دکتر عبدالناصر همتی، اقتصاددان شاخص و سیاستمدار اصلاح‌طلب ایرانی، رئیس فعلی کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (دوره دوم، از ۱۰ دی ۱۴۰۴)، وزیر پیشین امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم پزشکیان (مرداد تا اسفند ۱۴۰۳)، هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی در دولت دوازدهم روحانی، سفیر پیشین ایران در چین، مدیرعامل پیشین بانک ملی ایران، و معمار خصوصی‌سازی صنعت بیمه که به «پدر بیمه خصوصی ایران» شهرت دارد، در شمار پر بازتاب‌ترین و شاخص‌ترین چهره‌های ترکیبی اقتصادی-بانکی-بیمه‌ای-دیپلماتیک اصلاح‌طلب پسا-انقلابی ایران در ۴ دهه گذشته قرار می‌گیرد. او که با پشتوانه تحصیلی دکترای اقتصاد از دانشگاه تهران و استادی دانشکده اقتصاد این دانشگاه، در سال ۱۳۷۷ پیشنهاد تأسیس صندوق ذخیره ارزی را ارائه داد، در دولت دوازدهم روحانی ریاست بانک مرکزی را برعهده داشت و در ۱۴۰۳ به‌عنوان وزیر اقتصاد دولت پزشکیان انتخاب شد، اما در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ به دلیل نوسانات شدید بازار ارز و تورم استیضاح و برکنار شد. همتی در ۱۰ دی ۱۴۰۴ با حکم پزشکیان، برای دومین بار به ریاست بانک مرکزی بازگشت و برنامه‌های «مهار تورم»، «کنترل نرخ ارز از طریق برچیدن فساد و رانت ارز چند نرخی» و «مدیریت ناترازی بانکها» را اعلام کرد. انتصاب او با نامه اعتراضی جمعی از نمایندگان مجلس به پزشکیان همراه شد.
دکتر عبدالناصر همتی (متولد ۲۰ فروردین ۱۳۳۶ در شهرستان کبودرآهنگ، استان همدان) ـ معروف به «پدر بیمه خصوصی ایران» ـ اقتصاددان شاخص و سیاستمدار اصلاح‌طلب ایرانی، رئیس فعلی کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (دوره دوم، از ۱۰ دی ۱۴۰۴ تاکنون) جایگزین محمدرضا فرزین، رئیس پیشین کل بانک مرکزی در دولت دوازدهم حسن روحانی به‌عنوان هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی، وزیر پیشین امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم مسعود پزشکیان از مرداد ۱۴۰۳ تا ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ (به مدت حدود ۷ ماه) که با استیضاح پر بازتاب از کار برکنار شد ـ به‌عنوان «دومین برکناری سریع تاریخ و هشداری برای پزشکیان»، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در جمهوری خلق چین، مدیرعامل پیشین بانک ملی ایران از ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ (بزرگ‌ترین بانک تجاری ایران)، رئیس پیشین بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و معمار شاخص خصوصی‌سازی صنعت بیمه از ۱۳۸۲، عضو پیشین کمیته اقتصادی شورای عالی امنیت ملی، استاد و عضو هیئت علمی پایدار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، کارشناس رسمی دادگستری در امور سرمایه‌گذاری، پولی و اعتباری، نامزد پر بازتاب انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم در ۱۴۰۰ به‌عنوان یکی از کاندیداهای تأیید صلاحیت شده، نامزد پر بازتاب انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم در ۱۴۰۳ که توسط شورای نگهبان رد صلاحیت شد، طراح پر بازتاب پیشنهاد تأسیس صندوق ذخیره ارزی در سال ۱۳۷۷ که بعداً با نام «حساب ذخیره ارزی» بنیان شد، دانش‌آموخته شاخص کارشناسی رشته اقتصاد از دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۷ و دکترای اقتصاد از همان دانشگاه، نویسنده آثار شاخص شامل «مبانی نظری و عملی بیمه» (۱۳۸۱) و «اقتصاد انرژی» (۱۳۸۳)، چهره فعال در فعالیت‌های آغازین صدا و سیما، چهره منحصربه‌فرد به‌عنوان «وزیر استیضاحی که رئیس بانک مرکزی شد» در پدیده پر بازتاب بازگشت پسا-استیضاحی، و در عین حال یکی از پر بازتاب‌ترین، شاخص‌ترین، و در عین حال متمایزترین چهره‌های ترکیبی اقتصادی-بانکی-بیمه‌ای-دیپلماتیک اصلاح‌طلب پسا-انقلابی ایران در ۴ دهه گذشته، در شمار چهره‌های محوری گفتمان اقتصاد بانکی-ارزی اعتدال‌گرا در ایران معاصر قرار می‌گیرد.
