲ با حکم حسن روحانی، عضویت در هیئت مؤسس دانشگاه شمال آمل، عضویت در شورای اقتصاد و سرمایهگذاری دانشبنیان دانشگاه آزاد اسلامی، عضویت در هیئت مدیره شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا)، و در نهایت درگذشت پر تأسف در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ در سن ۶۹ سالگی بر اثر بیماری دیابت، جایگاهی منحصربهفرد در ساختار سیاسی-اجرایی-مهندسی ایران معاصر اشغال کرده بود.
ویژگی متمایز مهندس اکبر ترکان، در سطح اول، تنها فرد غیرنظامی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در جمهوری اسلامی ایران ـ بهعنوان چهرهای که در شمار منحصربهفردترین چهرههای وزارت دفاع پسا-انقلابی ایران قرار میگرفت ـ یکی از وجوه قابل توجه پدیدهشناختی او محسوب میشد. در سطح دوم، یکی از اعضای مؤسس حزب اعتدال و توسعه ایران ـ بهعنوان معماری شاخصترین حزب اعتدالگرا پسا-انقلابی و حزب اصلی حامی حسن روحانی ـ یکی از وجوه قابل توجه نقشآفرینی حزبی او محسوب میشد. در سطح سوم، مشاور عالی پر بازتاب رئیسجمهور حسن روحانی و دبیر شورای هماهنگی مناطق آزاد ـ بهعنوان چهرهای که در شمار شاخصترین مشاوران دولت روحانی قرار میگرفت ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری اجرایی او محسوب میشد. در سطح چهارم، استاندار دو استان شاخص و وزیر دو وزارتخانه شاخص در دولتهای هاشمی رفسنجانی ـ بهعنوان چهرهای که در شمار شاخصترین چهرههای اجرایی پسا-انقلابی ایران قرار میگرفت ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری وزارتی او محسوب میشد. در سطح پنجم، رئیس پر بازتاب سازمان نظام مهندسی ساختمان ـ بهعنوان معماری شاخص یکی از مهمترین سازمانهای مهندسی پسا-انقلابی ایران ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث مهندسی او محسوب میشد.
از منظر تحلیلی، جایگاه مهندس اکبر ترکان، نمونهای از پدیده «مهندس-سیاستمدار شاخص اعتدالگرا با کارنامه ترکیبی استانی-وزارتی-اجرایی-حزبی، با پشتوانه شاخص مهندسی از دانشگاه صنعتی شریف، و پدیده منحصربهفرد «تنها فرد غیرنظامی وزیر دفاع»» در تاریخ سیاسی-اجرایی-مهندسی پسا-انقلابی ایران بود؛ پدیدهای که در آن، یک چهره با پشتوانه شاخص آکادمیک از شریف، در طول بیش از ۴ دهه فعالیت، در عرصههای متعدد استانی، وزارتی، حزبی، اجرایی، و در نهایت مشاوریتی نقشآفرینی پایدار مییافت. این الگو، که در میان سیاستمداران شاخص اعتدالگرا جمهوری اسلامی نسبتاً منحصربهفرد بود، در ترکان با ویژگی تنها فرد غیرنظامی وزیر دفاع، وزیر راه و ترابری دولت دوم هاشمی، مشاور عالی روحانی، یکی از مؤسسان حزب اعتدال و توسعه، و رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان، بازتاب ویژهای مییافت.
آنچه از منظر امروز روشن است، این که موضوعاتی که مهندس اکبر ترکان در کارنامه و گفتمان خود به آنها پرداخته بود ـ از اعتدالگرایی مهندسی، اقتصاد مهندسی، عبور سیاسی پایدار، توسعه مناطق آزاد، و در نهایت چالشهای پایدار با جناح اصولگرا پیرامون عملکرد در دولت احمدینژاد و عبور به جریان اعتدالگرا ـ از موضوعات گفتمان سیاسی-اجرایی فارسیزبان معاصر باقی ماندهاند. در شرایطی که ایران در یکی از پر تنشترین دورههای گفتمان سیاسی-تاریخی خود قرار دارد ـ بهویژه پس از خیزش ۱۴۰۱، جنگ ۱۲ روزه ایران-اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴، جنگ آمریکا-اسرائیل با ایران در اسفند ۱۴۰۴، ترور سید علی خامنهای، انتخاب سید مجتبی خامنهای به سومین رهبر، و دولت چهاردهم مسعود پزشکیان ـ کارنامه و میراث پایدار مهندس اکبر ترکان، با ترکیب تنها فرد غیرنظامی وزیر دفاع پسا-انقلابی، وزیر راه و ترابری دولت دوم هاشمی، مشاور عالی روحانی، یکی از مؤسسان حزب اعتدال و توسعه، و رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان، یکی از مرجعهای متمایز گفتمان سیاسی-اجرایی-مهندسی معاصر در فضای رسانهای فارسیزبان محسوب میشود.