دکتر عبدالناصر همتی، که با مسیری منحصربه‌فرد ـ از خاستگاع شاخص خانوادگی-فرهنگی در شهرستان کبودرآهنگ استان همدان ـ یکی از شاخص‌ترین شهرستان‌های فرهنگی-تاریخی غرب ایران، تا پیمودن مسیر تحصیلی شاخص آکادمیک که شامل اخذ کارشناسی رشته اقتصاد از دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۷ و سپس اخذ دکترای اقتصاد از دانشگاه تهران بود، تا آغاز فعالیت‌های شاخص در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران که شالوده آغاز کارنامه رسانه‌ای شاخص را تشکیل می‌داد، تا پیمودن مسیر شاخص آکادمیک با تدریس به‌عنوان استاد و عضو هیئت علمی پایدار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تا برعهده گرفتن سمت‌های شاخص اقتصادی پسا-انقلابی شامل ریاست بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران ـ که در آن، مسئول نظارت بر صنعت بیمه ایران و تنظیم و توسعه سیاست‌های بیمه‌ای کشور بود، تا پیشنهاد پر بازتاب تأسیس صندوق ذخیره ارزی در دوران ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی در سال ۱۳۷۷ ـ که بعداً با نام «حساب ذخیره ارزی» بنیان شد و در شمار شاخص‌ترین پیشنهادهای اقتصادی پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد، تا برعهده گرفتن طراحی و اجرای پر بازتاب خصوصی‌سازی صنعت بیمه از سال ۱۳۸۲ ـ که شالوده هویت «پدر بیمه خصوصی ایران» را تشکیل می‌داد، تا عضویت در کمیته اقتصادی شورای عالی امنیت ملی ـ که شالوده پشتوانه شاخص امنیتی-اقتصادی را تشکیل می‌داد، تا برعهده گرفتن سمت پر بازتاب مدیرعاملی بانک ملی ایران از ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ـ به‌عنوان معمار شاخص بزرگ‌ترین بانک تجاری ایران، تا اعزام پر بازتاب به‌عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران در جمهوری خلق چین ـ که شالوده هویت دیپلماتیک شاخص را تشکیل می‌داد، تا مواجهه با تحول سرنوشت‌ساز پر بازتاب در دولت دوازدهم حسن روحانی که در آن، با بازگشت از سفارت چین و انتخاب به‌عنوان هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ـ شالوده هویت بانکی-ارزی پایدار را تشکیل می‌داد، تا مدیریت پر بازتاب بانک مرکزی در دوران سرنوشت‌ساز پسا-خروج آمریکا از برجام در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، اعتراضات آبان ۱۳۹۸، ترور سردار قاسم سلیمانی در دی ۱۳۹۸، شیوع کرونا از اسفند ۱۳۹۸، و انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم در خرداد ۱۴۰۰، تا اعلام پر بازتاب کاندیداتوری در انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم در ۱۴۰۰ ـ به‌عنوان یکی از کاندیداهای تأیید صلاحیت شده، تا مواجهه با تحولات پسا-انتخابات سیزدهم در دولت ابراهیم رئیسی، تا اعلام پر بازتاب کاندیداتوری در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم در ۱۴۰۳ ـ که با رد صلاحیت پر بازتاب توسط شورای نگهبان مواجه شد، تا حمایت پر بازتاب از کاندیداتوری مسعود پزشکیان در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم، تا معرفی پر بازتاب توسط مسعود پزشکیان به‌عنوان وزیر پیشنهادی امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم پس از پیروزی پزشکیان، تا کسب رأی اعتماد پر بازتاب از مجلس شورای اسلامی و برعهده گرفتن سمت پر بازتاب وزارت امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم از مرداد ۱۴۰۳ تا ۱۲ اسفند ۱۴۰۳، تا مواجهه با تحول سرنوشت‌ساز پر بازتاب در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ که در آن، پس از حدود ۷ ماه فعالیت و به دلیل نوسانات شدید بازار ارز و تورم، توسط مجلس شورای اسلامی استیضاح و از کار برکنار شد ـ که در شمار «دومین برکناری سریع تاریخ و هشداری برای پزشکیان» قرار می‌گیرد، تا برعهده گرفتن سمت پر بازتاب مجدد ریاست کل بانک مرکزی در ۱۰ دی ۱۴۰۴ ـ که در آن، با تصویب هیئت وزیران و حکم مسعود پزشکیان، برای دومین بار به سمت رئیس کل بانک مرکزی منصوب و جایگزین محمدرضا فرزین شد، تا اعلام پر بازتاب برنامه‌های شاخص شامل «مهار تورم»، «کنترل نرخ ارز از طریق برچیدن فساد و رانت ارز چند نرخی» و «مدیریت ناترازی بانکها و جلوگیری از رشد اضافه برداشت»، و در نهایت، مواجهه با چالش‌های پر بازتاب اخیر که در آن، پیش از انتصاب جمعی از نمایندگان مجلس در نامه‌ای خطاب به پزشکیان، خواهان تجدیدنظر او دربارهٔ انتصاب همتی شدند و اعلام شاخص پیرامون افزایش نرخ ارز آزاد به‌عنوان «به هیچ وجه ربطی به ارز توافقی ندارد» و دلیل آن «فشارهای امنیتی و اقتصادی» بود، به یکی از پایدارترین و در عین حال پر مناقشه‌ترین چهره‌های ترکیبی اقتصادی-بانکی-بیمه‌ای-دیپلماتیک اصلاح‌طلب پسا-انقلابی ایران بدل شده است.
اهمیت دکتر عبدالناصر همتی در سپهر تاریخی-سیاسی ایران معاصر از چند جهت قابل بررسی است. نخست، رئیس کل بانک مرکزی در دو دوره متفاوت پسا-انقلابی ـ به‌عنوان چهره‌ای که در شمار معدود رؤسای کل بانک مرکزی پسا-انقلابی است که در دو دوره متفاوت ریاست را برعهده داشت ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری بانکی او محسوب می‌شود. دوم، معمار شاخص خصوصی‌سازی صنعت بیمه ـ به‌عنوان معمار شاخص ساختار بیمه پسا-انقلابی ایران و پدر بیمه خصوصی ایران ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث بیمه‌ای او محسوب می‌شود. سوم، سفیر پیشین در چین و مدیرعامل بانک ملی ایران ـ به‌عنوان چهره‌ای که در شمار شاخص‌ترین چهره‌های دیپلماتیک-بانکی پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری اقتصادی-دیپلماتیک او محسوب می‌شود. چهارم، پدیده منحصربه‌فرد «وزیر استیضاحی که رئیس بانک مرکزی شد» ـ به‌عنوان شاخص‌ترین موارد بازگشت پسا-استیضاحی به سمت بالاتر ـ یکی از وجوه قابل توجه پدیده‌شناختی او محسوب می‌شود. پنجم، طراح پیشنهاد صندوق ذخیره ارزی ـ به‌عنوان معمار شاخص یکی از مهمترین نهادهای اقتصادی پسا-انقلابی ایران (حساب ذخیره ارزی) ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث اقتصادی او محسوب می‌شود.
نکته مهم: کارنامه و عملکرد دکتر عبدالناصر همتی در فضای رسانه‌ای-سیاسی فارسی‌زبان با نگاه‌های شدیداً متفاوتی همراه است. در گفتمان طرفداران اعتدال‌گرایی و اصلاحات، او به‌عنوان «پدر بیمه خصوصی ایران»، «رئیس کل بانک مرکزی شاخص روحانی»، و «وزیر اقتصاد پزشکیان» شناخته می‌شود. در گفتمان منتقدان شاخص از جناح اصول‌گرا، عملکرد او در دوران ریاست بانک مرکزی و وزارت اقتصاد ـ به‌ویژه پیرامون نوسانات شدید بازار ارز و تورم ـ مورد نقد جدی قرار گرفته است و شالوده استیضاح پر بازتاب ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ را تشکیل می‌داد. در گفتمان منتقدان از سوی فعالان رسانه‌ای، بازگشت پر بازتاب پسا-استیضاحی به ریاست بانک مرکزی در ۱۰ دی ۱۴۰۴ ـ که با نامه پر بازتاب نمایندگان مجلس به پزشکیان مبنی بر تجدیدنظر همراه شد ـ مورد نقد قرار گرفته است. در گفتمان حامیان دولت چهاردهم، برنامه‌های اخیر همتی پیرامون مهار تورم، کنترل نرخ ارز، و مدیریت ناترازی بانکها مورد توجه قرار گرفته است. این پروفایل، روایت منتشر شده در منابع رسانه‌ای-تاریخی شاخص فارسی‌زبان را با موضع تحلیلی-بی‌طرف ارائه می‌دهد.
زندگی و پشتوانه خانوادگی
دکتر عبدالناصر همتی در ۲۰ فروردین ۱۳۳۶ در شهرستان کبودرآهنگ استان همدان ـ یکی از شاخص‌ترین شهرستان‌های فرهنگی-تاریخی غرب ایران ـ به دنیا آمد.
خاستگاع کبودرآهنگ همدان
طبق گزارش‌های منتشر شده: «عبدالناصر همتی در ۲۰ فروردین ۱۳۳۶ در شهرستان کبودرآهنگ استان همدان متولد شد.»
کبودرآهنگ، در شمار شاخص‌ترین شهرستان‌های استان همدان قرار می‌گیرد.
تحصیلات
دکتر عبدالناصر همتی از مسیر تحصیلی شاخص آکادمیک ترکیبی برخوردار است.
کارشناسی اقتصاد از دانشگاه تهران (۱۳۵۷)
طبق گزارش‌های منتشر شده: «در سال ۱۳۵۷ از دانشگاه تهران مدرک کارشناسی رشته اقتصاد گرفت.»
دکترای اقتصاد از دانشگاه تهران
طبق گزارش‌های منتشر شده: «عبدالناصر همتی... دارای مدرک دکترای اقتصاد از دانشگاه تهران است.»
استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران
طبق گزارش‌های منتشر شده: «[همتی] به عنوان عضو هیات علمی و استاد دانشکده اقتصاد این دانشگاه نیز فعالیت می کند.»
این پشتوانه تحصیلی-آکادمیک شاخص، شالوده هویت اقتصاددان-آکادمیک پایدار او را تشکیل می‌داد.
فعالیت‌های آغازین در صدا و سیما
پر بازتاب‌ترین فصل آغاز کارنامه همتی، فعالیت‌های شاخص در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «پیش از ورود به عرصه سیاست، وی فعالیت‌هایی در صدا و سیما داشت و سپس به سمت‌های مختلفی از جمله بیمه مرکزی و ریاست کل بانک مرکزی رسید.»
این تجربه، شالوده آغاز هویت شاخص رسانه‌ای-اقتصادی را تشکیل می‌داد.
پیشنهاد پر بازتاب صندوق ذخیره ارزی (۱۳۷۷)
پر بازتاب‌ترین فصل کارنامه آغازین سیاست‌گذاری اقتصادی همتی، پیشنهاد پر بازتاب تأسیس صندوق ذخیره ارزی در دوران ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی در سال ۱۳۷۷ بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «همتی در دوران ریاست‌جمهوری سیدمحمد خاتمی در سال ۱۳۷۷ پیشنهاد تأسیس صندوق ذخیره ارزی را داد که بعداً با نام «حساب ذخیره ارزی» بنیان شد.»
این پیشنهاد، در شمار شاخص‌ترین پیشنهادهای اقتصادی پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد و حساب ذخیره ارزی به‌عنوان یکی از مهمترین نهادهای اقتصادی پسا-انقلابی ایرانبنیان شد.