سوالات متداول
مهندس اکبر ترکان کیست؟
مهندس اکبر ترکان (متولد ۱ شهریور ۱۳۳۱ در تهران ـ درگذشته در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰)، سیاستمدار شاخص اعتدالگرای ایرانی، مهندس مکانیک شاخص فارغالتحصیل دانشگاه صنعتی شریف، وزیر پیشین دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت اول هاشمی رفسنجانی، وزیر پیشین راه و ترابری در دولت دوم هاشمی رفسنجانی، یکی از اعضای مؤسس حزب اعتدال و توسعه، و مشاور عالی پیشین رئیسجمهور حسن روحانی بود.
تحصیلات ترکان چه بوده است؟
طبق گزارشهای منتشر شده: «وی در سال ۱۳۴۹ از دانشگاه صنعتی شریف در رشته مهندسی مکانیک فارغ التحصیل شده است.»
چرا ترکان «تنها فرد غیرنظامی وزیر دفاع» شناخته میشود؟
طبق گزارشهای منتشر شده: «اکبر ترکان تنها فرد غیرنظامی بود که به مقام وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح رسید.» این پدیده، در شمار منحصربهفردترین موارد وزارت دفاع پسا-انقلابی ایران قرار میگیرد.
مهمترین سمتهای پیشین ترکان چه بوده است؟
سمتهای شاخص ترکان شامل: استانداری ایلام (۱۳۶۰-۱۳۶۱)، استانداری هرمزگان (۱۳۶۲-۱۳۶۳)، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت اول هاشمی رفسنجانی، وزارت راه و ترابری در دولت دوم هاشمی رفسنجانی، معاونت وزارت نفت در کابینه اول احمدینژاد (۴ سال)، قائممقامی ستاد انتخاباتی روحانی در ۱۳۹۲، مشاوریت عالی رئیسجمهور روحانی، دبیری شورای هماهنگی مناطق آزاد، سرپرستی موقت سازمان فضایی ایران، و ریاست سازمان نظام مهندسی ساختمان بود.
نقش ترکان در انتخابات ۱۳۷۶ چه بود؟
طبق گزارشهای منتشر شده: «وی در انتخابات ریاست جمهوری دوم خرداد ۱۳۷۶ از نامزدی علیاکبر ناطق نوری حمایت کرد.»
نقش ترکان در انتخابات ۱۳۸۸ چه بود؟
طبق گزارشهای منتشر شده: «او در انتخابات ۱۳۸۸ در ستاد میرحسین موسوی فعال بوده و به او رأی داد.»
نقش ترکان در انتخابات ۱۳۹۲ چه بود؟
طبق گزارشهای منتشر شده: «وی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ به عنوان قائم مقام و معاون ستاد انتخاباتی حسن روحانی شروع به فعالیت کرد و با تشکیل دولت تدبیر و امید در همان سال، به عنوان رئیس گروه مشاوران رئیس جمهور مشغول به فعالیت شد.»
چه زمانی ترکان رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان شد؟
طبق گزارشهای منتشر شده: «همچنین در ۱۶ بهمن ۱۳۹۲، حسن روحانی طی حکمی اکبر ترکان را به عنوان رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان منصوب کرد.»
چه زمانی ترکان درگذشت؟
طبق گزارشهای منتشر شده: «اکبر ترکان از بیماری کلیوی رنج میبرد و در روزهای آخر زندگی در بیمارستان بستری بود و در نهایت بامداد یکشنبه ۲۶ اردیبهشت [۱۴۰۰] در اثر بیماری دیابت در گذشت.» ترکان در سن ۶۹ سالگی درگذشت.
چارچوب فکری-سیاسی ترکان چیست؟
محوریترین چارچوب فکری-سیاسی ترکان شامل: اعتدالگرایی مهندسی، اقتصاد مهندسی، عبور سیاسی پایدار، و پایبندی به نظام جمهوری اسلامی بود.
چه ویژگی متمایزی در کارنامه ترکان وجود دارد؟
ویژگی شاخص متمایز در کارنامه ترکان، تنها فرد غیرنظامی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در جمهوری اسلامی ایران، یکی از اعضای مؤسس حزب اعتدال و توسعه، مشاور عالی روحانی، استاندار دو استان (ایلام و هرمزگان)، وزیر دو وزارتخانه (دفاع و راه)، و رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان ـ بهعنوان چهرهای که در شمار شاخصترین چهرههای ترکیبی مهندسی-اجرایی-سیاسی اعتدالگرا پسا-انقلابی ایران قرار میگرفت ـ بود.
چه چالشهای گفتمانی پیرامون کارنامه ترکان مطرح بود؟
از مهمترین چالشهای گفتمانی پیرامون کارنامه ترکان میتوان به این موارد اشاره کرد: ۱) چالش پر مناقشه پیرامون عبور سیاسی شاخص از حمایت از ناطق نوری در ۱۳۷۶ به ستاد موسوی در ۱۳۸۸ و سپس قائممقامی ستاد روحانی در ۱۳۹۲، ۲) چالشهای پایدار پیرامون معاونت وزارت نفت در کابینه اول احمدینژاد به مدت ۴ سال، ۳) برکناری در آستانه انتخابات ۱۳۸۸، ۴) چالشهای مرتبط با چندگانگی سمتهای اجرایی در دولت روحانی، و ۵) چالشهای مرتبط با عملکرد در سازمان نظام مهندسی ساختمان.
کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبتنام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.
پیامهای توهینآمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.
ثبت نام