ریاست بیمه مرکزی و خصوصی‌سازی صنعت بیمه (از ۱۳۸۲)
محوری‌ترین فصل تاریخی-سرنوشت‌ساز کارنامه بیمه‌ای همتی، برعهده گرفتن سمت ریاست بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و طراحی و اجرای پر بازتاب خصوصی‌سازی صنعت بیمه از سال ۱۳۸۲ بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «[همتی]... طراحی و اجرای خصوصی‌سازی صنعت بیمه را در سال ۱۳۸۲ برعهده داشته است.» و «در این نقش، او مسئول نظارت بر صنعت بیمه ایران و تنظیم و توسعه سیاست‌های بیمه‌ای کشور بود.»
این اقدامات، شالوده هویت «پدر بیمه خصوصی ایران» را تشکیل می‌داد.
مدیرعاملی بانک ملی ایران (۱۳۹۲-۱۳۹۵)
پر بازتاب‌ترین فصل کارنامه بانکی همتی، برعهده گرفتن سمت مدیرعامل بانک ملی ایران از ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «مدیرعامل بانک ملی ایران (۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵): همتی به عنوان مدیرعامل بانک ملی ایران، بزرگ‌ترین بانک تجاری ایران، فعالیت کرد.»
این سمت، شالوده هویت بانکی-تجاری شاخص را تشکیل می‌داد.
سفارت در چین
پر بازتاب‌ترین فصل کارنامه دیپلماتیک همتی، برعهده گرفتن سمت سفیر جمهوری اسلامی ایران در جمهوری خلق چین بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «همتی در شرایطی به عنوان هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی قبول مسئولیت کرد که به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران به چین اعزام شده بود اما با این انتخاب دوباره به کشور بازگشت تا وضعیت بازار ارزی را سامان بخشد.»
این سفارت، شالوده هویت دیپلماتیک-اقتصادی شاخص را تشکیل می‌داد.
ریاست کل بانک مرکزی (دوره اول - دولت دوازدهم روحانی)
محوری‌ترین فصل تاریخی-سرنوشت‌ساز کارنامه بانکی-ارزی همتی، برعهده گرفتن سمت پر بازتاب هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در دولت دوازدهم حسن روحانی بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «عبدالناصر همتی ۶۸ ساله که در دولت دوازدهم نیز ریاست بانک مرکزی را بر عهده داشت.» و «همتی در شرایطی به عنوان هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی قبول مسئولیت کرد که به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران به چین اعزام شده بود اما با این انتخاب دوباره به کشور بازگشت تا وضعیت بازار ارزی را سامان بخشد.»
این سمت، در دوران سرنوشت‌ساز پسا-خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷، اعتراضات آبان ۱۳۹۸، ترور سردار قاسم سلیمانی، شیوع کرونا، و انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم صورت گرفت ـ که در شمار پر تنش‌ترین دوره‌های ریاست بانک مرکزی پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد.
نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم (۱۴۰۰)
پر بازتاب‌ترین فصل کارنامه انتخاباتی همتی، نامزدی پر بازتاب در انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم در ۱۴۰۰ بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «مهمترین فعالیت سیاسی همتی به انتخابات دوره سیزدهم ریاست جمهوری باز می گردد که به عنوان یکی از نامزدهای این دولت تایید صلاحیت شد و پا در عرصه رقابت‌های انتخا[باتی گذاشت].»
رد صلاحیت در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم (۱۴۰۳)
پر بازتاب‌ترین فصل پر مناقشه کارنامه انتخاباتی همتی، رد صلاحیت پر بازتاب در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم در ۱۴۰۳ بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «وی در دوره چهاردهم انتخابات ریاست جمهوری نیز داوطلب شد اما صلاحیت وی از سوی شورای نگهبان تایید نشد؛ با پیروزی مسعود پزشکیان در این [انتخابات...].»
وزارت امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم پزشکیان (مرداد ۱۴۰۳ - ۱۲ اسفند ۱۴۰۳)
محوری‌ترین فصل تاریخی-سرنوشت‌ساز کارنامه وزارتی همتی، برعهده گرفتن سمت پر بازتاب وزارت امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم مسعود پزشکیان از مرداد ۱۴۰۳ تا ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ به مدت حدود ۷ ماه بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «وی از مرداد ۱۴۰۳ تا ۱۲ اسفند همین سال وزیر اقتصاد در دولت چهاردهم بود.» و «وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم (مرداد تا اسفند ۱۴۰۳) در دولت مسعود پزشکیان، همتی با کسب رأی اعتماد مجلس به این سمت منصوب شد، اما پس از حدود شش ماه به دلیل نوسانات شدید بازار ارز و تورم، استیضاح و از کار برکنار شد.»
استیضاح پر بازتاب (۱۲ اسفند ۱۴۰۳)
محوری‌ترین فصل پر مناقشه تاریخی-سرنوشت‌ساز کارنامه همتی، استیضاح پر بازتاب در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «استیضاح عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد دولت چهاردهم، در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ برگزار شد.» و «استیضاح همتی؛ دومین برکناری سریع تاریخ و هشداری برای پزشکیان.»
این استیضاح، در شمار پر بازتاب‌ترین موارد استیضاح وزرا در دولت پزشکیان قرار می‌گیرد و «دومین برکناری سریع تاریخ» محسوب می‌شود.
طبق گزارش پر بازتاب همتی پیش از استیضاح: «افزایش نرخ ارز آزاد به هیچ وجه ربطی به ارز توافقی ندارد / فشارهای امنیتی و اقتصادی موجب افزایش قیمت ارز شد.»
ریاست کل بانک مرکزی (دوره دوم، از ۱۰ دی ۱۴۰۴)
محوری‌ترین فصل تاریخی-سرنوشت‌ساز اخیر کارنامه همتی، برعهده گرفتن سمت پر بازتاب مجدد ریاست کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در ۱۰ دی ۱۴۰۴ بود.
طبق گزارش‌های منتشر شده: «در ۱۰ دی ۱۴۰۴، با تصویب هیئت وزیران و حکم مسعود پزشکیان، همتی برای دومین بار به سمت رئیس کل بانک مرکزی منصوب و جایگزین محمدرضا فرزین شد.» و «عبدالناصر همتی صبح امروز - دهم دی ماه - با رای هیات وزیران و با دریافت بیشترین امتیاز از سوی خبرگان حوزه بانکی بار دیگر سکان هدایت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را بر عهده گرفت.»
این بازگشت، در شمار پر بازتاب‌ترین موارد بازگشت پسا-استیضاحی به سمت بالاتر در دولت پزشکیان قرار می‌گیرد و شالوده پدیده «وزیر استیضاحی که رئیس بانک مرکزی شد»را تشکیل می‌داد.
نامه پر بازتاب نمایندگان مجلس به پزشکیان
طبق گزارش‌های منتشر شده: «پیش از انتصاب جمعی از نمایندگان مجلس در نامه‌ای خطاب به پزشکیان، خواهان تجدیدنظر او دربارهٔ انتصاب همتی شدند.»
برنامه‌های پر بازتاب همتی
طبق گزارش‌های منتشر شده: «او برنامه‌های خود را شامل «مهار تورم»، «کنترل نرخ ارز از طریق برچیدن فساد و رانت ارز چند نرخی» و «مدیریت ناترازی بانکها و جلوگیری از رشد اضافه برداشت» اعلام کرد.»
این برنامه‌ها، در شمار شاخص‌ترین برنامه‌های اقتصادی پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد.
تأکید بر رفع تحریم‌ها
طبق گزارش‌های منتشر شده: «وی بر ضرورت رفع تحریم‌ها و بهبود روابط خارجی به موا[ضع شاخص...].»
این موضع، در شمار پر بازتاب‌ترین مواضع گفتمانی همتی پیرامون اقتصاد ایران قرار می‌گیرد.
آثار شاخص
از مهمترین آثار دکتر عبدالناصر همتی در حوزه اقتصاد و بیمه می‌توان به این موارد اشاره کرد:
● «مبانی نظری و عملی بیمه» ـ ترجمه، چاپ اول، ۱۳۸۱، انتشارات بیمه مرکزی ایران
● «اقتصاد انرژی» ـ تألیف، چاپ اول، ۱۳۸۳، انتشارات مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
این آثار، در شمار شاخص‌ترین آثار اقتصادی-بیمه‌ای پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرند.
چارچوب فکری-سیاسی
دکتر عبدالناصر همتی در طول کارنامه طولانی اقتصادی-بانکی-بیمه‌ای-دیپلماتیک خود، چارچوب فکری-سیاسی متمایزی صورت‌بندی کرده است.
اقتصاد بانکی-ارزی اعتدال‌گرا
محوری‌ترین چارچوب فکری همتی، اقتصاد بانکی-ارزی اعتدال‌گرا است ـ چارچوبی که در آن، با حفظ پای‌بندی به نظام جمهوری اسلامی، تأکید پایدار بر مهار تورم، کنترل نرخ ارز، خصوصی‌سازی، و رفع تحریم‌ها برجسته می‌شود.
مهار تورم
ویژگی متمایز چارچوب همتی، پای‌بندی پایدار به مهار تورم ـ که در برنامه‌های شاخص دوره دوم ریاست بانک مرکزی بازتاب یافت ـ یکی از وجوه قابل توجه گفتمان او محسوب می‌شود.
کنترل نرخ ارز
ویژگی شاخص دیگر چارچوب همتی، پای‌بندی پایدار به کنترل نرخ ارز ـ که در برنامه «برچیدن فساد و رانت ارز چند نرخی» بازتاب یافت ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث او محسوب می‌شود.
رفع تحریم‌ها
ویژگی پایدار چارچوب همتی، پای‌بندی پایدار به رفع تحریم‌ها و بهبود روابط خارجی ـ که در گفتمان معاصر او بازتاب یافت ـ یکی از وجوه قابل توجه گفتمان اوست.
خصوصی‌سازی
ویژگی پایدار چارچوب همتی، پای‌بندی پایدار به خصوصی‌سازی ـ که در طراحی و اجرای خصوصی‌سازی صنعت بیمه از ۱۳۸۲ بازتاب یافت ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث اوست.
ارتباط با چهره‌ها و جریان‌ها
دکتر عبدالناصر همتی در شبکه‌ای پر بازتاب از پیوندهای سیاسی-اقتصادی-بانکی با چهره‌های شاخص جمهوری اسلامی ایران قرار دارد.
سید محمد خاتمی
پر بازتاب‌ترین رابطه آغازین همتی، رابطه پایدار با دوران ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی بود ـ که در دوره آن، پیشنهاد تأسیس صندوق ذخیره ارزی در ۱۳۷۷ ارائه شد.
حسن روحانی
از پر بازتاب‌ترین روابط سیاسی همتی، رابطه پایدار با حسن روحانی بود ـ که در دوره ریاست‌جمهوری او، همتی هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در دولت دوازدهم شد.
مسعود پزشکیان
محوری‌ترین رابطه سیاسی-اقتصادی فعلی همتی، رابطه پایدار با مسعود پزشکیان بود ـ که در دوره ریاست‌جمهوری چهاردهم او، همتی وزیر امور اقتصادی و دارایی شد (که با استیضاح خاتمه یافت) و سپس در ۱۰ دی ۱۴۰۴ به‌عنوان رئیس کل بانک مرکزی منصوب شد.
چهره‌های شاخص دولت روحانی
در سطح ساختار دولت یازدهم و دوازدهم روحانی، روابط پر بازتاب همتی با محمدجواد ظریف (وزیر خارجه)، اسحاق جهانگیری (معاون اول)، علی ربیعی (وزیر کار)، محمود واعظی (رئیس دفتر)، محمدباقر نوبخت (رئیس سازمان برنامه و بودجه)، و دیگر چهره‌های شاخص اعتدال‌گرا ـ شبکه پایدار دولتی او را تشکیل می‌داد.
چهره‌های شاخص بانکی-اقتصادی
در سطح ساختار بانکی-اقتصادی، روابط پر بازتاب همتی با محمدرضا فرزین (رئیس کل پیشین بانک مرکزی که همتی جایگزین او در ۱۰ دی ۱۴۰۴ شد) و دیگر چهره‌های شاخص بانکی-اقتصادی پسا-انقلابی ایران ـ شبکه پایدار بانکی او را تشکیل می‌داد.
جمع‌بندی
دکتر عبدالناصر همتی، یکی از پر بازتاب‌ترین، شاخص‌ترین، و در عین حال متمایزترین چهره‌های ترکیبی اقتصادی-بانکی-بیمه‌ای-دیپلماتیک اصلاح‌طلب پسا-انقلابی ایران در ۴ دهه گذشته است که با ترکیبی منحصربه‌فرد از خاستگاع شاخص خانوادگی-فرهنگی در شهرستان کبودرآهنگ استان همدان، تحصیلات شاخص ترکیبی شامل کارشناسی رشته اقتصاد از دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۷ و دکترای اقتصاد از همان دانشگاه، استادی و عضویت پایدار در هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، فعالیت‌های آغازین در صدا و سیما، پیشنهاد پر بازتاب تأسیس صندوق ذخیره ارزی در دوران ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی در سال ۱۳۷۷ که بعداً با نام «حساب ذخیره ارزی» بنیان شد، ریاست بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، طراحی و اجرای پر بازتاب خصوصی‌سازی صنعت بیمه از سال ۱۳۸۲ و کسب لقب «پدر بیمه خصوصی ایران»، عضویت در کمیته اقتصادی شورای عالی امنیت ملی، مدیرعاملی بانک ملی ایران (بزرگ‌ترین بانک تجاری ایران) از ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵، سفارت جمهوری اسلامی ایران در جمهوری خلق چین، هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در دولت دوازدهم حسن روحانی، مدیریت بانک مرکزی در دوران سرنوشت‌ساز پسا-خروج آمریکا از برجام، نامزدی پر بازتاب در انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم در ۱۴۰۰ به‌عنوان یکی از کاندیداهای تأیید صلاحیت شده، نامزدی پر بازتاب در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم در ۱۴۰۳ و رد صلاحیت پر بازتاب توسط شورای نگهبان، حمایت پر بازتاب از کاندیداتوری مسعود پزشکیان، معرفی به‌عنوان وزیر پیشنهادی امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم پزشکیان، کسب رأی اعتماد از مجلس شورای اسلامی، وزارت امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم از مرداد ۱۴۰۳ تا ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ به مدت حدود ۷ ماه، استیضاح پر بازتاب در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ به‌عنوان «دومین برکناری سریع تاریخ و هشداری برای پزشکیان» به دلیل نوسانات شدید بازار ارز و تورم، برعهده گرفتن سمت پر بازتاب مجدد ریاست کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در ۱۰ دی ۱۴۰۴ با تصویب هیئت وزیران و حکم مسعود پزشکیان و جایگزینی محمدرضا فرزین، اعلام برنامه‌های شاخص شامل مهار تورم، کنترل نرخ ارز از طریق برچیدن فساد و رانت ارز چند نرخی، و مدیریت ناترازی بانکها، تأکید پایدار بر ضرورت رفع تحریم‌ها و بهبود روابط خارجی، نگارش آثار شاخص شامل «مبانی نظری و عملی بیمه» (۱۳۸۱) و «اقتصاد انرژی» (۱۳۸۳)، و در نهایت مواجهه با نامه پر بازتاب نمایندگان مجلس به پزشکیان مبنی بر تجدیدنظر در انتصاب، جایگاهی منحصربه‌فرد در ساختار سیاسی-اقتصادی-بانکی ایران معاصر اشغال کرده است.
ویژگی متمایز دکتر عبدالناصر همتی، در سطح اول، رئیس کل بانک مرکزی در دو دوره متفاوت پسا-انقلابی (دولت دوازدهم روحانی و دولت چهاردهم پزشکیان) ـ به‌عنوان چهره‌ای که در شمار معدود رؤسای کل بانک مرکزی پسا-انقلابی است که در دو دوره متفاوت ریاست را برعهده داشت ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری بانکی او محسوب می‌شود. در سطح دوم، معمار شاخص خصوصی‌سازی صنعت بیمه و پدر بیمه خصوصی ایران ـ به‌عنوان معمار شاخص ساختار بیمه پسا-انقلابی ایران ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث بیمه‌ای او محسوب می‌شود. در سطح سوم، سفیر پیشین در چین و مدیرعامل بانک ملی ایران ـ به‌عنوان چهره‌ای که در شمار شاخص‌ترین چهره‌های دیپلماتیک-بانکی پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد ـ یکی از وجوه قابل توجه پایداری اقتصادی-دیپلماتیک او محسوب می‌شود. در سطح چهارم، پدیده منحصربه‌فرد «وزیر استیضاحی که رئیس بانک مرکزی شد» ـ به‌عنوان شاخص‌ترین موارد بازگشت پسا-استیضاحی به سمت بالاتر ـ یکی از وجوه قابل توجه پدیده‌شناختی او محسوب می‌شود. در سطح پنجم، طراح پیشنهاد صندوق ذخیره ارزی ـ به‌عنوان معمار شاخص یکی از مهمترین نهادهای اقتصادی پسا-انقلابی ایران ـ یکی از وجوه قابل توجه میراث اقتصادی او محسوب می‌شود.
از منظر تحلیلی، جایگاه دکتر عبدالناصر همتی، نمونه‌ای از پدیده «اقتصاددان-بانک‌دار-بیمه‌گر شاخص اصلاح‌طلب با کارنامه ترکیبی بانکی-بیمه‌ای-دیپلماتیک-وزارتی، با تجربه پایدار رئیس کل بانک مرکزی در دو دوره متفاوت، پدر بیمه خصوصی ایران، و پدیده پر بازتاب «وزیر استیضاحی که رئیس بانک مرکزی شد»» در تاریخ سیاسی-اقتصادی-بانکی معاصر ایران است؛ پدیده‌ای که در آن، یک چهره با پشتوانه شاخص آکادمیک از دانشگاه تهران، در طول بیش از ۴ دهه فعالیت، در عرصه‌های متعدد رسانه‌ای، بیمه‌ای، بانکی، دیپلماتیک، انتخاباتی، وزارتی، و در نهایت بازگشتی-بانکی نقش‌آفرینی پایدار می‌یابد. این الگو، که در میان اقتصاددانان شاخص اصلاح‌طلب جمهوری اسلامی نسبتاً منحصربه‌فرد است، در همتی با ویژگی رئیس کل بانک مرکزی در دو دوره متفاوت، پدر بیمه خصوصی ایران، طراح صندوق ذخیره ارزی، سفیر چین، مدیرعامل بانک ملی، و وزیر اقتصاد استیضاح شده، بازتاب ویژه‌ای یافته است.
آنچه از منظر امروز روشن است، این که موضوعاتی که دکتر عبدالناصر همتی در کارنامه و گفتمان خود به آنها پرداخته ـ از اقتصاد بانکی-ارزی اعتدال‌گرا، مهار تورم، کنترل نرخ ارز، رفع تحریم‌ها، خصوصی‌سازی، و در نهایت چالش‌های پایدار با مجلس پیرامون استیضاح و نوسانات بازار ارز ـ از پر بحث‌ترین موضوعات گفتمان سیاسی-اقتصادی-بانکی فارسی‌زبان معاصر باقی مانده‌اند. در شرایطی که ایران در یکی از پر تنش‌ترین دوره‌های گفتمان سیاسی-تاریخی خود قرار دارد ـ به‌ویژه پس از خیزش ۱۴۰۱، جنگ ۱۲ روزه ایران-اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴، جنگ آمریکا-اسرائیل با ایران در اسفند ۱۴۰۴، ترور سید علی خامنه‌ای، انتخاب سید مجتبی خامنه‌ای به سومین رهبر، و دولت چهاردهم مسعود پزشکیان ـ کارنامه و میراث پایدار دکتر عبدالناصر همتی، با ترکیب رئیس کل بانک مرکزی در دو دوره متفاوت، پدر بیمه خصوصی ایران، طراح صندوق ذخیره ارزی، سفیر چین، مدیرعامل بانک ملی، و وزیر اقتصاد استیضاح شده، یکی از مرجع‌های اصلی گفتمان سیاسی-اقتصادی-بانکی معاصر در فضای رسانه‌ای فارسی‌زبان محسوب می‌شود.
سوالات متداول
دکتر عبدالناصر همتی کیست؟
دکتر عبدالناصر همتی (متولد ۲۰ فروردین ۱۳۳۶ در شهرستان کبودرآهنگ استان همدان، معروف به «پدر بیمه خصوصی ایران»)، اقتصاددان شاخص و سیاستمدار اصلاح‌طلب ایرانی، رئیس فعلی کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (دوره دوم، از ۱۰ دی ۱۴۰۴)، وزیر پیشین امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم پزشکیان (مرداد ۱۴۰۳ تا ۱۲ اسفند ۱۴۰۳)، هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی در دولت دوازدهم روحانی، و سفیر پیشین ایران در چین است.
تحصیلات همتی چه بوده است؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «در سال ۱۳۵۷ از دانشگاه تهران مدرک کارشناسی رشته اقتصاد گرفت.» و «عبدالناصر همتی... دارای مدرک دکترای اقتصاد از دانشگاه تهران است و به عنوان عضو هیات علمی و استاد دانشکده اقتصاد این دانشگاه نیز فعالیت می کند.»
چرا همتی «پدر بیمه خصوصی ایران» نامیده می‌شود؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «[همتی]... طراحی و اجرای خصوصی‌سازی صنعت بیمه را در سال ۱۳۸۲ برعهده داشته است.» این اقدامات، شالوده هویت «پدر بیمه خصوصی ایران» را تشکیل می‌داد.
مهمترین سمت‌های پیشین همتی چه بوده است؟
سمت‌های شاخص همتی شامل: فعالیت در صدا و سیما، ریاست بیمه مرکزی و طراحی خصوصی‌سازی صنعت بیمه (از ۱۳۸۲)، عضویت در کمیته اقتصادی شورای عالی امنیت ملی، مدیرعاملی بانک ملی ایران (۱۳۹۲-۱۳۹۵)، سفارت ایران در چین، هجدهمین ریاست کل بانک مرکزی در دولت دوازدهم روحانی، نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری سیزدهم (۱۴۰۰)، نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم (۱۴۰۳) و رد صلاحیت، وزارت امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم پزشکیان (۱۴۰۳)، و ریاست کل بانک مرکزی (دوره دوم، از ۱۰ دی ۱۴۰۴) است.
پیشنهاد صندوق ذخیره ارزی همتی چه بود؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «همتی در دوران ریاست‌جمهوری سیدمحمد خاتمی در سال ۱۳۷۷ پیشنهاد تأسیس صندوق ذخیره ارزی را داد که بعداً با نام «حساب ذخیره ارزی» بنیان شد.»
نقش همتی در دولت روحانی چه بود؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «همتی در شرایطی به عنوان هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی قبول مسئولیت کرد که به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران به چین اعزام شده بود اما با این انتخاب دوباره به کشور بازگشت تا وضعیت بازار ارزی را سامان بخشد.»
چه زمانی همتی نامزد ریاست‌جمهوری شد؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «مهمترین فعالیت سیاسی همتی به انتخابات دوره سیزدهم ریاست جمهوری باز می گردد که به عنوان یکی از نامزدهای این دولت تایید صلاحیت شد.» و «وی در دوره چهاردهم انتخابات ریاست جمهوری نیز داوطلب شد اما صلاحیت وی از سوی شورای نگهبان تایید نشد.»
چرا همتی در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ استیضاح شد؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم (مرداد تا اسفند ۱۴۰۳) در دولت مسعود پزشکیان، همتی با کسب رأی اعتماد مجلس به این سمت منصوب شد، اما پس از حدود شش ماه به دلیل نوسانات شدید بازار ارز و تورم، استیضاح و از کار برکنار شد.» و «استیضاح همتی؛ دومین برکناری سریع تاریخ و هشداری برای پزشکیان.»
چه زمانی همتی دوباره رئیس بانک مرکزی شد؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «در ۱۰ دی ۱۴۰۴، با تصویب هیئت وزیران و حکم مسعود پزشکیان، همتی برای دومین بار به سمت رئیس کل بانک مرکزی منصوب و جایگزین محمدرضا فرزین شد.»
برنامه‌های همتی در دوره دوم ریاست بانک مرکزی چیست؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «او برنامه‌های خود را شامل «مهار تورم»، «کنترل نرخ ارز از طریق برچیدن فساد و رانت ارز چند نرخی» و «مدیریت ناترازی بانکها و جلوگیری از رشد اضافه برداشت» اعلام کرد.»
نامه نمایندگان مجلس به پزشکیان درباره همتی چه بود؟
طبق گزارش‌های منتشر شده: «پیش از انتصاب جمعی از نمایندگان مجلس در نامه‌ای خطاب به پزشکیان، خواهان تجدیدنظر او دربارهٔ انتصاب همتی شدند.»
مهمترین آثار همتی کدامند؟
از مهمترین آثار همتی می‌توان به این موارد اشاره کرد: «مبانی نظری و عملی بیمه» (ترجمه، چاپ اول ۱۳۸۱، انتشارات بیمه مرکزی ایران)، و «اقتصاد انرژی» (تألیف، چاپ اول ۱۳۸۳، انتشارات مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی).
چارچوب فکری-سیاسی همتی چیست؟
محوری‌ترین چارچوب فکری-سیاسی همتی شامل: اقتصاد بانکی-ارزی اعتدال‌گرا، مهار تورم، کنترل نرخ ارز، رفع تحریم‌ها، خصوصی‌سازی، و پای‌بندی به نظام جمهوری اسلامیاست.
چه ویژگی متمایزی در کارنامه همتی وجود دارد؟
ویژگی شاخص متمایز در کارنامه همتی، رئیس کل بانک مرکزی در دو دوره متفاوت پسا-انقلابی (دولت دوازدهم روحانی و دولت چهاردهم پزشکیان از ۱۴۰۴)، پدر بیمه خصوصی ایران، طراح پیشنهاد صندوق ذخیره ارزی، سفیر پیشین در چین، مدیرعامل پیشین بانک ملی ایران، و پدیده منحصربه‌فرد «وزیر استیضاحی که رئیس بانک مرکزی شد» ـ به‌عنوان چهره‌ای که در شمار شاخص‌ترین چهره‌های ترکیبی اقتصادی-بانکی-بیمه‌ای-دیپلماتیک اصلاح‌طلب پسا-انقلابی ایران قرار می‌گیرد ـ است.
چه چالش‌های گفتمانی پیرامون کارنامه همتی مطرح است؟
از مهمترین چالش‌های گفتمانی پیرامون کارنامه همتی می‌توان به این موارد اشاره کرد: ۱) چالش‌های پایدار با مجلس پیرامون استیضاح در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ به دلیل نوسانات شدید بازار ارز و تورم، ۲) چالش پر مناقشه پیرامون بازگشت پسا-استیضاحی به ریاست بانک مرکزی در ۱۰ دی ۱۴۰۴، ۳) نامه پر بازتاب نمایندگان مجلس به پزشکیان مبنی بر تجدیدنظر در انتصاب، ۴) چالش‌های پایدار با شورای نگهبان پیرامون رد صلاحیت در انتخابات چهاردهم در ۱۴۰۳، و ۵) چالش‌های مرتبط با مدیریت بازار ارز در دوران سرنوشت‌ساز پسا-خروج آمریکا از برجام و جنگ ۱۲ روزه ۱۴۰۴.
کمتر از یک دقیقه زمان بگذارید، ثبت‌نام کنید و نظرتان را زیر همین پست به اشتراک بگذارید.
پیام‌های توهین‌آمیز و یا حاوی دعوت به خشونت حذف خواهند شد.
ثبت نام